Η δημιουργίας μιας ενιαίας οργάνωσης με βάση τη Διεθνή Συνομοσπονδία Ποντίων Ελλήνων (ΔΙ.ΣΥ.Π.Ε.), συζητήθηκε σε συνάντηση που είχε στη Θεσσαλονίκη ο Πρόεδρος της Οργάνωσης, βουλευτής της Κρατικής Δούμας της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Ιβάν Σαββίδης με τους εκπροσώπους των οργανώσεων που εκπροσωπούν το ποντιακό κίνημα, συμπεριλαμβανομένων και των αρχηγών του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ποντιακού Ελληνισμού (ΠΑ.Σ.Π.Ε.) και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων (Π.Ο.Π.Σ.). Όπως αναφέρει ο Ιβάν Σαββίδης, σε ανακοίνωσή του, η ενιαία οργάνωση χρειάζεται για την επίλυση προβλημάτων παμποντιακού χαρακτήρα. «Πρώτ’ απ’ όλα πρόκειται για την αναγέννηση και την ανάπτυξη των ποντιακών παραδόσεων, ως αναπόσπαστου τμήματος του ελληνικού πολιτισμού, τη διατήρηση και τη διάσωση μνημείων στον ιστορικό Πόντο, την προώθηση του ζητήματος για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων, την ανάπτυξη αδελφικών σχέσεων μεταξύ Ποντίων όλου του κόσμου, την ανάπτυξη σχέσεων με την ιστορική πατρίδα, Ελλάδα», τονίζει ο κ. Σαββίδης.
Κατά τη συνάντηση οι πλευρές συμφώνησαν ότι ο μοναδικός τρόπος της παραπέρα ανάπτυξης του Ποντιακού Ελληνισμού είναι η ενοποίηση προσπαθειών των πολυάριθμων ποντιακών κοινοτήτων και ομοσπονδιών με σκοπό την πιο ποιοτική ενσωμάτωση στην ελληνική κοινωνία.
Ο κ. Σαββίδης σημείωσε την ανάγκη δημιουργίας της Επιτροπής Συμφιλίωσης η οποία θα αναλάβει τον καθορισμό μεθοδολογίας ενοποίησης καθώς και την προετοιμασία και πραγματοποίηση της διαδικασίας αυτής.
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που χρήζει άμεσης επίλυσης, είναι το ζήτημα ανθρώπινων δικαιωμάτων των περίπου 300.000 παλιννοστούντων από τις χώρες της περιοχής της Μαύρης θάλασσας που μένουν τώρα στην Ελλάδα.
Κατά την επίσκεψή του ο Ιβάν Σαββίδης συναντήθηκε στη Θεσσαλονίκη με εκπροσώπους των παλιννοστούντων, όπου συζήτησε τα προβλήματά τους, όπως απόκτηση ελληνικής ιθαγένειας, διάκριση δικαιωμάτων, πληρωμή συντάξεων στους παλιννοστούντες που ήρθαν μόνιμα στην Ελλάδα σε ηλικία συνταξιοδότησης κ.ά.
Κατά τη συνάντηση ο Ιβάν Σαββίδης δήλωσε ότι είναι έτοιμος να ερευνήσει σε επίπεδο ρωσικών διοικητικών αρχών το θέμα της απόκτησης από τους παλιννοστούντες του πιστοποιητικού συμπατριώτη, στο πλαίσιο της νομοθεσίας της Ρωσικής Ομοσπονδίας περί κρατικής πολιτικής για τους συμπατριώτες στο εξωτερικό.
Σχόλια
Πέμπτη 29 Ιουλίου 2010
Τετάρτη 21 Ιουλίου 2010
ΚΙ Η ΕΛΛΑΔΑ, ΤΕΛΑΥΤΑΙΟΣ ΘΑΜΝΟΣ ΣΤΟ ΓΚΡΕΜΟ
Του Δρ. Νίκου Ιωάννου
Οι επετειακές δηλώσεις και εκδηλώσεις συνήθως είναι φορτισμένες με το στοιχείο της υπερβολής. Επειδή ακούμε και λέμε συχνά τις λέξεις γιορτή και εορτάζω, θάθελα να μείνω λίγο σ’ αυτές. Και να ψάξουμε να βρούμε κάτι τα τελευταία 50 χρόνια για το οποίο να δικαιούμαστε να γιορτάζουμε.
Μόνο αν πάμε λίγο πιο μακριά θα δούμε την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, την 1η Απριλίου του 1955 και την τετράχρονη πάλη του Κυπριακού Ελληνισμού για Eλευθερία και Ένωση με την Ελλάδα. Γι’ αυτόν τον αγώνα μπορούμε νάμαστε υπερήφανοι. Δεν φτάνουμε όμως στη γιορτή γιατί έληξε άδοξα και αντίθετα με τις προσδοκίες μας.
Τιμούμε λοιπόν τους ήρωες, τους μάρτυρες, τους πεσόντες. Δεν θρηνούμε για τον εκ πρώτης όψεως άδικο χαμό τους. Γονατίζουμε μπροστά στη θυσία τους και ανανεώνουμε το φρόνημά μας και τη διάθεση για νέους αγώνες τιμής-δικαίωσης-ελευθερίας.
Έχουμε σαν χρόνο αναφοράς το 1974. Επειδή όμως τίποτε στη ζωή των ανθρώπων αλλά και στην Ιστορία των Εθνών δεν είναι αυθύπαρκτο και άσχετο με άλλα γεγονότα και καταστάσεις, θα ήθελα να επιχειρήσω μία σύνθεση, με κομβικό σημείο την 20η Ιουλίου του 1974, άλλοτε μεν σαν κατάληξη, άλλοτε δε σαν αφετηρία. Πηγαίνοντας τρεις χιλιάδες χρόνια πίσω βρίσκουμε τις καταβολές των Κυπρίων στους αρχαίους Αρκάδες εποίκους την εποχήν του Τρωικού πολέμου. Η κοινή μοίρα του Ελληνισμού είτε βρίσκεται στην Μητροπολιτική Ελλάδα είτε στην Κύπρο πιστοποιείται και την εποχή των Περσικών πολέμων και στην συνδρομή των Κυπρίων στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πριν προχωρήσω θα κάνω μια αναφορά στον Κίμωνα, υιό του Μαραθωνομάχου Μιλτιάδους, ο οποίος είχε μια λαμπρή πορεία και το 449 π.Χ. επικεφαλής 200 τριήρων ξεκίνησε να απελευθερώσει από τους Πέρσες την Κύπρο.
Έδειξε τότε ότι η Κύπρος δεν είναι μακριά και κατεναυμάχησε τους Πέρσες ανοικτά της Σαλαμίνος. Στη σημερινή Λάρνακα, περίλαμπρη ανάμνηση και αναγνώριση αποτελεί η ύπαρξη της Ακτής Κίμωνος.
Τον Ιούλιο του 1974 ο κυβερνήτης του «Λέσβος» Λευτέρης Χανδρινός, ΑΥΤΟΒΟΥΛΩΣ και με κίνδυνο να υποστεί κυρώσεις απεβίβασε τους άνδρες της ΕΛ.ΔΥ.Κ που επέστρεφαν στην Ελλάδα, εξουδετέρωσε την οχύρωση των Τούρκων στην Πάφο με τα πυροβόλα του και με επιδέξιους χειρισμούς επροκάλεσε σύγχυση στους Τούρκους, με αποτέλεσμα να βομβαρδίσουν οι ίδιοι δύο αντιτορπιλικά τους εκ των οποίων το ένα εβυθίσθει.
Κάνοντας ένα άλμα στο χρόνο που είναι γεμάτος με κοινούς αγώνες φτάνουμε στα χρόνια του μεγάλου ξεσηκωμού για την αποτίναξη του επί 400 χρόνια Τουρκικού ζυγού. Η συμμετοχή των Κυπρίων στη Φιλική Εταιρεία εστοίχισε την μαζική δολοφονία από τους Τούρκους του Αρχιεπισκόπου των Μητροπολιτών, προυχόντων, πνευματικών ανθρώπων, ιερέων και πολλών άλλων την 9η Ιουλίου του 1821. Στους Βαλκανικούς πολέμους η συμμετοχή των Κυπρίων στο γιγάντιο εκείνο εγχείρημα που μεγάλωσε την Ελλάδα ήταν αθρόα.
Στο Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο εκτός από το πάγιο αίσθημα αγάπης και αλληλεγγύης των Κυπρίων προς την Ελλάδα υπήρξε εξαπάτηση από τους Άγγλους, ότι βοηθώντας τον αγώνα κατά του άξονα θα έφερναν πιο κοντά την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Αντ’ αυτού απήντησαν με ένα υπεροπτικό «Ουδέποτε» στο αίτημα των Κυπρίων για ΕΝΩΣΗ που εσυνοδεύετο από τις υπογραφές του 96% των κατοίκων τον Ιανουάριο του 1950. Κατόπιν τούτου δεν έμενε άλλη διέξοδος εκτός από τον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα.
Παρά τις μεγαλειώδεις ηθικές και στρατιωτικές νίκες της ΕΟΚΑ η πονηριά των Άγγλων και η είσοδος της Τουρκίας στα γεγονότα οδήγησαν στις θνησιγενείς συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου και την δήθεν Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Κύπρου.
Τραγική ειρωνεία, την ανεξαρτησία της υπέγραφαν σαν εγγυήτριες δυνάμεις εκτός από τη Ελλάδα αν είναι δυνατόν η Μεγάλη Βρετανία και η Τουρκία !! Το πρώτο ισχυρό πλήγμα στη νεαρά Κυπριακή Δημοκρατία εδόθη τον Δεκέμβριο του 1963 οπότε ουσιαστικά έπεσε το σπέρμα της διχοτομήσεως με τη δημιουργία των Τουρκικών θυλάκων.
Η Τουρκία έκτοτε προετοιμάζετο και καραδοκούσε. Η αφορμή για το έγκλημα της Τουρκικής εισβολής εδόθη με το πραξικόπημα της 15 Ιουλίου του 1974. Η Ιστορία κάποτε θα αποδώσει ευθύνες σε γνωστούς σήμερα αυτουργούς αλλά ενδεχομένως και σε κάποιους που τώρα κρύβονται στο απυρόβλητο ένεκα ποικίλων λόγων και ισορροπιών.
Μεταξύ πολλών άλλων ελέγχθη ότι η επιδίωξη της Ενώσεως έφερε τους Τούρκους στην Κύπρο. Ουδέν αναληθέστερον. Η αγάπη της Ελλάδος και ο πόθος της Ενώσεως ζέσταινε τις ψυχές των Κυπρίων στους παγωμένους αιώνες της σκλαβιάς. Και μπορεί με αδιάσειστα ιστορικά τεκμήρια, χωρίς καμία αμφιβολία να αποδειχθεί ότι είναι η εγκατάλειψη της Ενώσεως που έφερε και εγκατέστησε τους Τούρκους στην Κύπρο.
Ελάχιστοι μας διαβάζουν,
ελάχιστοι ξέρουν τη γλώσσα μας,
μένουμε αδικαίωτοι κι αχειροκρότητοι,
σ’ αυτήν τη μακρινή γωνιά,
όμως αντισταθμίζει που γράφουμε ελληνικά. (Κ. Μόντης)
Η αναμέτρηση με την Τουρκία ήταν εντελώς άνιση κι έτσι με την ανοχή αν όxι με την υποστήριξη της Μεγάλης Βρετανίας που ήταν εγγυήτρια δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας υπερίσχυσε το δίκαιο του ισχυρού και η Τουρκία κατέλαβε το 38% του Κυπριακού εδάφους, εξετόπισε τον μισό πληθυσμό, πρόσφυγες στον τόπο τους και γέμισε την Κύπρο με νεκρούς και άφησε εκατοντάδες οικογένειες με την αγωνία της αναζήτησης του αγνοουμένου …
Αλλά στην Κύπρο το καλοκαίρι του ‘ 74 δεν ενικήθη ο Έλληνας (Κύπριος και Ελλαδίτης) στρατιώτης. Υστέρησεν η ηγεσία και εχρέωσε την ήττα αλλού. Είναι πλέον καιρός να μάθουν όλοι οι Έλληνες ότι δικαιούνται να είναι υπερήφανοι για τους γονείς τα αδέλφια, τα παιδιά τους που πολέμησαν στην Κύπρο. Γιατί πραγματικά πολέμησαν σαν ημίθεοι, σε έναν άνισο απελπισμένο αλλά συνάμα επικό αγώνα.
Η επέλασις της ηρωικής ΕΛΔΥΚ (Ελληνική Δύναμις Κύπρου) στον ακάλυπτο κάμπο της Μεσαορίας χωρίς καμία κάλυψη και υπό τα πυρά υπερτέρων επίγειων αλλά και αεροπορικών δυνάμεων πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία.
Υπάρχει μαρτυρία επιζήσαντος μαχητή της ΕΛΔΥΚ ο οποίος ρώτησε τον αξιωματικό του: «τι παριστούμε τώρα εμείς εδώ, τους τριακόσιους του Λεωνίδα;» Και η απάντησις: «ναι, και αν χρειαστεί θα πέσουμε όλοι για να μην αφήσουμε τα άρματα των Τούρκων να περάσουν». Αυτός, έμεινε εκεί, να φυλάει την παράδοση των Θερμοπυλών.
Οι ήρωες της ΕΛΔΥΚ απέδειξαν περίτρανα ότι ο ποιητής Κώστας Μόντης είχε δίκιο όταν έγραψε:
Κι η Ελλάδα, τελευταίος θάμνος στον γκρεμό
Να τον αρπάζει η λευτεριά και να κρατιέται.
Αξίζει τον κόπο να γίνει ευρέως γνωστό ότι χρειάστηκαν πολλά διαβήματα και παραστάσεις για να πειστούν οι πολιτικοί ταγοί να αναγράψουν επιτέλους και το όνομα Κύπρος στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου. Και το κώλυμα ήταν ότι δεν εκηρύχθη πόλεμος Ελλάδος-Τουρκίας.
Νιώθω την ανάγκη να αναφέρω κάποιες από τις προσωπικές μου εμπειρίες εκείνων των ημερών. Έφεδρος αξιωματικός με πολλαπλά και σοβαρά τραύματα παρακαλούσε να τον περιδέσουμε πρόχειρα για να μπορεί να επιστρέψει στην μάχη. Ίσως αυτή η εικόνα συνέτεινε στην απόφασή μου να εγκαταλείψω το νοσοκομείο και να πάω στην πρώτη γραμμή.
Εκεί συνάντησα ένα έφεδρο αξιωματικό ο οποίος είχε κάταγμα και εντούτοις παρέμεινε μέχρι τέλους μαχητής με το χέρι στο γύψο ενώ μπορούσε κάλλιστα να πάει στο σπίτι του. Κάποιον άλλο τον θυμάμαι να βάλλει με το τυφέκιο κάθε φορά που περνούσαν τα αεροπλάνα από πάνω μας και να φωνάζει «θάρρος ρε θάρρος». Μ’ αυτό το όνομα έχει καταγραφεί στη μνήμη μου.
Ειπώθηκαν πολλά για Έλληνες αξιωματικούς που ήταν ανίκανοι, δειλοί ή λιποτάκτες. Ο Διοικητής που είχα τότε, ο Ιωάννης Μοιραλιώτης από το Αίγιο, στάθηκε ακλόνητος ενώ είχε σοβαρό καρδιακό πρόβλημα. Κι έχει χαραχθεί ανεξίτηλα μέσα μου το απόφθεγμά του «Όταν η διαταγή είναι υποχώρηση, έχει χαλάσει ο ασύρματος».
Ακολούθησαν χρόνια δίσεκτα με πολλές υποχωρήσεις και αναδιπλώσεις αλλά και φωτεινές στιγμές. Η πιο εκωφαντική όμως έκρηξη δικαίου ήταν η μεγαλειώδης άρνηση του Κυπριακού Ελληνισμού να αυτοδιαλυθεί τον Απρίλιο του 2004. Αυτός είναι ένας σταθμός που δικαιούμαστε να γιορτάζουμε. Γιατί είναι μια επιβεβαίωση της ελληνικότητάς μας. Γιατί οι Έλληνες είναι ο μόνος λαός που γιορτάζει την επέτειο εκείνου του ΟΧΙ, που πάγωσε τον φασίστα εισβολέα το 1940. Αλλά ο απόηχός του έρχεται από τις Θερμοπύλες και τον Μαραθώνα, το Μεσολόγγι και το Αρκάδι και φτάνει στον Μαχαιρά και το Δίκωμο.
Όμως οι πρώτοι που όρθωσαν το ανάστημά τους και είπαν ΟΧΙ ήταν ο Προμηθέας και η Αντιγόνηׂ ο πρώτος αψηφώντας την απόλυτη εξουσία της Θεοκρατίας με ενέχυρο το φθαρτό του σώμα, για να φωτιστεί η ΕΛΠΙΔΑ. Η δεύτερη θυσιάζοντας τη ζωή της για να αποδείξει ότι το δίκαιο του ισχυρού δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη και ΗΘΙΚΟ δεδομένο.
Τις μέρες μας, περήφανες εκδηλώσεις όπως το ΟΧΙ της Κύπρου στο δημοψήφισμα για το περιβόητο εκείνο κατασκεύασμα συντάραξαν την αλαζονεία της νέας τάξης πραγμάτων και ενέπνευσαν και άλλους λαούς.
Ομολογουμένως η διατήρηση του προβλήματος της Κύπρου εσωτερικά αλλά και διεθνώς στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητος για τόσες δεκαετίες, είναι πράγματι αξιοσημείωτη.
Η μεθοδευμένη όμως διοχέτευση επιλεγμένων πληροφοριών και θέσεων, συχνά μας παγιδεύει σε ψευδαισθήσεις ότι έχουμε γίνει συνταγματολόγοι, πολιτειολόγοι και δεν ξέρω τι άλλο. Ανάγκη να οριοθετήσουμε την αποστολή μας και να ξέρουμε μέχρι που μπορούμε να είμαστε χρήσιμοι.
Τον Μάρτιο παρακολούθησα από την τηλεόραση τον ομιλητή στο μνημόσυνο του Γρηγόρη Αυξεντίου να μιλά για την διζωνική Ομοσπονδία και ότι άλλο άσχετο μπορεί να φανταστεί κανείς σε μια τέτοια στιγμή.
Επιτρέψτε μου να μοιραστώ μαζί σας την αντίδρασή μου.
Τότε, τον Μάρτιο του 1957, ήμουν πολύ μικρός˙αρκετά μεγάλος όμως, για να φωλιάσει ανεξίτηλα στο μυαλό μου το γελαστό πρόσωπο του Γρηγόρη (Αυξεντίου) με το μουστακάκι και το πηλίκιο του Έλληνα Ανθυπολοχαγού. Και δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί χαμογελούσε ενώ τον έζωναν οι φλόγες ολούθε. Μετά κατάλαβα. Αυτές οι φλόγες τον ανέβαζαν στον ουρανό.
Χθες το βράδυ τον είδα στον ύπνο μου και δεν χαμογελούσε πια. Ήταν σκυθρωπός και μαραζωμένος όταν μίλησε.
«Δεν θέλω τέτοια μνημόσυνα. Μου φτάνει ένα πιατάκι με κόλλυβα, χωρίς πολλή ζάχαρη και ασημένιες καραμέλες κι ένα γνήσιο δάκρυ για την Κύπρο που δεν έχει ακόμα λευτερωθεί. Ευτυχώς έζησε ο Ματρόζος (Αυγουστής Ευσταθίου) και το ξέρουν όλοι. Το είπα και το εννοούσα ότι ΕΓΩ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΩ. Όταν το έλεγα δεν ήταν γιατί δεν αγαπούσα τη ζωή και κάποιους ανθρώπους πάρα πολύ, ήταν γιατί πίστευα ότι έτσι θάδινα Λευτεριά στην Κύπρο.
Ο Κυριάκος (Μάτσης) πρόλαβε και το φώναξε δυνατά και τον άκουσαν οι δολοφόνοι «αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας».
Και ο Ευαγόρας (Παλληκαρίδης) το έγραψε έγκαιρα πως «θα πάρει μιαν ανηφοριά, θα πάρει μονοπάτια, να βρει τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά».
Ο Ανδρέας (Ζάκος) σιγοσφυρίζει ακόμα την Ηρωική του Μπετόβεν μαζί με τον Εθνικό Ύμνο. Επειδή στο τελευταίο του γράμμα έλεγε «μόνο με την εκτέλεση θα μείνω για πάντα νέος και αθάνατος» ονομάσαμε τη διαμονή μας, οδό Αιωνίας Νιότης και Αθανασίας.
Το ξαναλέω λοιπόν και εκ μέρους τους. Δεν θέλουμε τέτοια μνημόσυνα, που δεν είναι ούτε θρησκευτικά ούτε εθνικά. Δεν θέλουμε να βλέπουμε κάποιους γερασμένους συμπολεμιστές μας να χειροκροτούν την Τουρκοποίηση της Κύπρου. Γι’ αυτό, σας παρακαλούμε, ή να μας θυμάστε όπως είμαστε πραγματικά και γιατί αγωνιστήκαμε, ή να μας αφήσετε ήσυχους».
Ξύπνησα λουσμένος στον ιδρώτα και δεν ησύχασα μέχρι που έβαλα στο χαρτί αυτά τα λόγια.
Θα αναφερθώ τώρα σε κάτι πρωτόγνωρο για την Κύπρο αλλά και σε παγκόσμια κλίμακα. Με τη βοήθεια του DNA και της μελέτης γενετικού υλικού, γίνεται ταυτοποίηση νεκρών του 1974. Εδώ νιώθω την ανάγκη να υψώσω φωνή διαμαρτυρίας και αγανάκτησης γιατί αποσιωπάται από τους αρμόδιους ότι όλα αυτά τα θύματα της τουρκικής θηριωδίας εξετελέσθησαν εν ψυχρώ, ευρίσκοντο σε ομαδικούς τάφους και οι απέναντι αρνούνται τόσα χρόνια την ύπαρξή τους.
Και η τελευταία πράξη της τραγωδίας. Την βλέπουμε στις τηλεοράσεις και όπως σερβίρεται μοιάζει με δικαίωση. Εκπρόσωποι της πολιτείας περιφέρουν λογύδρια υποκριτικού σεβασμού και φρούδων υποσχέσεων.
Αλλά εκείνες οι γελαστές φωτογραφίες των νέων του ’74 νιώθω ότι φωνάζουν και απορούν πως γίνεται να τους κηδεύουν τα παιδιά τους που είναι μεγαλύτερα από την ηλικία που είχαν εκείνοι όταν στερήθηκαν την ζωή. Και γιατί τους ξεριζώσαμε από εκεί που έπεσαν και φύλαγαν την εθνική μας κληρονομιά;
Να γίνονται κηδείες, να θάβονται χριστιανικά για να αναπαυτεί η ψυχή τους. Αλλά κάθε ομαδικός τάφος κάθε μεμονωμένος λάκκος που κρατούσαν τόσα χρόνια τους πεσόντες, ας είναι στη συνείδησή μας ένας βωμός, ένα θυσιαστήριο, ένα κομμάτι γης που πρέπει να λευτερωθεί.
Ήταν ωραίο μέρος η Κερύνεια. Συνδύαζε την αρμονία του βουνού και της θάλασσας και εξέθρεψε ανθρώπους που αγαπούσαν τη ζωή, την πατρίδα και την πρόοδο. Παρά τη μικρή της έκταση και τον ολιγάριθμο πληθυσμό, είχε εξαιρετική επίδοση σε όλες τις εκφράσεις της ζωής. Την παιδεία, την τέχνη, τον αθλητισμό και πάνω απ’ όλα τους Εθνικούς αγώνες. Ίσως γι’ αυτό βρέθηκε πρώτη στο στόχαστρο του εισβολέα.
Στα χρόνια της καταχνιάς που ακολούθησαν δεν έλειψαν εκδηλώσεις και αποδείξεις ότι υπάρχει φρόνημα και αγωνιστικότης. Μια ομάδα εφέδρων καταδρομέων επανέλαβε το ταξίδι του Κίμωνα με φουσκωτά και η υποδοχή που τους έγινε στην Κύπρο δεν περιγράφεται. Είδα φωτογραφίες από το επίτευγμα αυτών των λεβεντόπαιδων και πιστέψτε με ένιωσα κάτι περισσότερο από περήφανος. Ήταν στιγμές που τα κύματα σκέπαζαν τα πάντα και δεν φαινόταν σημείο ζωής. Άλλες φορές ξεπρόβαλλε δειλά ένα μέρος από την ελληνική σημαία που είχαν όλα τα σκάφη και άλλες στιγμές ολόκληρο το φουσκωτό με τη γαλανόλευκη να κυματίζει περήφανα, δάμαζε τα κύματα.
Και η πλώρη έδειχνε: πορεία Κύπρος..
Υπήρξε όμως και αντίστοιχη συμβολική και πολυσήμαντη κίνηση από την Κύπρο. Όλοι γνωρίζουν πια το καράβι της Κερύνειας, το ναυάγιο που ευρέθη ανοικτά της πόλης μου και είναι φυλακισμένο στο μεσαιωνικό φρούριο. Τα αντικείμενα φυλακίζονται. Δεν φυλακίζονται όμως οι ιδέες.
Τρανή απόδειξη αυτού είναι το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα που προέκυψε από την απαράδεκτη κίνηση των Άγγλων να φυλακίσουν τις σωρούς των ηρώων της ΕΟΚΑ. Νόμιζαν ότι έτσι θα απέτρεπαν εκδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά την διάρκεια της κηδείας τους. Πέτυχαν αντ’ αυτού να δημιουργηθεί ένα μοναδικό Μνημείο στον κόσμο. Τα Φυλακισμένα Μνήματα όπου γονατίζουμε, προσκυνούμε και ανανεώνουμε την αγωνιστική μας διάθεση.
Ένα πιστό αντίγραφο εκείνου του καραβιού, που έγινε από την αγάπη και την αυταπάρνηση κάποιων ανθρώπων διέπλευσε όλο το Αιγαίο φέρνοντας στη Μητέρα Πατρίδα το μήνυμα ότι η ψυχή δαμάζει και τα κύματα και το χρόνο και την τεχνολογία.
Μου έτυχε η μεγάλη τιμή να υποδεχθώ στον Πειραιά αυτούς του αγγελιαφόρους της μαχόμενης ελληνικής ψυχής της Κύπρου. Μου παρέδωσαν συμβολικά φως από το καντήλι στον Άγιο Γεώργιο της Πάνω Κερύνειας, της ενορίας μου που κρατούσε συνεχώς αναμμένο μια εγκλωβισμένη. Το φυλάω ευλαβικά στο εικονοστάσι του σπιτιού μου και περιμένω καρτερικά αλλά με πίστη πότε θα σημάνουν οι καμπάνες για Δοξολογία εκεί….
Οι επετειακές δηλώσεις και εκδηλώσεις συνήθως είναι φορτισμένες με το στοιχείο της υπερβολής. Επειδή ακούμε και λέμε συχνά τις λέξεις γιορτή και εορτάζω, θάθελα να μείνω λίγο σ’ αυτές. Και να ψάξουμε να βρούμε κάτι τα τελευταία 50 χρόνια για το οποίο να δικαιούμαστε να γιορτάζουμε.
Μόνο αν πάμε λίγο πιο μακριά θα δούμε την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, την 1η Απριλίου του 1955 και την τετράχρονη πάλη του Κυπριακού Ελληνισμού για Eλευθερία και Ένωση με την Ελλάδα. Γι’ αυτόν τον αγώνα μπορούμε νάμαστε υπερήφανοι. Δεν φτάνουμε όμως στη γιορτή γιατί έληξε άδοξα και αντίθετα με τις προσδοκίες μας.
Τιμούμε λοιπόν τους ήρωες, τους μάρτυρες, τους πεσόντες. Δεν θρηνούμε για τον εκ πρώτης όψεως άδικο χαμό τους. Γονατίζουμε μπροστά στη θυσία τους και ανανεώνουμε το φρόνημά μας και τη διάθεση για νέους αγώνες τιμής-δικαίωσης-ελευθερίας.
Έχουμε σαν χρόνο αναφοράς το 1974. Επειδή όμως τίποτε στη ζωή των ανθρώπων αλλά και στην Ιστορία των Εθνών δεν είναι αυθύπαρκτο και άσχετο με άλλα γεγονότα και καταστάσεις, θα ήθελα να επιχειρήσω μία σύνθεση, με κομβικό σημείο την 20η Ιουλίου του 1974, άλλοτε μεν σαν κατάληξη, άλλοτε δε σαν αφετηρία. Πηγαίνοντας τρεις χιλιάδες χρόνια πίσω βρίσκουμε τις καταβολές των Κυπρίων στους αρχαίους Αρκάδες εποίκους την εποχήν του Τρωικού πολέμου. Η κοινή μοίρα του Ελληνισμού είτε βρίσκεται στην Μητροπολιτική Ελλάδα είτε στην Κύπρο πιστοποιείται και την εποχή των Περσικών πολέμων και στην συνδρομή των Κυπρίων στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πριν προχωρήσω θα κάνω μια αναφορά στον Κίμωνα, υιό του Μαραθωνομάχου Μιλτιάδους, ο οποίος είχε μια λαμπρή πορεία και το 449 π.Χ. επικεφαλής 200 τριήρων ξεκίνησε να απελευθερώσει από τους Πέρσες την Κύπρο.
Έδειξε τότε ότι η Κύπρος δεν είναι μακριά και κατεναυμάχησε τους Πέρσες ανοικτά της Σαλαμίνος. Στη σημερινή Λάρνακα, περίλαμπρη ανάμνηση και αναγνώριση αποτελεί η ύπαρξη της Ακτής Κίμωνος.
Τον Ιούλιο του 1974 ο κυβερνήτης του «Λέσβος» Λευτέρης Χανδρινός, ΑΥΤΟΒΟΥΛΩΣ και με κίνδυνο να υποστεί κυρώσεις απεβίβασε τους άνδρες της ΕΛ.ΔΥ.Κ που επέστρεφαν στην Ελλάδα, εξουδετέρωσε την οχύρωση των Τούρκων στην Πάφο με τα πυροβόλα του και με επιδέξιους χειρισμούς επροκάλεσε σύγχυση στους Τούρκους, με αποτέλεσμα να βομβαρδίσουν οι ίδιοι δύο αντιτορπιλικά τους εκ των οποίων το ένα εβυθίσθει.
Κάνοντας ένα άλμα στο χρόνο που είναι γεμάτος με κοινούς αγώνες φτάνουμε στα χρόνια του μεγάλου ξεσηκωμού για την αποτίναξη του επί 400 χρόνια Τουρκικού ζυγού. Η συμμετοχή των Κυπρίων στη Φιλική Εταιρεία εστοίχισε την μαζική δολοφονία από τους Τούρκους του Αρχιεπισκόπου των Μητροπολιτών, προυχόντων, πνευματικών ανθρώπων, ιερέων και πολλών άλλων την 9η Ιουλίου του 1821. Στους Βαλκανικούς πολέμους η συμμετοχή των Κυπρίων στο γιγάντιο εκείνο εγχείρημα που μεγάλωσε την Ελλάδα ήταν αθρόα.
Στο Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο εκτός από το πάγιο αίσθημα αγάπης και αλληλεγγύης των Κυπρίων προς την Ελλάδα υπήρξε εξαπάτηση από τους Άγγλους, ότι βοηθώντας τον αγώνα κατά του άξονα θα έφερναν πιο κοντά την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Αντ’ αυτού απήντησαν με ένα υπεροπτικό «Ουδέποτε» στο αίτημα των Κυπρίων για ΕΝΩΣΗ που εσυνοδεύετο από τις υπογραφές του 96% των κατοίκων τον Ιανουάριο του 1950. Κατόπιν τούτου δεν έμενε άλλη διέξοδος εκτός από τον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα.
Παρά τις μεγαλειώδεις ηθικές και στρατιωτικές νίκες της ΕΟΚΑ η πονηριά των Άγγλων και η είσοδος της Τουρκίας στα γεγονότα οδήγησαν στις θνησιγενείς συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου και την δήθεν Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Κύπρου.
Τραγική ειρωνεία, την ανεξαρτησία της υπέγραφαν σαν εγγυήτριες δυνάμεις εκτός από τη Ελλάδα αν είναι δυνατόν η Μεγάλη Βρετανία και η Τουρκία !! Το πρώτο ισχυρό πλήγμα στη νεαρά Κυπριακή Δημοκρατία εδόθη τον Δεκέμβριο του 1963 οπότε ουσιαστικά έπεσε το σπέρμα της διχοτομήσεως με τη δημιουργία των Τουρκικών θυλάκων.
Η Τουρκία έκτοτε προετοιμάζετο και καραδοκούσε. Η αφορμή για το έγκλημα της Τουρκικής εισβολής εδόθη με το πραξικόπημα της 15 Ιουλίου του 1974. Η Ιστορία κάποτε θα αποδώσει ευθύνες σε γνωστούς σήμερα αυτουργούς αλλά ενδεχομένως και σε κάποιους που τώρα κρύβονται στο απυρόβλητο ένεκα ποικίλων λόγων και ισορροπιών.
Μεταξύ πολλών άλλων ελέγχθη ότι η επιδίωξη της Ενώσεως έφερε τους Τούρκους στην Κύπρο. Ουδέν αναληθέστερον. Η αγάπη της Ελλάδος και ο πόθος της Ενώσεως ζέσταινε τις ψυχές των Κυπρίων στους παγωμένους αιώνες της σκλαβιάς. Και μπορεί με αδιάσειστα ιστορικά τεκμήρια, χωρίς καμία αμφιβολία να αποδειχθεί ότι είναι η εγκατάλειψη της Ενώσεως που έφερε και εγκατέστησε τους Τούρκους στην Κύπρο.
Ελάχιστοι μας διαβάζουν,
ελάχιστοι ξέρουν τη γλώσσα μας,
μένουμε αδικαίωτοι κι αχειροκρότητοι,
σ’ αυτήν τη μακρινή γωνιά,
όμως αντισταθμίζει που γράφουμε ελληνικά. (Κ. Μόντης)
Η αναμέτρηση με την Τουρκία ήταν εντελώς άνιση κι έτσι με την ανοχή αν όxι με την υποστήριξη της Μεγάλης Βρετανίας που ήταν εγγυήτρια δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας υπερίσχυσε το δίκαιο του ισχυρού και η Τουρκία κατέλαβε το 38% του Κυπριακού εδάφους, εξετόπισε τον μισό πληθυσμό, πρόσφυγες στον τόπο τους και γέμισε την Κύπρο με νεκρούς και άφησε εκατοντάδες οικογένειες με την αγωνία της αναζήτησης του αγνοουμένου …
Αλλά στην Κύπρο το καλοκαίρι του ‘ 74 δεν ενικήθη ο Έλληνας (Κύπριος και Ελλαδίτης) στρατιώτης. Υστέρησεν η ηγεσία και εχρέωσε την ήττα αλλού. Είναι πλέον καιρός να μάθουν όλοι οι Έλληνες ότι δικαιούνται να είναι υπερήφανοι για τους γονείς τα αδέλφια, τα παιδιά τους που πολέμησαν στην Κύπρο. Γιατί πραγματικά πολέμησαν σαν ημίθεοι, σε έναν άνισο απελπισμένο αλλά συνάμα επικό αγώνα.
Η επέλασις της ηρωικής ΕΛΔΥΚ (Ελληνική Δύναμις Κύπρου) στον ακάλυπτο κάμπο της Μεσαορίας χωρίς καμία κάλυψη και υπό τα πυρά υπερτέρων επίγειων αλλά και αεροπορικών δυνάμεων πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία.
Υπάρχει μαρτυρία επιζήσαντος μαχητή της ΕΛΔΥΚ ο οποίος ρώτησε τον αξιωματικό του: «τι παριστούμε τώρα εμείς εδώ, τους τριακόσιους του Λεωνίδα;» Και η απάντησις: «ναι, και αν χρειαστεί θα πέσουμε όλοι για να μην αφήσουμε τα άρματα των Τούρκων να περάσουν». Αυτός, έμεινε εκεί, να φυλάει την παράδοση των Θερμοπυλών.
Οι ήρωες της ΕΛΔΥΚ απέδειξαν περίτρανα ότι ο ποιητής Κώστας Μόντης είχε δίκιο όταν έγραψε:
Κι η Ελλάδα, τελευταίος θάμνος στον γκρεμό
Να τον αρπάζει η λευτεριά και να κρατιέται.
Αξίζει τον κόπο να γίνει ευρέως γνωστό ότι χρειάστηκαν πολλά διαβήματα και παραστάσεις για να πειστούν οι πολιτικοί ταγοί να αναγράψουν επιτέλους και το όνομα Κύπρος στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου. Και το κώλυμα ήταν ότι δεν εκηρύχθη πόλεμος Ελλάδος-Τουρκίας.
Νιώθω την ανάγκη να αναφέρω κάποιες από τις προσωπικές μου εμπειρίες εκείνων των ημερών. Έφεδρος αξιωματικός με πολλαπλά και σοβαρά τραύματα παρακαλούσε να τον περιδέσουμε πρόχειρα για να μπορεί να επιστρέψει στην μάχη. Ίσως αυτή η εικόνα συνέτεινε στην απόφασή μου να εγκαταλείψω το νοσοκομείο και να πάω στην πρώτη γραμμή.
Εκεί συνάντησα ένα έφεδρο αξιωματικό ο οποίος είχε κάταγμα και εντούτοις παρέμεινε μέχρι τέλους μαχητής με το χέρι στο γύψο ενώ μπορούσε κάλλιστα να πάει στο σπίτι του. Κάποιον άλλο τον θυμάμαι να βάλλει με το τυφέκιο κάθε φορά που περνούσαν τα αεροπλάνα από πάνω μας και να φωνάζει «θάρρος ρε θάρρος». Μ’ αυτό το όνομα έχει καταγραφεί στη μνήμη μου.
Ειπώθηκαν πολλά για Έλληνες αξιωματικούς που ήταν ανίκανοι, δειλοί ή λιποτάκτες. Ο Διοικητής που είχα τότε, ο Ιωάννης Μοιραλιώτης από το Αίγιο, στάθηκε ακλόνητος ενώ είχε σοβαρό καρδιακό πρόβλημα. Κι έχει χαραχθεί ανεξίτηλα μέσα μου το απόφθεγμά του «Όταν η διαταγή είναι υποχώρηση, έχει χαλάσει ο ασύρματος».
Ακολούθησαν χρόνια δίσεκτα με πολλές υποχωρήσεις και αναδιπλώσεις αλλά και φωτεινές στιγμές. Η πιο εκωφαντική όμως έκρηξη δικαίου ήταν η μεγαλειώδης άρνηση του Κυπριακού Ελληνισμού να αυτοδιαλυθεί τον Απρίλιο του 2004. Αυτός είναι ένας σταθμός που δικαιούμαστε να γιορτάζουμε. Γιατί είναι μια επιβεβαίωση της ελληνικότητάς μας. Γιατί οι Έλληνες είναι ο μόνος λαός που γιορτάζει την επέτειο εκείνου του ΟΧΙ, που πάγωσε τον φασίστα εισβολέα το 1940. Αλλά ο απόηχός του έρχεται από τις Θερμοπύλες και τον Μαραθώνα, το Μεσολόγγι και το Αρκάδι και φτάνει στον Μαχαιρά και το Δίκωμο.
Όμως οι πρώτοι που όρθωσαν το ανάστημά τους και είπαν ΟΧΙ ήταν ο Προμηθέας και η Αντιγόνηׂ ο πρώτος αψηφώντας την απόλυτη εξουσία της Θεοκρατίας με ενέχυρο το φθαρτό του σώμα, για να φωτιστεί η ΕΛΠΙΔΑ. Η δεύτερη θυσιάζοντας τη ζωή της για να αποδείξει ότι το δίκαιο του ισχυρού δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη και ΗΘΙΚΟ δεδομένο.
Τις μέρες μας, περήφανες εκδηλώσεις όπως το ΟΧΙ της Κύπρου στο δημοψήφισμα για το περιβόητο εκείνο κατασκεύασμα συντάραξαν την αλαζονεία της νέας τάξης πραγμάτων και ενέπνευσαν και άλλους λαούς.
Ομολογουμένως η διατήρηση του προβλήματος της Κύπρου εσωτερικά αλλά και διεθνώς στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητος για τόσες δεκαετίες, είναι πράγματι αξιοσημείωτη.
Η μεθοδευμένη όμως διοχέτευση επιλεγμένων πληροφοριών και θέσεων, συχνά μας παγιδεύει σε ψευδαισθήσεις ότι έχουμε γίνει συνταγματολόγοι, πολιτειολόγοι και δεν ξέρω τι άλλο. Ανάγκη να οριοθετήσουμε την αποστολή μας και να ξέρουμε μέχρι που μπορούμε να είμαστε χρήσιμοι.
Τον Μάρτιο παρακολούθησα από την τηλεόραση τον ομιλητή στο μνημόσυνο του Γρηγόρη Αυξεντίου να μιλά για την διζωνική Ομοσπονδία και ότι άλλο άσχετο μπορεί να φανταστεί κανείς σε μια τέτοια στιγμή.
Επιτρέψτε μου να μοιραστώ μαζί σας την αντίδρασή μου.
Τότε, τον Μάρτιο του 1957, ήμουν πολύ μικρός˙αρκετά μεγάλος όμως, για να φωλιάσει ανεξίτηλα στο μυαλό μου το γελαστό πρόσωπο του Γρηγόρη (Αυξεντίου) με το μουστακάκι και το πηλίκιο του Έλληνα Ανθυπολοχαγού. Και δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί χαμογελούσε ενώ τον έζωναν οι φλόγες ολούθε. Μετά κατάλαβα. Αυτές οι φλόγες τον ανέβαζαν στον ουρανό.
Χθες το βράδυ τον είδα στον ύπνο μου και δεν χαμογελούσε πια. Ήταν σκυθρωπός και μαραζωμένος όταν μίλησε.
«Δεν θέλω τέτοια μνημόσυνα. Μου φτάνει ένα πιατάκι με κόλλυβα, χωρίς πολλή ζάχαρη και ασημένιες καραμέλες κι ένα γνήσιο δάκρυ για την Κύπρο που δεν έχει ακόμα λευτερωθεί. Ευτυχώς έζησε ο Ματρόζος (Αυγουστής Ευσταθίου) και το ξέρουν όλοι. Το είπα και το εννοούσα ότι ΕΓΩ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΩ. Όταν το έλεγα δεν ήταν γιατί δεν αγαπούσα τη ζωή και κάποιους ανθρώπους πάρα πολύ, ήταν γιατί πίστευα ότι έτσι θάδινα Λευτεριά στην Κύπρο.
Ο Κυριάκος (Μάτσης) πρόλαβε και το φώναξε δυνατά και τον άκουσαν οι δολοφόνοι «αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας».
Και ο Ευαγόρας (Παλληκαρίδης) το έγραψε έγκαιρα πως «θα πάρει μιαν ανηφοριά, θα πάρει μονοπάτια, να βρει τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά».
Ο Ανδρέας (Ζάκος) σιγοσφυρίζει ακόμα την Ηρωική του Μπετόβεν μαζί με τον Εθνικό Ύμνο. Επειδή στο τελευταίο του γράμμα έλεγε «μόνο με την εκτέλεση θα μείνω για πάντα νέος και αθάνατος» ονομάσαμε τη διαμονή μας, οδό Αιωνίας Νιότης και Αθανασίας.
Το ξαναλέω λοιπόν και εκ μέρους τους. Δεν θέλουμε τέτοια μνημόσυνα, που δεν είναι ούτε θρησκευτικά ούτε εθνικά. Δεν θέλουμε να βλέπουμε κάποιους γερασμένους συμπολεμιστές μας να χειροκροτούν την Τουρκοποίηση της Κύπρου. Γι’ αυτό, σας παρακαλούμε, ή να μας θυμάστε όπως είμαστε πραγματικά και γιατί αγωνιστήκαμε, ή να μας αφήσετε ήσυχους».
Ξύπνησα λουσμένος στον ιδρώτα και δεν ησύχασα μέχρι που έβαλα στο χαρτί αυτά τα λόγια.
Θα αναφερθώ τώρα σε κάτι πρωτόγνωρο για την Κύπρο αλλά και σε παγκόσμια κλίμακα. Με τη βοήθεια του DNA και της μελέτης γενετικού υλικού, γίνεται ταυτοποίηση νεκρών του 1974. Εδώ νιώθω την ανάγκη να υψώσω φωνή διαμαρτυρίας και αγανάκτησης γιατί αποσιωπάται από τους αρμόδιους ότι όλα αυτά τα θύματα της τουρκικής θηριωδίας εξετελέσθησαν εν ψυχρώ, ευρίσκοντο σε ομαδικούς τάφους και οι απέναντι αρνούνται τόσα χρόνια την ύπαρξή τους.
Και η τελευταία πράξη της τραγωδίας. Την βλέπουμε στις τηλεοράσεις και όπως σερβίρεται μοιάζει με δικαίωση. Εκπρόσωποι της πολιτείας περιφέρουν λογύδρια υποκριτικού σεβασμού και φρούδων υποσχέσεων.
Αλλά εκείνες οι γελαστές φωτογραφίες των νέων του ’74 νιώθω ότι φωνάζουν και απορούν πως γίνεται να τους κηδεύουν τα παιδιά τους που είναι μεγαλύτερα από την ηλικία που είχαν εκείνοι όταν στερήθηκαν την ζωή. Και γιατί τους ξεριζώσαμε από εκεί που έπεσαν και φύλαγαν την εθνική μας κληρονομιά;
Να γίνονται κηδείες, να θάβονται χριστιανικά για να αναπαυτεί η ψυχή τους. Αλλά κάθε ομαδικός τάφος κάθε μεμονωμένος λάκκος που κρατούσαν τόσα χρόνια τους πεσόντες, ας είναι στη συνείδησή μας ένας βωμός, ένα θυσιαστήριο, ένα κομμάτι γης που πρέπει να λευτερωθεί.
Ήταν ωραίο μέρος η Κερύνεια. Συνδύαζε την αρμονία του βουνού και της θάλασσας και εξέθρεψε ανθρώπους που αγαπούσαν τη ζωή, την πατρίδα και την πρόοδο. Παρά τη μικρή της έκταση και τον ολιγάριθμο πληθυσμό, είχε εξαιρετική επίδοση σε όλες τις εκφράσεις της ζωής. Την παιδεία, την τέχνη, τον αθλητισμό και πάνω απ’ όλα τους Εθνικούς αγώνες. Ίσως γι’ αυτό βρέθηκε πρώτη στο στόχαστρο του εισβολέα.
Στα χρόνια της καταχνιάς που ακολούθησαν δεν έλειψαν εκδηλώσεις και αποδείξεις ότι υπάρχει φρόνημα και αγωνιστικότης. Μια ομάδα εφέδρων καταδρομέων επανέλαβε το ταξίδι του Κίμωνα με φουσκωτά και η υποδοχή που τους έγινε στην Κύπρο δεν περιγράφεται. Είδα φωτογραφίες από το επίτευγμα αυτών των λεβεντόπαιδων και πιστέψτε με ένιωσα κάτι περισσότερο από περήφανος. Ήταν στιγμές που τα κύματα σκέπαζαν τα πάντα και δεν φαινόταν σημείο ζωής. Άλλες φορές ξεπρόβαλλε δειλά ένα μέρος από την ελληνική σημαία που είχαν όλα τα σκάφη και άλλες στιγμές ολόκληρο το φουσκωτό με τη γαλανόλευκη να κυματίζει περήφανα, δάμαζε τα κύματα.
Και η πλώρη έδειχνε: πορεία Κύπρος..
Υπήρξε όμως και αντίστοιχη συμβολική και πολυσήμαντη κίνηση από την Κύπρο. Όλοι γνωρίζουν πια το καράβι της Κερύνειας, το ναυάγιο που ευρέθη ανοικτά της πόλης μου και είναι φυλακισμένο στο μεσαιωνικό φρούριο. Τα αντικείμενα φυλακίζονται. Δεν φυλακίζονται όμως οι ιδέες.
Τρανή απόδειξη αυτού είναι το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα που προέκυψε από την απαράδεκτη κίνηση των Άγγλων να φυλακίσουν τις σωρούς των ηρώων της ΕΟΚΑ. Νόμιζαν ότι έτσι θα απέτρεπαν εκδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά την διάρκεια της κηδείας τους. Πέτυχαν αντ’ αυτού να δημιουργηθεί ένα μοναδικό Μνημείο στον κόσμο. Τα Φυλακισμένα Μνήματα όπου γονατίζουμε, προσκυνούμε και ανανεώνουμε την αγωνιστική μας διάθεση.
Ένα πιστό αντίγραφο εκείνου του καραβιού, που έγινε από την αγάπη και την αυταπάρνηση κάποιων ανθρώπων διέπλευσε όλο το Αιγαίο φέρνοντας στη Μητέρα Πατρίδα το μήνυμα ότι η ψυχή δαμάζει και τα κύματα και το χρόνο και την τεχνολογία.
Μου έτυχε η μεγάλη τιμή να υποδεχθώ στον Πειραιά αυτούς του αγγελιαφόρους της μαχόμενης ελληνικής ψυχής της Κύπρου. Μου παρέδωσαν συμβολικά φως από το καντήλι στον Άγιο Γεώργιο της Πάνω Κερύνειας, της ενορίας μου που κρατούσε συνεχώς αναμμένο μια εγκλωβισμένη. Το φυλάω ευλαβικά στο εικονοστάσι του σπιτιού μου και περιμένω καρτερικά αλλά με πίστη πότε θα σημάνουν οι καμπάνες για Δοξολογία εκεί….
ΚΥΠΡΟΣ-ΕΙΣ ΕΥΔΟΚΙΑΝ
Κύπρος: 36 Χρόνια Τουρκικής Κατοχής
Ανδρούλα Τουμάζου
(Εις Ευδοκίαν, Συλλογή Κορυθαλία, Αθήνα 2002)
Τούτος ο φούρνος πότε θα χορτάσει!
Τούτος ο φούρνος πότε θα πυρώσει!
Πότε θ’ ασπρίσει το φρύδι του!
Πότε θα βρέξει στάχτη ο ουρανός!
Να πιαστώ ξανά σε άρτιο κύκλο
Να χορέψω το ύψωμα των άρτων
Να νίψω το ρόδινο πρόσωπό τους
Με τριανταφυλλόνερο του Μάρτη
Κι ύστερα να σκουπίσω των κοριτσιών μου
Τα μάγουλα
Ολόφωτη, ολόγελη κι ολόπετη ν’ ανθίσω!
Μάρτυρές μου οι τόποι κι οι μήνες!
Η Καντάρα κατάρα!
Προστασία από στόματος αλλοπίστων
Ο Άγιος των Χριστιανών
Διώκτης του άλογου ο Εξορινός!
Να ξαναμάθουν οι γιοι μου το μέγα και το άπειρο
Κι οι κόρες μου να μάχονται τον θάνατο
Από το χάος να πλάσουν με σχήμα και μέτρο
Τον Κόσμο – στεφάνι
Μάρτυρες οι νεκροί μου!
Και έσονται εις Ευδοκίαν τα λόγια μου.
Ανδρούλα Τουμάζου
(Εις Ευδοκίαν, Συλλογή Κορυθαλία, Αθήνα 2002)
Τούτος ο φούρνος πότε θα χορτάσει!
Τούτος ο φούρνος πότε θα πυρώσει!
Πότε θ’ ασπρίσει το φρύδι του!
Πότε θα βρέξει στάχτη ο ουρανός!
Να πιαστώ ξανά σε άρτιο κύκλο
Να χορέψω το ύψωμα των άρτων
Να νίψω το ρόδινο πρόσωπό τους
Με τριανταφυλλόνερο του Μάρτη
Κι ύστερα να σκουπίσω των κοριτσιών μου
Τα μάγουλα
Ολόφωτη, ολόγελη κι ολόπετη ν’ ανθίσω!
Μάρτυρές μου οι τόποι κι οι μήνες!
Η Καντάρα κατάρα!
Προστασία από στόματος αλλοπίστων
Ο Άγιος των Χριστιανών
Διώκτης του άλογου ο Εξορινός!
Να ξαναμάθουν οι γιοι μου το μέγα και το άπειρο
Κι οι κόρες μου να μάχονται τον θάνατο
Από το χάος να πλάσουν με σχήμα και μέτρο
Τον Κόσμο – στεφάνι
Μάρτυρες οι νεκροί μου!
Και έσονται εις Ευδοκίαν τα λόγια μου.
Παρασκευή 2 Ιουλίου 2010
ΝΙΚΟΣ ΜΑΡΤΗΣ: Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ FYROM
ΝΙΚΟΣ ΜΑΡΤΗΣ
Πρώην Υπουργός
23-6-2010
H οριστική ονομασία της FYROM και η ταυτότητα των Μακεδόνων
Πρόσφατα δημοσιεύματα εφημερίδων αναφέρουν ότι για την οριστική ονομασία της FYROM, προτείνεται «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Βαρδάρη». Η ιστορική αλήθεια όμως είναι ότι η ταυτότητα της Μακεδονίας είναι Ελληνική, όπως επιβεβαιώνεται από τα κατωτέρω γεγονότα.
Oι βαλκανικές χώρες κήρυξαν πόλεμο κατά της Τουρκίας το 1912, την οποία νίκησαν. Ως σύνορα Ελλάδος-Σερβίας ορίστηκε η γραμμή που κατείχαν οι στρατοί των δύο χωρών την ημέρα της ανακωχής, τα οποία είναι και τα σημερινά σύνορα Ελλάδας – FYROM. Η Ελλάδα κατέλαβε το μεγαλύτερο τμήμα της αρχαίας Μακεδονίας και ίδρυσε τη Γενική Διοίκηση Μακεδονίας. Ουδείς αμφισβήτησε το δικαίωμα αυτό της Ελλάδας, διότι όλοι γνώριζαν ότι η Μακεδονία είναι Ελληνική. Μία μόνο μικρή λωρίδα της αρχαίας Μακεδονίας όπως δήλωσε η Ακαδημία Αθηνών, κατέλαβε η Σερβία και η Βουλγαρία, οι οποίες προσήρτησαν τα εδάφη που κατέλαβαν στα κράτη τους.
Την 2α Αυγούστου 1944, ο Τίτο, με σύμφωνη γνώμη του Στάλιν, μετονόμασε τη Βαρντάρσκα Μπαντοβίνα (σημερινή FYROM) σε «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Επίσης ο Τίτο, μιμούμενος τον Χίτλερ, ο οποίος για να εδραιώσει τον ναζισμό επινόησε ότι Γερμανοί κατάγονται από την Αρία φυλή, ονόμασε τους κατοίκους της Βαρντάρσκα Μπαντοβίνα ως Μακεδόνες και απογόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, προς απόσπαση της Μακεδονίας από την Ελλάδα, τον έλεγχο του Αιγαίου και για να υπηρετήσει τα επεκτατικά σχέδια της Σοβιετικής Ενώσεως.
Αδιάψευστα γεγονότα για την ταυτότητα των Μακεδόνων ως Ελλήνων είναι τα ακόλουθα.
1. Οι Μακεδόνες με τους άλλους Έλληνες είχαν την αυτή γλώσσα, την Ελληνική, τα αυτά ιερά, τους αυτούς Θεούς, που κατοικία είχαν το Μακεδονικό όρος Όλυμπο. Οι Έλληνες αποκλείεται να θεωρούσαν χώρα μη Ελληνική ως κατοικία των Θεών τους.
2. Οι Μακεδόνες συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες και στις Αμφικτυονίες, όπου γίνονταν δεκτοί μόνο Έλληνες.
3. Η Παλαιά Διαθήκη μεταφράστηκε στην Ελληνική, διότι οι Εβραίοι της διασποράς γνώριζαν μόνο την Ελληνική. Η Καινή Διαθήκη και οι Πράξεις των Αποστόλων γράφτηκαν στην Ελληνική. Ο Απόστολος Παύλος επισκέφθηκε τους Φιλίππους, τη Θεσσαλονίκη και τη Βέροια, πόλεις που είχαν πολλές δεκάδες χρόνια π.Χ. την αυτή ονομασία που διατηρούν μέχρι σήμερα. Ο Απόστολος Παύλος μίλησε στην Ελληνική και έγραψε τις επιστολές του προς τους Φιλιππησίους και Θεσσαλονικείς στην Ελληνική. Στη Θεσσαλονίκη και Βέροια ο Απόστολος Παύλος συνάντησε Έλληνες και Ελληνίδες που επίστευσαν (4.12 Πράξεις Αποστόλων).
4. Ο Μέγας Αλέξανδρος και οι διάδοχοι του μετέδωσαν τον Ελληνικό πολιτισμό και καθιέρωσαν την Ελληνική γλώσσα όλων των λαών που κατέκτησαν. Η περίοδος αυτή ονομάστηκε Ελληνιστική Εποχή.
«Η διανοητική συνάντηση των Ελλήνων και των Αράβων, ως συνέπεια της μεταδόσεως της Ελληνικής Παιδείας από τον στρατό του Μεγάλου Αλεξάνδρου», έγραψε στο περιοδικό TIMES της Νέας Υόρκης το 2001 ο Dennis Overbye, «υπήρξε το σημαντικότερο γεγονός της Ιστορίας, οι συνέπειες του οποίου είναι τεράστιες στο Ισλάμ, την Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο».
Η Ελληνική γλώσσα, μετά την κατάκτηση των Αράβων της Συρίας και Αιγύπτου ήταν επί 100 χρόνια η επίσημη γλώσσα. Άραβες μετέφρασαν στην Αραβική τα συγγράμματα των Ελλήνων φιλοσόφων και κυρίως τα βιβλία του Αριστοτέλη και τα μετέφεραν στην Ισπανία και Ιταλία όπου μεταφράστηκαν στην λατινική και αποτέλεσαν αφετηρία της Αναγεννήσεως.
Οι ανασκαφές που έγιναν στη Μακεδονία αποκάλυψαν χιλιάδες Ελληνικές επιγραφές και νομίσματα με Ελληνικά γράμματα.
Το 1982, ο αείμνηστος Πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Μιττεράν, αφού επισκέφτηκε τη Βεργίνα είπε: «Δεν γνώριζα για τις ανασκαφές. Ούτε φανταζόμουν τόσο έντονη την σφραγίδα της Ελλάδας εδώ. Βυθίστηκα στο μεγαλείο των Αρχαίων Μακεδόνων». Ανάλογη δήλωση έκανε και ο Αμερικανός διακεκριμένος Δημοσιογράφος Σούλτσμπεργκερ.
Οι Υπουργοί Πολιτισμού του Καναδά και της Αυστραλίας, αλλά και όλοι όσοι επισκέπτονται τη Μακεδονία, το Δίον, την Πέλλα, τη Βεργίνα και τα Μουσεία της Μακεδονίας, βλέπουν την αλήθεια για τη Μακεδονία και δηλώνουν ότι η Μακεδονία είναι Ελληνική. Ο Αυστραλός Υπουργός δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί της Γιουγκοσλαβίας για τη Μακεδονία, δεν έχουν θέση στην Αυστραλία.
Το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων της Σουηδίας, μαζί με το Πανεπιστήμιο Lund και με την υπογραφή του διακεκριμένου συγγραφέως Staffan Stolpe, σε μελέτη του 1995 για την ταυτότητα της Μακεδονίας, επισήμαναν: «Όλοι και οι Υπουργοί της Ευρώπης πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, ότι η Ιστορία της Μακεδονίας δεν είναι Ιστορία μόνο των Ελλήνων, αλλά και ημών των Ευρωπαίων, διότι οι Μακεδόνες διέδωσαν τον Ελληνικό Πολιτισμό στην Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο».
Αλλά και στη λωρίδα της αρχαίας Μακεδονίας που κατέλαβαν οι Σέρβοι υπάρχει καταλυτικό στοιχείο για την ταυτότητα των Μακεδόνων ως Ελλήνων, διότι η πόλη Μοναστήρι, σήμερα Μπίτολα, όταν το 1912 κατέλαβαν οι Σέρβοι είχε 17 Ελληνικά Σχολεία.
Στο πρόσφατο ιστορικό ντοκυμαντέρ του Φώτη Κωνσταντινίδη με τίτλο «Μακεδονία – Ελληνιστική Εποχή μέχρι την Ασία», ξένοι ειδικοί και αρχαιολόγοι, που έκαναν ανασκαφές στην Ασία, δηλώνουν ότι οι τόποι αυτοί με τις Ελληνικές επιγραφές και τα νομίσματα Μακεδόνων Βασιλέων, δεν επιτρέπουν αμφισβήτηση της ταυτότητας των Μακεδόνων ως Ελλήνων.
Για τους ανωτέρω λόγους και πολλούς άλλους, ως οριστική ονομασία της FYROM επιβάλλεται να μη γίνει δεκτή η προτεινόμενη «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Βαρδάρη».
Οι Σκοπιανοί προβάλλουν ότι η Μακεδονία είναι το συνταγματικό όνομα της χώρας τους. Τον ισχυρισμό αυτό απέρριψε ο αείμνηστος Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας ο Μακεδώνας Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος στην από 3.1.1992 επιστολή του έγραψε ότι: «…Η Δημοκρατία αυτή ούτε εθνολογικά, ούτε ιστορικά έχει το δικαίωμα να ονομάζεται Μακεδονία… Ιστορικά διότι οι Σλάβοι έφτασαν στη Βαλκανική χίλια χρόνια μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Εθνολογικά γιατί η χώρα τους κατοικείται από Αλβανούς, Τούρκους, Τσιγγάνους και Σλάβους, που καμία σχέση δεν έχουν με Μακεδόνες».
Το επιχείρημα ότι μοιράστηκε η Μακεδονία μεταξύ Ελλάδας-Σερβίας-Βουλγαρίας, είναι επίσης απορριπτέο, διότι καμία Συνθήκη δεν αναφέρει ότι μοιράστηκε η Μακεδονία. Τα σύνορα Ελλάδας – FYROM είναι οι γραμμές που κατείχαν οι στρατοί των χωρών τους την ημέρα της ανακωχής. Η Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913) μετά την ήττα της Βουλγαρίας όρισε τα σύνορα των βαλκανικών χωρών, που πολέμησαν κατά της Βουλγαρίας. Δεν υπάρχει προηγούμενο, στο οποίο χώρα που καταλαμβάνει τμήμα άλλης χώρας, να μην ονομάσει το τμήμα αυτό με το όνομα που είχε. Η Τουρκία κατέλαβε την Ιωνία της Μ. Ασίας, αλλά δεν ονομάζει τους Τούρκους Ίωνες.
Η Μακεδονία ως επαρχία της Ελλάδας υπάρχει από τον 8ο αιώνα π.Χ.
Όταν το 1967 Μεγάλη Βρετανία θέλησε να γίνει μέλος της τότε Ε.Ο.Κ., δεν έγινε δεκτή με το όνομα αυτό, διότι αντέδρασε η Γαλλία, η οποία έχει επαρχία που ονομάζεται Βρετάνη και έτσι έγινε δεκτή με το όνομα «Ηνωμένο Βασίλειο». Κατά ποία λογική, όταν η Ελλάδα έχει επαρχία που ονομάζεται Μακεδονία, θα δεχθεί η μέχρι το 1944 ονομαζόμενη «Βαρντάρσκα Μπαντοβίνα», να μετονομασθεί τώρα σε «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Βαρδάρη»; Η Δημοκρατία αυτής μπορεί να λάβει οποιοδήποτε όνομα θέλει (Δημοκρατία Παιονίας ή Δημοκρατία των Σκοπίων κτλ) αλλά δεν δικαιούται η ονομασία της να εμπεριέχει τη λέξη «Μακεδονία», όπως διακήρυξε και το Συμβούλιο Κορυφής της Λισσαβώνας.
Οι διοικούντες τη FYROM, προβάλλοντας ότι οι σημερινοί κάτοικοι της χώρας τους είναι Μακεδόνες, επιδιώκουν να οικειοποιηθούν την ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά της Μακεδονίας και υπάρχουν δυστυχώς ανιστόρητοι και αφελείς, που παραπλανήθηκαν από την προπαγάνδα, του μονοκομματικού αυτού καθεστώτος.
Τέλος, δεν είναι τυχαίο ότι 340 Καθηγητές Πανεπιστημίων, Αμερικής και άλλων χωρών, με επιστολή τους στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ομπάμα ζητούν να ανακαλέσει την απόφαση του Προέδρου Μπους (υιού), ο οποίος την επομένη της δεύτερης εκλογής του ως Προέδρου, ονόμασε τη FYROM ως «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Ο Βούλγαρος Πρόεδρος Ζέλεφ, στη Σουηδία το 1993, ερωτηθείς από δημοσιογράφο Σουηδικής εφημερίδας για τη «Δημοκρατία της Μακεδονίας», είπε ότι: «Είναι δημιούργημα μεταπολεμικό της Κομιντέρν και έγκλημα των Τίτο-Στάλιν».
Πρώην Υπουργός
23-6-2010
H οριστική ονομασία της FYROM και η ταυτότητα των Μακεδόνων
Πρόσφατα δημοσιεύματα εφημερίδων αναφέρουν ότι για την οριστική ονομασία της FYROM, προτείνεται «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Βαρδάρη». Η ιστορική αλήθεια όμως είναι ότι η ταυτότητα της Μακεδονίας είναι Ελληνική, όπως επιβεβαιώνεται από τα κατωτέρω γεγονότα.
Oι βαλκανικές χώρες κήρυξαν πόλεμο κατά της Τουρκίας το 1912, την οποία νίκησαν. Ως σύνορα Ελλάδος-Σερβίας ορίστηκε η γραμμή που κατείχαν οι στρατοί των δύο χωρών την ημέρα της ανακωχής, τα οποία είναι και τα σημερινά σύνορα Ελλάδας – FYROM. Η Ελλάδα κατέλαβε το μεγαλύτερο τμήμα της αρχαίας Μακεδονίας και ίδρυσε τη Γενική Διοίκηση Μακεδονίας. Ουδείς αμφισβήτησε το δικαίωμα αυτό της Ελλάδας, διότι όλοι γνώριζαν ότι η Μακεδονία είναι Ελληνική. Μία μόνο μικρή λωρίδα της αρχαίας Μακεδονίας όπως δήλωσε η Ακαδημία Αθηνών, κατέλαβε η Σερβία και η Βουλγαρία, οι οποίες προσήρτησαν τα εδάφη που κατέλαβαν στα κράτη τους.
Την 2α Αυγούστου 1944, ο Τίτο, με σύμφωνη γνώμη του Στάλιν, μετονόμασε τη Βαρντάρσκα Μπαντοβίνα (σημερινή FYROM) σε «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Επίσης ο Τίτο, μιμούμενος τον Χίτλερ, ο οποίος για να εδραιώσει τον ναζισμό επινόησε ότι Γερμανοί κατάγονται από την Αρία φυλή, ονόμασε τους κατοίκους της Βαρντάρσκα Μπαντοβίνα ως Μακεδόνες και απογόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, προς απόσπαση της Μακεδονίας από την Ελλάδα, τον έλεγχο του Αιγαίου και για να υπηρετήσει τα επεκτατικά σχέδια της Σοβιετικής Ενώσεως.
Αδιάψευστα γεγονότα για την ταυτότητα των Μακεδόνων ως Ελλήνων είναι τα ακόλουθα.
1. Οι Μακεδόνες με τους άλλους Έλληνες είχαν την αυτή γλώσσα, την Ελληνική, τα αυτά ιερά, τους αυτούς Θεούς, που κατοικία είχαν το Μακεδονικό όρος Όλυμπο. Οι Έλληνες αποκλείεται να θεωρούσαν χώρα μη Ελληνική ως κατοικία των Θεών τους.
2. Οι Μακεδόνες συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες και στις Αμφικτυονίες, όπου γίνονταν δεκτοί μόνο Έλληνες.
3. Η Παλαιά Διαθήκη μεταφράστηκε στην Ελληνική, διότι οι Εβραίοι της διασποράς γνώριζαν μόνο την Ελληνική. Η Καινή Διαθήκη και οι Πράξεις των Αποστόλων γράφτηκαν στην Ελληνική. Ο Απόστολος Παύλος επισκέφθηκε τους Φιλίππους, τη Θεσσαλονίκη και τη Βέροια, πόλεις που είχαν πολλές δεκάδες χρόνια π.Χ. την αυτή ονομασία που διατηρούν μέχρι σήμερα. Ο Απόστολος Παύλος μίλησε στην Ελληνική και έγραψε τις επιστολές του προς τους Φιλιππησίους και Θεσσαλονικείς στην Ελληνική. Στη Θεσσαλονίκη και Βέροια ο Απόστολος Παύλος συνάντησε Έλληνες και Ελληνίδες που επίστευσαν (4.12 Πράξεις Αποστόλων).
4. Ο Μέγας Αλέξανδρος και οι διάδοχοι του μετέδωσαν τον Ελληνικό πολιτισμό και καθιέρωσαν την Ελληνική γλώσσα όλων των λαών που κατέκτησαν. Η περίοδος αυτή ονομάστηκε Ελληνιστική Εποχή.
«Η διανοητική συνάντηση των Ελλήνων και των Αράβων, ως συνέπεια της μεταδόσεως της Ελληνικής Παιδείας από τον στρατό του Μεγάλου Αλεξάνδρου», έγραψε στο περιοδικό TIMES της Νέας Υόρκης το 2001 ο Dennis Overbye, «υπήρξε το σημαντικότερο γεγονός της Ιστορίας, οι συνέπειες του οποίου είναι τεράστιες στο Ισλάμ, την Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο».
Η Ελληνική γλώσσα, μετά την κατάκτηση των Αράβων της Συρίας και Αιγύπτου ήταν επί 100 χρόνια η επίσημη γλώσσα. Άραβες μετέφρασαν στην Αραβική τα συγγράμματα των Ελλήνων φιλοσόφων και κυρίως τα βιβλία του Αριστοτέλη και τα μετέφεραν στην Ισπανία και Ιταλία όπου μεταφράστηκαν στην λατινική και αποτέλεσαν αφετηρία της Αναγεννήσεως.
Οι ανασκαφές που έγιναν στη Μακεδονία αποκάλυψαν χιλιάδες Ελληνικές επιγραφές και νομίσματα με Ελληνικά γράμματα.
Το 1982, ο αείμνηστος Πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Μιττεράν, αφού επισκέφτηκε τη Βεργίνα είπε: «Δεν γνώριζα για τις ανασκαφές. Ούτε φανταζόμουν τόσο έντονη την σφραγίδα της Ελλάδας εδώ. Βυθίστηκα στο μεγαλείο των Αρχαίων Μακεδόνων». Ανάλογη δήλωση έκανε και ο Αμερικανός διακεκριμένος Δημοσιογράφος Σούλτσμπεργκερ.
Οι Υπουργοί Πολιτισμού του Καναδά και της Αυστραλίας, αλλά και όλοι όσοι επισκέπτονται τη Μακεδονία, το Δίον, την Πέλλα, τη Βεργίνα και τα Μουσεία της Μακεδονίας, βλέπουν την αλήθεια για τη Μακεδονία και δηλώνουν ότι η Μακεδονία είναι Ελληνική. Ο Αυστραλός Υπουργός δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί της Γιουγκοσλαβίας για τη Μακεδονία, δεν έχουν θέση στην Αυστραλία.
Το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων της Σουηδίας, μαζί με το Πανεπιστήμιο Lund και με την υπογραφή του διακεκριμένου συγγραφέως Staffan Stolpe, σε μελέτη του 1995 για την ταυτότητα της Μακεδονίας, επισήμαναν: «Όλοι και οι Υπουργοί της Ευρώπης πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, ότι η Ιστορία της Μακεδονίας δεν είναι Ιστορία μόνο των Ελλήνων, αλλά και ημών των Ευρωπαίων, διότι οι Μακεδόνες διέδωσαν τον Ελληνικό Πολιτισμό στην Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο».
Αλλά και στη λωρίδα της αρχαίας Μακεδονίας που κατέλαβαν οι Σέρβοι υπάρχει καταλυτικό στοιχείο για την ταυτότητα των Μακεδόνων ως Ελλήνων, διότι η πόλη Μοναστήρι, σήμερα Μπίτολα, όταν το 1912 κατέλαβαν οι Σέρβοι είχε 17 Ελληνικά Σχολεία.
Στο πρόσφατο ιστορικό ντοκυμαντέρ του Φώτη Κωνσταντινίδη με τίτλο «Μακεδονία – Ελληνιστική Εποχή μέχρι την Ασία», ξένοι ειδικοί και αρχαιολόγοι, που έκαναν ανασκαφές στην Ασία, δηλώνουν ότι οι τόποι αυτοί με τις Ελληνικές επιγραφές και τα νομίσματα Μακεδόνων Βασιλέων, δεν επιτρέπουν αμφισβήτηση της ταυτότητας των Μακεδόνων ως Ελλήνων.
Για τους ανωτέρω λόγους και πολλούς άλλους, ως οριστική ονομασία της FYROM επιβάλλεται να μη γίνει δεκτή η προτεινόμενη «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Βαρδάρη».
Οι Σκοπιανοί προβάλλουν ότι η Μακεδονία είναι το συνταγματικό όνομα της χώρας τους. Τον ισχυρισμό αυτό απέρριψε ο αείμνηστος Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας ο Μακεδώνας Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος στην από 3.1.1992 επιστολή του έγραψε ότι: «…Η Δημοκρατία αυτή ούτε εθνολογικά, ούτε ιστορικά έχει το δικαίωμα να ονομάζεται Μακεδονία… Ιστορικά διότι οι Σλάβοι έφτασαν στη Βαλκανική χίλια χρόνια μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Εθνολογικά γιατί η χώρα τους κατοικείται από Αλβανούς, Τούρκους, Τσιγγάνους και Σλάβους, που καμία σχέση δεν έχουν με Μακεδόνες».
Το επιχείρημα ότι μοιράστηκε η Μακεδονία μεταξύ Ελλάδας-Σερβίας-Βουλγαρίας, είναι επίσης απορριπτέο, διότι καμία Συνθήκη δεν αναφέρει ότι μοιράστηκε η Μακεδονία. Τα σύνορα Ελλάδας – FYROM είναι οι γραμμές που κατείχαν οι στρατοί των χωρών τους την ημέρα της ανακωχής. Η Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913) μετά την ήττα της Βουλγαρίας όρισε τα σύνορα των βαλκανικών χωρών, που πολέμησαν κατά της Βουλγαρίας. Δεν υπάρχει προηγούμενο, στο οποίο χώρα που καταλαμβάνει τμήμα άλλης χώρας, να μην ονομάσει το τμήμα αυτό με το όνομα που είχε. Η Τουρκία κατέλαβε την Ιωνία της Μ. Ασίας, αλλά δεν ονομάζει τους Τούρκους Ίωνες.
Η Μακεδονία ως επαρχία της Ελλάδας υπάρχει από τον 8ο αιώνα π.Χ.
Όταν το 1967 Μεγάλη Βρετανία θέλησε να γίνει μέλος της τότε Ε.Ο.Κ., δεν έγινε δεκτή με το όνομα αυτό, διότι αντέδρασε η Γαλλία, η οποία έχει επαρχία που ονομάζεται Βρετάνη και έτσι έγινε δεκτή με το όνομα «Ηνωμένο Βασίλειο». Κατά ποία λογική, όταν η Ελλάδα έχει επαρχία που ονομάζεται Μακεδονία, θα δεχθεί η μέχρι το 1944 ονομαζόμενη «Βαρντάρσκα Μπαντοβίνα», να μετονομασθεί τώρα σε «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Βαρδάρη»; Η Δημοκρατία αυτής μπορεί να λάβει οποιοδήποτε όνομα θέλει (Δημοκρατία Παιονίας ή Δημοκρατία των Σκοπίων κτλ) αλλά δεν δικαιούται η ονομασία της να εμπεριέχει τη λέξη «Μακεδονία», όπως διακήρυξε και το Συμβούλιο Κορυφής της Λισσαβώνας.
Οι διοικούντες τη FYROM, προβάλλοντας ότι οι σημερινοί κάτοικοι της χώρας τους είναι Μακεδόνες, επιδιώκουν να οικειοποιηθούν την ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά της Μακεδονίας και υπάρχουν δυστυχώς ανιστόρητοι και αφελείς, που παραπλανήθηκαν από την προπαγάνδα, του μονοκομματικού αυτού καθεστώτος.
Τέλος, δεν είναι τυχαίο ότι 340 Καθηγητές Πανεπιστημίων, Αμερικής και άλλων χωρών, με επιστολή τους στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ομπάμα ζητούν να ανακαλέσει την απόφαση του Προέδρου Μπους (υιού), ο οποίος την επομένη της δεύτερης εκλογής του ως Προέδρου, ονόμασε τη FYROM ως «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Ο Βούλγαρος Πρόεδρος Ζέλεφ, στη Σουηδία το 1993, ερωτηθείς από δημοσιογράφο Σουηδικής εφημερίδας για τη «Δημοκρατία της Μακεδονίας», είπε ότι: «Είναι δημιούργημα μεταπολεμικό της Κομιντέρν και έγκλημα των Τίτο-Στάλιν».
STRATFOR (USA) ANALYSIS: THE GEOPOLITICS OF GREECE - A SEA AT HEART
28/6/2010
Throughout the history of Greece, its geography has been both a blessing and a curse, a blessing because it allowed Greece to dominate the “known Western world” for a good portion of Europe’s ancient history due to a combination of sea access and rugged topography. In the ancient era, these were perfect conditions for a maritime city-state culture oriented toward commerce and one that was difficult to dislodge by more powerful land-based opponents. This geography incubated the West’s first advanced civilization (Athens) and produced its first empire (ancient Macedon).
The Geopolitics of Greece: A Sea at Heart
However, Greek geography is also a curse because it is isolated on the very tip of the rugged and practically impassable Balkan Peninsula, forcing it to rely on the Mediterranean Sea for trade and communication. None of the Greek cities had much of a hinterland. These small coastal enclaves were easily defendable, but they were not easily unified, nor could they become large or rich due to a dearth of local resources. This has been a key disadvantage for Greece, which has had to vie with more powerful civilizations throughout its history, particularly those based on the Sea of Marmara in the east and the Po, Tiber and Arno valleys of the Apennine Peninsula to the west.
Peninsula at the Edge of Europe
Greece is located in southeastern Europe on the southernmost portion of the Balkan Peninsula, an extremely mountainous peninsula extending south from the fertile Pannonian plain. The Greek mainland culminates in what was once the Peloponnesian Peninsula and is now a similarly rugged island separated by the man-made Corinth Canal. Greek mountains are characterized by steep cliffs, deep gorges and jagged peaks. The average terrain altitude of Greece is twice that of Germany and comparable to the Alpine country of Slovenia. The Greek coastline is also very mountainous with many cliffs rising right out of the sea.
Greece is easily recognizable on a map by its multitude of islands, about 6,000 in total. Hence, Greece consists of not only the peninsular mainland but almost all of the Aegean Sea, which is bounded by the Dodecanese Islands (of which Rhodes is the largest) in the east, off the coast of Anatolia, and Crete in the south. Greece also includes the Ionian Islands (of which Corfu is the largest) in the west and thousands of islands in the middle of the Aegean. The combination of islands and rugged peninsular coastline gives Greece the 10th longest coastline in the world, longer than those of Italy, the United Kingdom and Mexico.
Mountainous barriers in the north and the northeast mean that the Greek peninsula is largely insulated from mainland Europe. Throughout its history, Greece has parlayed its natural borders and jagged terrain into a defensive advantage. Invasion forces that managed to make a landing on one of the few Greek plains were immediately met by high-rising cliffs hugging the coastline and well-entrenched Greek defenders blocking the path forward. The famous battle of Thermopylae is the best example, when a force of 300 Spartans and another 1,000 or so Greeks challenged a Persian force numbering in the hundreds of thousands. The Ottomans fared better than the Persians in that they actually managed to conquer Greece, but they ruled little of Greece’s vast mountainous interior, where roving bands of Greek brigands — called khlepts — blocked key mountain passes and ravines and entered Greek lore as heroes. To this day, its rugged topography gives Greece a regionalized character that makes effective, centralized control practically impossible. Everything from delivering mail to collecting taxes — the latter being a key factor in Greece’s ongoing debt crisis — becomes a challenge.
The Geopolitics of Greece: A Sea at Heart
With rugged terrain come defensive benefits, but also two geographic handicaps. First, Greece is largely devoid of any land-based transport routes to mainland Europe. The only two links between Greece and Europe are the Axios and Strimonas rivers, both which drain into the Aegean in Greek Macedonia. The Axios (also called the Vardar River) is key because it connects to the Morava River in Central Serbia and thus forms an Axios-Morava-Danube transportation corridor. While no part of the river is actually navigable, one can travel up the Balkan Peninsula on valley roads. The Strimonas takes one from Greek Macedonia to Sofia, Bulgaria’s capital, and from there via the Iskar River through the Balkan Mountains to the Danubian plain of present-day Romania. Neither of these valleys is an ideal transportation route, however, since each forces the Greeks to depend on their Balkan neighbors to the north for links to Europe, historically an unenviable position for Greece.
The second handicap for Greece is that its high mountains and jagged coastline leave very little room for fertile valleys and plains, which are necessary for supporting large population centers. Greece has many rivers and streams that are formed in its mountains, but because of the extreme slope of most hills, most of these waterways create narrow valleys, gorges or ravines in the interior of the peninsula. This terrain is conducive to sheep- and goat-herding but not to large-scale agriculture.
This does not mean that there is no room for crops to grow. Indeed, rivers meeting the Aegean and Ionian seas carve short valleys that open to the coast where the sea breeze creates excellent conditions for agriculture. The problem is that, other than in Thessaly and Greek Macedonia, most of these valleys are limited in area. This explains to an extent why Greece, throughout its history, has retained a regionalized character, with each river estuary providing sufficient food production for literally one city-state and with jagged mountain peaks greatly complicating overland communication among these population centers. The only place where this is not the case is in Greek Macedonia — the location of present-day Thessaloniki — where a relatively large agricultural area provided for the West’s first true empire, led by Alexander the Great.
Lack of large areas of arable land combined with poor overland transportation also complicate capital formation. Each river valley can supply its one regional center with food and sufficient capital for one trading port, but this only reinforces Greece’s regionalized mentality. From the perspective of each region, there is no reason why it should supply the little capital it generates to a central government when it could just as well use that capital to develop a naval capability of its own, crucial for bringing in food via the Aegean. This creates a situation where the whole suffers from a lack of coordination and capital generation while substantial resources are spent on dozens of independent maritime regions, a situation best illustrated by ancient Greek city-states, most of which had independent navies. Considering that developing a competent navy is one of the costliest of state endeavors, one can imagine how such a regionalized approach to naval development constrained an already capital-poor Greece.
The lack of capital generation is therefore the most serious implication of Greek geography. Situated as far from global flows of capital as any European country that considers itself part of the West, Greece finds itself surrounded by sheltered ports, most of which are protected by mountains and cliffs that drop off into the sea. This affords Greece little room for population growth, and contributes to its inability to produce much domestic capital. This, combined with the regionalized approach to political authority encouraged by mountainous geography, has made Greece a country that has been inefficiently distributing what little capital it has had for millennia.
Countries that have low capital growth and considerable infrastructural costs usually tend to develop a very uneven distribution of wealth. The reason is simple: Those who have access to capital get to build and control vital infrastructure and thereby make the decisions both in public and working life. In countries that have to import capital, this becomes even more pronounced, since those who control industries and businesses that bring in foreign cash have more control than those who control fixed infrastructure, which can always be nationalized (industries and businesses can move elsewhere if threatened with nationalization). When such uneven distribution of wealth is entrenched in a society, a serious labor-capital (or, in the European context, a left-right) split emerges. This is why Greece is politically similar to Latin American countries, which face the same infrastructural and capital problems, right down to periods of military rule and an ongoing and vicious labor-capital split.
Greek Core: The Aegean
Despite the limitations on its capital generation, Greece has no alternative but to create an expensive defensive capability that allows it to control the Aegean Sea. Put simply, the core of Greece is neither the breadbaskets of Thessaly and Greek Macedonia, nor the Athens-Piraeus metropolitan area, where around half of the population lives. The core of Greece is the Aegean Sea — the actual water, not the coastland — which allows these three critical areas of Greece to be connected for trade, defense and communication. Control of the Aegean also gives Greece the additional benefit of influencing trade between the Black Sea and the Mediterranean. Without control of the Aegean, there simply is no Greece.
To control the Aegean and Cretan seas, Greece has to control two key islands in its archipelago, Rhodes and Crete, as well as the Dodecanese archipelago. With those islands under its control, the Aegean and Cretan seas truly become Greek “lakes.” The other island of importance to Athens is Corfu, which gives Greece an anchor in the Otranto Strait and thus an awareness of threats emerging from the Adriatic.
Anything beyond the main Aegean islands and Corfu is not within the scope of Greece’s basic national security interests and can only be gained by the projection of power. In this strategic context, Cyprus becomes important as a way to distract and flank Turkey and break its communications with the Levant and Egypt, traditional spheres of Istanbul’s (and later Ankara’s) influence. Sicily is also within the range of Greek power projection, and at the height of Greece’s power in ancient times, Sicily was frequently colonized by Greek powers. Controlling Sicily gives Greece the key gateway into the western Mediterranean and brackets off the entire eastern half of the Mediterranean for itself. But neither is essential, and projecting Greek power toward either Sicily or Cyprus in the modern day is extremely taxing, although Greece has attempted it with Cyprus, an attempt that led to a near disastrous military confrontation with neighboring Turkey.
The cost of controlling just the Aegean Sea and its multitude of islands cannot be overstated. Aside from the monumental expense of maintaining a navy, Greece has the additional problem of having to compete with Turkey, which is still considered an existential threat for Greece.
In the modern context, this has also underscored the importance of air superiority over the Aegean. The Greek air force prides itself on maintaining a large and advanced fleet of front-line combat aircraft well in excess of the country’s economic means, and many observers believe that their fighter pilots are among the best and most experienced in Europe — and beyond (they regularly tangle with Turkish pilots over the Aegean).
But maintaining, owning and training a superior air force means that Greece was spending more than 6 percent of its gross domestic product (GDP) on defense, twice what other European countries were spending, just prior to the onset of the current financial crisis (it has since pledged to reduce it significantly, to below 3 percent). With no indigenous capital generation of its own, Greece has been forced to import capital from abroad to maintain such an advanced military. This is in addition to a generous social welfare system and considerable infrastructural needs created by its rugged geography. The result is the ongoing debt crisis that is threatening not only to collapse Greece but also to take the rest of the eurozone with it. The Greek budget deficit reached 13.6 percent of GDP in 2009, and government debt is approaching 150 percent of GDP.
Greece has not always been a fiscal mess. It has, in fact, been everything from a global superpower to a moderately wealthy European state to a political and economic backwater. To understand how this isolated, capital-poor country has devolved, we need to look beyond physical geography and contemplate the political geography of the region in which Greece has found itself throughout history.
From Ancient Superpower…
Ancient Greece gave the Western world its first culture and philosophy. It also gave birth to the study of geopolitics with Thucydides’ History of the Peloponnesian War, which is considered to be a seminal work on international relations. It is an injustice to give the ancient Greek period a quick overview, since it deserves a geopolitical monograph of its own, but a brief look provides a relevant glimpse at how geography played a role in turning Greek city-states into a superpower. The political geography of the period was vastly different from that of the present day. The Mediterranean Sea was the center of the world, one in which a handful of Greek city-states clutching the coast of the Aegean Sea could launch “colonial” expeditions across the Mediterranean. The rugged geography also afforded these city-states a terrain that favored defense and allowed them to defeat more powerful opponents.
Nonetheless, the ancient Greek period is the last time that Greece had some semblance of political independence. It therefore offers insights into how Greek geography has crafted Greek strategy.
From this ancient period, we note that control of the Aegean was of paramount importance, as it still is today. The Greeks — faced with nearly impassible terrain on the Peloponnesian Peninsula — were forced to become excellent mariners. Securing the Aegean was also crucial in repelling two major Persian invasions in antiquity, and each major land battle had its contemporary naval battle to sever Persian supply lines. Once the existential Persian threat was eliminated, Athens, the most powerful of the Greek city-states, launched an attempt to expand itself into an empire. This included establishing control of key Aegean islands. That imperial extension essentially ended with a long, drawn-out campaign to occupy and hold Sicily, which would have formed the basis of control of the entire eastern Mediterranean, and to wrestle Cyprus from Persian control.
While the Athenians may have understood the geopolitics of the Mediterranean well, they did not have advanced bureaucratic and communications technology that makes running a country much easier in the modern age or the population with which to prosecute their plans. Athenian expeditions to Cyprus and Egypt were repulsed while Sicily became Athens’ endgame, causing dissent in the coalition of city-states that eventually brought about the end of Athenian power. This example only serves to illustrate how difficult it was to maintain control of mainland Greece. Athens settled for a loose confederation of city-states, which was not a sufficient basis of control on which to establish an empire.
Bitter rivalries among the various Peloponnesian city-states created a power vacuum in the 4th century B.C. that was quickly filled by the Kingdom of Macedon. Despite its reputation as the most “backward” of the Greek regions — in terms of culture, system of government, philosophy and arts — Macedon had something that the city-states did not: the ample agricultural land of the Axios and Strimonas river valleys — ample, at least, compared to the Peloponnesian Peninsula. Whereas Athens and other city-states depended on seaborne trade to obtain grain from regions beyond the Turkish straits and the Black Sea, Macedon had domestic agriculture. It also had an absolute authoritarian system of government that allowed it to launch the first truly Greek-dominant foray into global power projection under Alexander the Great.
This effort, however, could not be sustained. Ultimately, the estuary of Axios did not provide the necessary agricultural base to counter the rise of Rome, which was able to draw not only on the Tiber and Arno river valleys but also, in time, the large Po river valley. Rome first extended itself into the Greek domain by capturing the island of Corfu — illustrating the island’s importance as a point of invasion from the west — which had already fallen out of Greek hands in the 3rd century B.C. With Corfu secured, Rome had nothing standing between it and the Greek mainland, and through military campaigns ultimately secured control over all of Greece by 86 B.C.
The fall of Greece to Rome essentially wiped Greece out of the annals of history as an independent entity for the next 2,000 years and destined mainland Greece and the Peloponnesian Peninsula to the backwater status it had under Byzantine and Ottoman rule (save for Thessaloniki, which remained a key port and trading city in the Ottoman Empire). While it may be tempting to include Byzantium in the discussion of Greek geopolitics, since its culture and language were essentially Greek, the Byzantine geography was much more approximate to that of the Ottoman Empire and later Turkey than that of Greece proper. The core of Byzantium was the Sea of Marmara, which Byzantium held onto against the encroaching Ottoman Turks until the mid-15th century.
In the story of the Ottoman conquest of the Balkans, the territory of modern Greece is essentially an afterthought. It was the Ottoman advance through the Maritsa River valley that destroyed Bulgarian and Serbian kingdoms in the 14th century, allowing the Ottomans to then concentrate on consolidating the remaining Byzantine territories and conquering Constantinople in the mid-15th century after a brief interregnum caused by Mongol invasions of Anatolia. Greece proper was not conquered as much as it was abruptly severed from the rest of the Balkans — and therefore Christian Europe — by the Ottoman power that thoroughly dominated all the land and sea surrounding it.
…To Vassal State
The ascent of the Ottoman Empire created a new political geography around Greece that made an independent and powerful Greece impossible. The Ottoman Empire was an impressive political entity that plugged up the Balkans by controlling the southern flanks of the Carpathians in present-day Romania and the central Balkan Mountains of present-day Serbia and Bulgaria. Greece, as part of the Ottoman Empire, was not vital for Ottoman defense or purse, although Greeks as people were valued as administrators and were assigned as such to various parts of the empire. Greece itself, however, had become an afterthought.
If we had to pinpoint the exact time and place where political geography in southeastern Europe changed, we could look at Sept. 11, 1683, at around 5 p.m. on the battlefields near Vienna. It was here that Polish King Jan Sobieski III led what was, at the time, the largest cavalry charge in history against the Ottoman forces besieging Vienna. The result was not just a symbolic defeat for Istanbul but also a failure to plug the Vienna gap that the Danube and Morava (the Slovak, not Serbian Morava) rivers create between the Alps and the Carpathians.
Holding the Vienna gap would have allowed the Ottomans to focus their military resources in defense of the empire at a geographical bottleneck — Vienna — freeing up resources to concentrate on developing the Balkan hinterland. The Pannonian plain, fertile and capital rich because of the Danube, would have added additional resources. The Ottoman Empire did not crumble immediately after its failure in Vienna, but its stranglehold on the Balkans slowly began to erode as two new powers — the Russian and Austro-Hungarian empires — rose to challenge it.
Without the Vienna gap secured, the Ottoman Empire was left without natural boundaries to the northwest. From Vienna down to the confluence of the Danube and Sava, where present-day Belgrade is located, the Pannonian plain is borderless save for rivers. The mountainous Balkans provide some protection but are equally difficult for the Ottomans to control without the time and resources to concentrate on assimilating the region. The loss of Vienna, therefore, exposed portions of the Balkan Peninsula to Western (and, crucially, Russian) influence and interests as well as Western notions of nationalism, which began circulating throughout the Continent with great force following the French Revolution.
First to turn against the Ottomans was Serbia in the early 19th century. The Greek struggle followed closely afterward. While initial Greek gains against the Ottomans in the 1820s were impressive, the Ottomans unleashed their Egyptian forces on Greece in 1826. The Europeans were at first resistant to help Christian Greece because the precedent set by the nationalist rebellion was equally unwelcome in multiethnic Russia and Austro-Hungary or the imperial United Kingdom. Ultimately, the Europeans had a greater fear that one of the three would move in and profit from the dissolution of the Ottoman Empire and gain access to the eastern Mediterranean.
While Austro-Hungary and Russia had designs on the Balkans, more established European powers like the United Kingdom, France and (later in the 19th century) Germany wanted to limit any territorial gains by Vienna and St. Petersburg. This was vital for the United Kingdom, which did not want to allow the Russian Empire access to the Mediterranean.
Since the end of its war against the Ottomans in 1832, Greece has been geopolitically vital for the West. First it was vital for the British, as a bulwark against great-power encroachment on the crumbling Ottoman hold in the Balkans. The United Kingdom retained a presence — at various periods and in various capacities — in Corfu, Crete and Cyprus. To this day, the United Kingdom still has military installations in Cyprus that are considered sovereign territory under direct British rule.
Greece also became vital for the United States as part of the U.S. Soviet-containment strategy. To maintain influence in Greece, the United States intervened in the Greek Civil War (1946-1949), furnished the Greek merchant marine with ships after World War II, rushed Greece and Turkey into NATO in 1952 and continued to underwrite Greek defense outlays throughout the 20th century. Even a brief military junta in Greece, referred to as the “Rule of the Colonels” (1967-1974), did not affect Greek membership in NATO. Neither did Greece’s near-wars with fellow NATO member Turkey in 1964 (over Cyprus), in 1974 (over Cyprus again), in 1987 (over the Aegean Sea) and in 1996 (over an uninhabited island in the Aegean).
The United Kingdom and later the United States were willing to underwrite Greek defense expenditures and provide Greece with sufficient capital to be a viable independent state and enjoy a near-Western standard of living. In exchange, Greece offered the West a key location from which to plug Russian and later Soviet penetration into the Mediterranean basin.
Geopolitical Imperatives
Before we go into a discussion of the contemporary Greek predicament, we can summarize the story of Greek geography as told by history in a few strategic imperatives:
* Secure control of the Aegean to maintain defensive and communication lines with key mainland population centers.
* Establish control of Corfu, Crete and Rhodes to prevent invasions from the sea.
* Hold the Axios River valley and as far up the valley as possible for agricultural land and access to mainland Europe.
* Consolidate the hold on inland Greece by eliminating regional power centers and brigands, then collect taxes and concentrate capital in accordance with the needs of the state.
* Extend control to outer islands such as Cyprus and Sicily to dominate the eastern Mediterranean (this is an imperative that Greece has not accomplished since ancient times).
Greece Today
With the collapse of the Soviet threat at the end of the Cold War and the subsequent end of the Balkan wars with the 1999 NATO bombing of Serbia, the political geography of the region changed once again. This time the change was unfavorable for Athens. With the West largely uninterested in the affairs of the region, Greece lost its status as a strategic ally. And along with that status, Athens lost the political and economic support that allowed it to overcome its capital deficiencies.
This was evident to everyone but the Greeks. Countries rarely accept their geopolitical irrelevance lightly. Athens absolutely refused to. Instead it did everything it could to retain its membership in the first-world club, borrowing enormous sums of money to spend on the most sophisticated military equipment available and producing erroneous financial records to get into the eurozone. This is often lost amid the ongoing debt crisis, which is commonly described — mainly by the Western European press — as a result of Greek laziness, profligate spending habits and irresponsibility. But faced with a geography that engenders a capital- poor environment and an existential threat from Turkey that challenges its Aegean core, Greece had no alternative but to indebt itself after its Western patrons lost interest, and now even that option is in doubt. (Trying to keep up with its fellow EU states in terms of quality of life obviously played a role in Greece’s financial overextension, but this can also be placed in the context of keeping up with a modernizing Turkey next door.)
Today, Greece cannot even dream of achieving its fifth geopolitical imperative, dominating the eastern Mediterranean. Even its fourth imperative, the consolidation of inland Greece, is in question, as illustrated by Greece’s inability to collect taxes. Nearly 25 percent of the Greek economy is in the so-called “shadow” sector, by far the highest rate among the world’s developed countries.
Succeeding in maintaining control of the Aegean, Greece’s most important imperative, in the face of regional opposition is simply impossible without an outside patron. Going forward, the question for Greece is whether it will be able to accept its much-reduced geopolitical role. This, too, is out of its hands, depending as it does on the strategies that Turkey adopts. Turkey is a rising geopolitical power intent on spreading its influence in the Balkans, the Middle East and the Caucasus. The question is now whether Turkey will focus its intentions on the Aegean, or instead will be willing to make a deal with Greece in order to concentrate on other interests.
Ultimately, Greece needs to find a way to become useful again to one or more great powers — unlikely, unless a great-power conflict returns to the Balkans — or to sue for lasting peace with Turkey and begin learning how to live within its geopolitical means. Either way, the next three years will be defining ones in Greek history. The joint 110 billion-euro bailout package from the International Monetary Fund and European Union comes with severe austerity strings attached, which are likely to destabilize the country to a significant degree. Grafted onto Greece’s regionalized social geography, vicious left-right split and history of political and social violence, the IMF-EU measures will further weaken the central government and undermine its control. An eventual default is almost assured by the level of government debt, which will soon be above 150 percent of GDP.
It is only a question of when, not if, the Europeans pull the plug on Athens — which most likely will be at the first opportunity, when Greece does not present a systemic risk to the rest of Europe. At that point, without access to international capital or more bailout money, Greece could face a total collapse of political control and social violence not seen since the military junta of the 1970s. Greece, therefore, finds itself in a very unfamiliar situation. For the first time since the 1820s, it is truly alone.
Throughout the history of Greece, its geography has been both a blessing and a curse, a blessing because it allowed Greece to dominate the “known Western world” for a good portion of Europe’s ancient history due to a combination of sea access and rugged topography. In the ancient era, these were perfect conditions for a maritime city-state culture oriented toward commerce and one that was difficult to dislodge by more powerful land-based opponents. This geography incubated the West’s first advanced civilization (Athens) and produced its first empire (ancient Macedon).
The Geopolitics of Greece: A Sea at Heart
However, Greek geography is also a curse because it is isolated on the very tip of the rugged and practically impassable Balkan Peninsula, forcing it to rely on the Mediterranean Sea for trade and communication. None of the Greek cities had much of a hinterland. These small coastal enclaves were easily defendable, but they were not easily unified, nor could they become large or rich due to a dearth of local resources. This has been a key disadvantage for Greece, which has had to vie with more powerful civilizations throughout its history, particularly those based on the Sea of Marmara in the east and the Po, Tiber and Arno valleys of the Apennine Peninsula to the west.
Peninsula at the Edge of Europe
Greece is located in southeastern Europe on the southernmost portion of the Balkan Peninsula, an extremely mountainous peninsula extending south from the fertile Pannonian plain. The Greek mainland culminates in what was once the Peloponnesian Peninsula and is now a similarly rugged island separated by the man-made Corinth Canal. Greek mountains are characterized by steep cliffs, deep gorges and jagged peaks. The average terrain altitude of Greece is twice that of Germany and comparable to the Alpine country of Slovenia. The Greek coastline is also very mountainous with many cliffs rising right out of the sea.
Greece is easily recognizable on a map by its multitude of islands, about 6,000 in total. Hence, Greece consists of not only the peninsular mainland but almost all of the Aegean Sea, which is bounded by the Dodecanese Islands (of which Rhodes is the largest) in the east, off the coast of Anatolia, and Crete in the south. Greece also includes the Ionian Islands (of which Corfu is the largest) in the west and thousands of islands in the middle of the Aegean. The combination of islands and rugged peninsular coastline gives Greece the 10th longest coastline in the world, longer than those of Italy, the United Kingdom and Mexico.
Mountainous barriers in the north and the northeast mean that the Greek peninsula is largely insulated from mainland Europe. Throughout its history, Greece has parlayed its natural borders and jagged terrain into a defensive advantage. Invasion forces that managed to make a landing on one of the few Greek plains were immediately met by high-rising cliffs hugging the coastline and well-entrenched Greek defenders blocking the path forward. The famous battle of Thermopylae is the best example, when a force of 300 Spartans and another 1,000 or so Greeks challenged a Persian force numbering in the hundreds of thousands. The Ottomans fared better than the Persians in that they actually managed to conquer Greece, but they ruled little of Greece’s vast mountainous interior, where roving bands of Greek brigands — called khlepts — blocked key mountain passes and ravines and entered Greek lore as heroes. To this day, its rugged topography gives Greece a regionalized character that makes effective, centralized control practically impossible. Everything from delivering mail to collecting taxes — the latter being a key factor in Greece’s ongoing debt crisis — becomes a challenge.
The Geopolitics of Greece: A Sea at Heart
With rugged terrain come defensive benefits, but also two geographic handicaps. First, Greece is largely devoid of any land-based transport routes to mainland Europe. The only two links between Greece and Europe are the Axios and Strimonas rivers, both which drain into the Aegean in Greek Macedonia. The Axios (also called the Vardar River) is key because it connects to the Morava River in Central Serbia and thus forms an Axios-Morava-Danube transportation corridor. While no part of the river is actually navigable, one can travel up the Balkan Peninsula on valley roads. The Strimonas takes one from Greek Macedonia to Sofia, Bulgaria’s capital, and from there via the Iskar River through the Balkan Mountains to the Danubian plain of present-day Romania. Neither of these valleys is an ideal transportation route, however, since each forces the Greeks to depend on their Balkan neighbors to the north for links to Europe, historically an unenviable position for Greece.
The second handicap for Greece is that its high mountains and jagged coastline leave very little room for fertile valleys and plains, which are necessary for supporting large population centers. Greece has many rivers and streams that are formed in its mountains, but because of the extreme slope of most hills, most of these waterways create narrow valleys, gorges or ravines in the interior of the peninsula. This terrain is conducive to sheep- and goat-herding but not to large-scale agriculture.
This does not mean that there is no room for crops to grow. Indeed, rivers meeting the Aegean and Ionian seas carve short valleys that open to the coast where the sea breeze creates excellent conditions for agriculture. The problem is that, other than in Thessaly and Greek Macedonia, most of these valleys are limited in area. This explains to an extent why Greece, throughout its history, has retained a regionalized character, with each river estuary providing sufficient food production for literally one city-state and with jagged mountain peaks greatly complicating overland communication among these population centers. The only place where this is not the case is in Greek Macedonia — the location of present-day Thessaloniki — where a relatively large agricultural area provided for the West’s first true empire, led by Alexander the Great.
Lack of large areas of arable land combined with poor overland transportation also complicate capital formation. Each river valley can supply its one regional center with food and sufficient capital for one trading port, but this only reinforces Greece’s regionalized mentality. From the perspective of each region, there is no reason why it should supply the little capital it generates to a central government when it could just as well use that capital to develop a naval capability of its own, crucial for bringing in food via the Aegean. This creates a situation where the whole suffers from a lack of coordination and capital generation while substantial resources are spent on dozens of independent maritime regions, a situation best illustrated by ancient Greek city-states, most of which had independent navies. Considering that developing a competent navy is one of the costliest of state endeavors, one can imagine how such a regionalized approach to naval development constrained an already capital-poor Greece.
The lack of capital generation is therefore the most serious implication of Greek geography. Situated as far from global flows of capital as any European country that considers itself part of the West, Greece finds itself surrounded by sheltered ports, most of which are protected by mountains and cliffs that drop off into the sea. This affords Greece little room for population growth, and contributes to its inability to produce much domestic capital. This, combined with the regionalized approach to political authority encouraged by mountainous geography, has made Greece a country that has been inefficiently distributing what little capital it has had for millennia.
Countries that have low capital growth and considerable infrastructural costs usually tend to develop a very uneven distribution of wealth. The reason is simple: Those who have access to capital get to build and control vital infrastructure and thereby make the decisions both in public and working life. In countries that have to import capital, this becomes even more pronounced, since those who control industries and businesses that bring in foreign cash have more control than those who control fixed infrastructure, which can always be nationalized (industries and businesses can move elsewhere if threatened with nationalization). When such uneven distribution of wealth is entrenched in a society, a serious labor-capital (or, in the European context, a left-right) split emerges. This is why Greece is politically similar to Latin American countries, which face the same infrastructural and capital problems, right down to periods of military rule and an ongoing and vicious labor-capital split.
Greek Core: The Aegean
Despite the limitations on its capital generation, Greece has no alternative but to create an expensive defensive capability that allows it to control the Aegean Sea. Put simply, the core of Greece is neither the breadbaskets of Thessaly and Greek Macedonia, nor the Athens-Piraeus metropolitan area, where around half of the population lives. The core of Greece is the Aegean Sea — the actual water, not the coastland — which allows these three critical areas of Greece to be connected for trade, defense and communication. Control of the Aegean also gives Greece the additional benefit of influencing trade between the Black Sea and the Mediterranean. Without control of the Aegean, there simply is no Greece.
To control the Aegean and Cretan seas, Greece has to control two key islands in its archipelago, Rhodes and Crete, as well as the Dodecanese archipelago. With those islands under its control, the Aegean and Cretan seas truly become Greek “lakes.” The other island of importance to Athens is Corfu, which gives Greece an anchor in the Otranto Strait and thus an awareness of threats emerging from the Adriatic.
Anything beyond the main Aegean islands and Corfu is not within the scope of Greece’s basic national security interests and can only be gained by the projection of power. In this strategic context, Cyprus becomes important as a way to distract and flank Turkey and break its communications with the Levant and Egypt, traditional spheres of Istanbul’s (and later Ankara’s) influence. Sicily is also within the range of Greek power projection, and at the height of Greece’s power in ancient times, Sicily was frequently colonized by Greek powers. Controlling Sicily gives Greece the key gateway into the western Mediterranean and brackets off the entire eastern half of the Mediterranean for itself. But neither is essential, and projecting Greek power toward either Sicily or Cyprus in the modern day is extremely taxing, although Greece has attempted it with Cyprus, an attempt that led to a near disastrous military confrontation with neighboring Turkey.
The cost of controlling just the Aegean Sea and its multitude of islands cannot be overstated. Aside from the monumental expense of maintaining a navy, Greece has the additional problem of having to compete with Turkey, which is still considered an existential threat for Greece.
In the modern context, this has also underscored the importance of air superiority over the Aegean. The Greek air force prides itself on maintaining a large and advanced fleet of front-line combat aircraft well in excess of the country’s economic means, and many observers believe that their fighter pilots are among the best and most experienced in Europe — and beyond (they regularly tangle with Turkish pilots over the Aegean).
But maintaining, owning and training a superior air force means that Greece was spending more than 6 percent of its gross domestic product (GDP) on defense, twice what other European countries were spending, just prior to the onset of the current financial crisis (it has since pledged to reduce it significantly, to below 3 percent). With no indigenous capital generation of its own, Greece has been forced to import capital from abroad to maintain such an advanced military. This is in addition to a generous social welfare system and considerable infrastructural needs created by its rugged geography. The result is the ongoing debt crisis that is threatening not only to collapse Greece but also to take the rest of the eurozone with it. The Greek budget deficit reached 13.6 percent of GDP in 2009, and government debt is approaching 150 percent of GDP.
Greece has not always been a fiscal mess. It has, in fact, been everything from a global superpower to a moderately wealthy European state to a political and economic backwater. To understand how this isolated, capital-poor country has devolved, we need to look beyond physical geography and contemplate the political geography of the region in which Greece has found itself throughout history.
From Ancient Superpower…
Ancient Greece gave the Western world its first culture and philosophy. It also gave birth to the study of geopolitics with Thucydides’ History of the Peloponnesian War, which is considered to be a seminal work on international relations. It is an injustice to give the ancient Greek period a quick overview, since it deserves a geopolitical monograph of its own, but a brief look provides a relevant glimpse at how geography played a role in turning Greek city-states into a superpower. The political geography of the period was vastly different from that of the present day. The Mediterranean Sea was the center of the world, one in which a handful of Greek city-states clutching the coast of the Aegean Sea could launch “colonial” expeditions across the Mediterranean. The rugged geography also afforded these city-states a terrain that favored defense and allowed them to defeat more powerful opponents.
Nonetheless, the ancient Greek period is the last time that Greece had some semblance of political independence. It therefore offers insights into how Greek geography has crafted Greek strategy.
From this ancient period, we note that control of the Aegean was of paramount importance, as it still is today. The Greeks — faced with nearly impassible terrain on the Peloponnesian Peninsula — were forced to become excellent mariners. Securing the Aegean was also crucial in repelling two major Persian invasions in antiquity, and each major land battle had its contemporary naval battle to sever Persian supply lines. Once the existential Persian threat was eliminated, Athens, the most powerful of the Greek city-states, launched an attempt to expand itself into an empire. This included establishing control of key Aegean islands. That imperial extension essentially ended with a long, drawn-out campaign to occupy and hold Sicily, which would have formed the basis of control of the entire eastern Mediterranean, and to wrestle Cyprus from Persian control.
While the Athenians may have understood the geopolitics of the Mediterranean well, they did not have advanced bureaucratic and communications technology that makes running a country much easier in the modern age or the population with which to prosecute their plans. Athenian expeditions to Cyprus and Egypt were repulsed while Sicily became Athens’ endgame, causing dissent in the coalition of city-states that eventually brought about the end of Athenian power. This example only serves to illustrate how difficult it was to maintain control of mainland Greece. Athens settled for a loose confederation of city-states, which was not a sufficient basis of control on which to establish an empire.
Bitter rivalries among the various Peloponnesian city-states created a power vacuum in the 4th century B.C. that was quickly filled by the Kingdom of Macedon. Despite its reputation as the most “backward” of the Greek regions — in terms of culture, system of government, philosophy and arts — Macedon had something that the city-states did not: the ample agricultural land of the Axios and Strimonas river valleys — ample, at least, compared to the Peloponnesian Peninsula. Whereas Athens and other city-states depended on seaborne trade to obtain grain from regions beyond the Turkish straits and the Black Sea, Macedon had domestic agriculture. It also had an absolute authoritarian system of government that allowed it to launch the first truly Greek-dominant foray into global power projection under Alexander the Great.
This effort, however, could not be sustained. Ultimately, the estuary of Axios did not provide the necessary agricultural base to counter the rise of Rome, which was able to draw not only on the Tiber and Arno river valleys but also, in time, the large Po river valley. Rome first extended itself into the Greek domain by capturing the island of Corfu — illustrating the island’s importance as a point of invasion from the west — which had already fallen out of Greek hands in the 3rd century B.C. With Corfu secured, Rome had nothing standing between it and the Greek mainland, and through military campaigns ultimately secured control over all of Greece by 86 B.C.
The fall of Greece to Rome essentially wiped Greece out of the annals of history as an independent entity for the next 2,000 years and destined mainland Greece and the Peloponnesian Peninsula to the backwater status it had under Byzantine and Ottoman rule (save for Thessaloniki, which remained a key port and trading city in the Ottoman Empire). While it may be tempting to include Byzantium in the discussion of Greek geopolitics, since its culture and language were essentially Greek, the Byzantine geography was much more approximate to that of the Ottoman Empire and later Turkey than that of Greece proper. The core of Byzantium was the Sea of Marmara, which Byzantium held onto against the encroaching Ottoman Turks until the mid-15th century.
In the story of the Ottoman conquest of the Balkans, the territory of modern Greece is essentially an afterthought. It was the Ottoman advance through the Maritsa River valley that destroyed Bulgarian and Serbian kingdoms in the 14th century, allowing the Ottomans to then concentrate on consolidating the remaining Byzantine territories and conquering Constantinople in the mid-15th century after a brief interregnum caused by Mongol invasions of Anatolia. Greece proper was not conquered as much as it was abruptly severed from the rest of the Balkans — and therefore Christian Europe — by the Ottoman power that thoroughly dominated all the land and sea surrounding it.
…To Vassal State
The ascent of the Ottoman Empire created a new political geography around Greece that made an independent and powerful Greece impossible. The Ottoman Empire was an impressive political entity that plugged up the Balkans by controlling the southern flanks of the Carpathians in present-day Romania and the central Balkan Mountains of present-day Serbia and Bulgaria. Greece, as part of the Ottoman Empire, was not vital for Ottoman defense or purse, although Greeks as people were valued as administrators and were assigned as such to various parts of the empire. Greece itself, however, had become an afterthought.
If we had to pinpoint the exact time and place where political geography in southeastern Europe changed, we could look at Sept. 11, 1683, at around 5 p.m. on the battlefields near Vienna. It was here that Polish King Jan Sobieski III led what was, at the time, the largest cavalry charge in history against the Ottoman forces besieging Vienna. The result was not just a symbolic defeat for Istanbul but also a failure to plug the Vienna gap that the Danube and Morava (the Slovak, not Serbian Morava) rivers create between the Alps and the Carpathians.
Holding the Vienna gap would have allowed the Ottomans to focus their military resources in defense of the empire at a geographical bottleneck — Vienna — freeing up resources to concentrate on developing the Balkan hinterland. The Pannonian plain, fertile and capital rich because of the Danube, would have added additional resources. The Ottoman Empire did not crumble immediately after its failure in Vienna, but its stranglehold on the Balkans slowly began to erode as two new powers — the Russian and Austro-Hungarian empires — rose to challenge it.
Without the Vienna gap secured, the Ottoman Empire was left without natural boundaries to the northwest. From Vienna down to the confluence of the Danube and Sava, where present-day Belgrade is located, the Pannonian plain is borderless save for rivers. The mountainous Balkans provide some protection but are equally difficult for the Ottomans to control without the time and resources to concentrate on assimilating the region. The loss of Vienna, therefore, exposed portions of the Balkan Peninsula to Western (and, crucially, Russian) influence and interests as well as Western notions of nationalism, which began circulating throughout the Continent with great force following the French Revolution.
First to turn against the Ottomans was Serbia in the early 19th century. The Greek struggle followed closely afterward. While initial Greek gains against the Ottomans in the 1820s were impressive, the Ottomans unleashed their Egyptian forces on Greece in 1826. The Europeans were at first resistant to help Christian Greece because the precedent set by the nationalist rebellion was equally unwelcome in multiethnic Russia and Austro-Hungary or the imperial United Kingdom. Ultimately, the Europeans had a greater fear that one of the three would move in and profit from the dissolution of the Ottoman Empire and gain access to the eastern Mediterranean.
While Austro-Hungary and Russia had designs on the Balkans, more established European powers like the United Kingdom, France and (later in the 19th century) Germany wanted to limit any territorial gains by Vienna and St. Petersburg. This was vital for the United Kingdom, which did not want to allow the Russian Empire access to the Mediterranean.
Since the end of its war against the Ottomans in 1832, Greece has been geopolitically vital for the West. First it was vital for the British, as a bulwark against great-power encroachment on the crumbling Ottoman hold in the Balkans. The United Kingdom retained a presence — at various periods and in various capacities — in Corfu, Crete and Cyprus. To this day, the United Kingdom still has military installations in Cyprus that are considered sovereign territory under direct British rule.
Greece also became vital for the United States as part of the U.S. Soviet-containment strategy. To maintain influence in Greece, the United States intervened in the Greek Civil War (1946-1949), furnished the Greek merchant marine with ships after World War II, rushed Greece and Turkey into NATO in 1952 and continued to underwrite Greek defense outlays throughout the 20th century. Even a brief military junta in Greece, referred to as the “Rule of the Colonels” (1967-1974), did not affect Greek membership in NATO. Neither did Greece’s near-wars with fellow NATO member Turkey in 1964 (over Cyprus), in 1974 (over Cyprus again), in 1987 (over the Aegean Sea) and in 1996 (over an uninhabited island in the Aegean).
The United Kingdom and later the United States were willing to underwrite Greek defense expenditures and provide Greece with sufficient capital to be a viable independent state and enjoy a near-Western standard of living. In exchange, Greece offered the West a key location from which to plug Russian and later Soviet penetration into the Mediterranean basin.
Geopolitical Imperatives
Before we go into a discussion of the contemporary Greek predicament, we can summarize the story of Greek geography as told by history in a few strategic imperatives:
* Secure control of the Aegean to maintain defensive and communication lines with key mainland population centers.
* Establish control of Corfu, Crete and Rhodes to prevent invasions from the sea.
* Hold the Axios River valley and as far up the valley as possible for agricultural land and access to mainland Europe.
* Consolidate the hold on inland Greece by eliminating regional power centers and brigands, then collect taxes and concentrate capital in accordance with the needs of the state.
* Extend control to outer islands such as Cyprus and Sicily to dominate the eastern Mediterranean (this is an imperative that Greece has not accomplished since ancient times).
Greece Today
With the collapse of the Soviet threat at the end of the Cold War and the subsequent end of the Balkan wars with the 1999 NATO bombing of Serbia, the political geography of the region changed once again. This time the change was unfavorable for Athens. With the West largely uninterested in the affairs of the region, Greece lost its status as a strategic ally. And along with that status, Athens lost the political and economic support that allowed it to overcome its capital deficiencies.
This was evident to everyone but the Greeks. Countries rarely accept their geopolitical irrelevance lightly. Athens absolutely refused to. Instead it did everything it could to retain its membership in the first-world club, borrowing enormous sums of money to spend on the most sophisticated military equipment available and producing erroneous financial records to get into the eurozone. This is often lost amid the ongoing debt crisis, which is commonly described — mainly by the Western European press — as a result of Greek laziness, profligate spending habits and irresponsibility. But faced with a geography that engenders a capital- poor environment and an existential threat from Turkey that challenges its Aegean core, Greece had no alternative but to indebt itself after its Western patrons lost interest, and now even that option is in doubt. (Trying to keep up with its fellow EU states in terms of quality of life obviously played a role in Greece’s financial overextension, but this can also be placed in the context of keeping up with a modernizing Turkey next door.)
Today, Greece cannot even dream of achieving its fifth geopolitical imperative, dominating the eastern Mediterranean. Even its fourth imperative, the consolidation of inland Greece, is in question, as illustrated by Greece’s inability to collect taxes. Nearly 25 percent of the Greek economy is in the so-called “shadow” sector, by far the highest rate among the world’s developed countries.
Succeeding in maintaining control of the Aegean, Greece’s most important imperative, in the face of regional opposition is simply impossible without an outside patron. Going forward, the question for Greece is whether it will be able to accept its much-reduced geopolitical role. This, too, is out of its hands, depending as it does on the strategies that Turkey adopts. Turkey is a rising geopolitical power intent on spreading its influence in the Balkans, the Middle East and the Caucasus. The question is now whether Turkey will focus its intentions on the Aegean, or instead will be willing to make a deal with Greece in order to concentrate on other interests.
Ultimately, Greece needs to find a way to become useful again to one or more great powers — unlikely, unless a great-power conflict returns to the Balkans — or to sue for lasting peace with Turkey and begin learning how to live within its geopolitical means. Either way, the next three years will be defining ones in Greek history. The joint 110 billion-euro bailout package from the International Monetary Fund and European Union comes with severe austerity strings attached, which are likely to destabilize the country to a significant degree. Grafted onto Greece’s regionalized social geography, vicious left-right split and history of political and social violence, the IMF-EU measures will further weaken the central government and undermine its control. An eventual default is almost assured by the level of government debt, which will soon be above 150 percent of GDP.
It is only a question of when, not if, the Europeans pull the plug on Athens — which most likely will be at the first opportunity, when Greece does not present a systemic risk to the rest of Europe. At that point, without access to international capital or more bailout money, Greece could face a total collapse of political control and social violence not seen since the military junta of the 1970s. Greece, therefore, finds itself in a very unfamiliar situation. For the first time since the 1820s, it is truly alone.
Τετάρτη 26 Μαΐου 2010
ΣΤ' ΑΛΒΑΝΙΚΑ ΝΕΡΑ Ο ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΣΤΟΛΟΣ
ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΝΑ ΕΠΕΚΤΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΗΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ ΝΑ "ΠΕΡΙΚΥΚΛΩΣΕΙ" ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΑΥΤΟ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΑ ΑΛΛΗΘΗΝΑ ΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΙΓΟΥΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΕΧΘΡΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΑΞΗ
Το αλβανικό κοινοβούλιο ενέκρινε το νόμο περί εισόδου και προσωρινής παραμονής τουρκικής ναυτικής μονάδας.
Την είδηση μετέδωσε αργά τη νύχτα της Δευτέρας το τουρκικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Ανατολή.
Σύμφωνα με το τηλεγράφημα, ο νόμος αφορά την ανάληψη καθηκόντων εκ μέρους της τουρκικής στρατιωτικής δύναμης 1.125 ατόμων στα αλβανικά χωρικά ύδατα.
Η απόφαση στοχεύει στην ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ του τουρκικού και του αλβανικού στόλου.
Το αλβανικό κοινοβούλιο ενέκρινε το νόμο περί εισόδου και προσωρινής παραμονής τουρκικής ναυτικής μονάδας.
Την είδηση μετέδωσε αργά τη νύχτα της Δευτέρας το τουρκικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Ανατολή.
Σύμφωνα με το τηλεγράφημα, ο νόμος αφορά την ανάληψη καθηκόντων εκ μέρους της τουρκικής στρατιωτικής δύναμης 1.125 ατόμων στα αλβανικά χωρικά ύδατα.
Η απόφαση στοχεύει στην ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ του τουρκικού και του αλβανικού στόλου.
Παρασκευή 30 Απριλίου 2010
ΖΙΣΚΑΡ ΝΤ' ΕΣΤΕΝ: ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Πηγή: www.in.gr (30/4/2010)
Έντονη κριτική στους Ευρωπαίους ηγέτες για τη στάση τους απέναντι στα σοβαρά προβλήματα της Ελλάδας εξέφρασε ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Ζισκάρ Ντ' Εστέν, λέγοντας ότι η ΕΕ «δεν εκπλήρωσε το καθήκον της στην ελληνική κρίση», αναφερόμενος, έτσι, στη στάση της Γερμανίας.
Μιλώντας στη Γενεύη με θέμα την παγκόσμια γεωπολιτική κατάσταση, ο Ζισκάρ Ντ' Εστέν κατέκρινε ως «πολύ ανησυχητική» την έλλειψη αλληλεγγύης των Ευρωπαίων παραγόντων απέναντι στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει μία χώρα - μέλος της νομισματικής ένωσης.
Τόνισε ότι η επίλυση της κρίσης αποτελεί θέμα της Ευρωζώνης και όχι του ΔΝΤ.
Εάν βέβαια το ΔΝΤ μπορεί να διευκολύνει το θέμα στα μάτια της γερμανικής κοινής γνώμης ακόμα καλύτερα, ωστόσο ο ρόλος του θα πρέπει να μείνει εκεί, πρόσθεσε ο πρώην Γάλλος πρόεδρος, όπως αναφέρει η εφημερίδα Le Temps της Γενεύης με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εκπλήρωσε το καθήκον της στην ελληνική κρίση».
Η επιφυλακτικότητα της Γερμανίας απέναντι στη ελληνική κρίση δεν αποτελεί παρά μία από τις εμφανείς εκδηλώσεις της σημερινής διάσπασης των ευρωπαϊκών κρατών.
Εάν η ΕΕ δεν εκπλήρωσε το καθήκον της είναι γιατί δεν διαθέτει ηγέτες που να επενδύουν στην ευρωπαϊκή προοπτική, ανέφερε.
«Όταν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων επιστρέφουν από μία συνάντηση δεν ερωτώνται για το τι έκαναν για να προχωρήσει η Ευρώπη, αλλά τι κατάφεραν να επιτύχουν για τη χώρα τους» υπογράμμισε, αναφερόμενος στη στάση της ΕΕ.
Η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα θα ήταν όπως ένα παιδί χωρίς πιστοποιητικό γεννήσεως, είπε αναφερόμενος στην πολιτιστική κληρονομιά που άφησαν οι Έλληνες στοχαστές, φιλόσοφοι, ποιητές και οι δραματουργοί και οι οποίοι έθεσαν τα θεμέλια του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας ανέφερε ότι το μέλλον του ευρώ δεν διακυβεύεται.
Μία έξοδος από το ευρώ μπορεί να γίνει μόνο εθελοντικά και η Ελλάδα δεν έχει συμφέρον να εξέλθει από την Eυρωζώνη. Το σενάριο μιας εξόδου από την Ευρωζώνη δεν είναι πιθανό, παρά μόνον σε μία κατάσταση καταστροφής, κατέληξε.
Έντονη κριτική στους Ευρωπαίους ηγέτες για τη στάση τους απέναντι στα σοβαρά προβλήματα της Ελλάδας εξέφρασε ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Ζισκάρ Ντ' Εστέν, λέγοντας ότι η ΕΕ «δεν εκπλήρωσε το καθήκον της στην ελληνική κρίση», αναφερόμενος, έτσι, στη στάση της Γερμανίας.
Μιλώντας στη Γενεύη με θέμα την παγκόσμια γεωπολιτική κατάσταση, ο Ζισκάρ Ντ' Εστέν κατέκρινε ως «πολύ ανησυχητική» την έλλειψη αλληλεγγύης των Ευρωπαίων παραγόντων απέναντι στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει μία χώρα - μέλος της νομισματικής ένωσης.
Τόνισε ότι η επίλυση της κρίσης αποτελεί θέμα της Ευρωζώνης και όχι του ΔΝΤ.
Εάν βέβαια το ΔΝΤ μπορεί να διευκολύνει το θέμα στα μάτια της γερμανικής κοινής γνώμης ακόμα καλύτερα, ωστόσο ο ρόλος του θα πρέπει να μείνει εκεί, πρόσθεσε ο πρώην Γάλλος πρόεδρος, όπως αναφέρει η εφημερίδα Le Temps της Γενεύης με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εκπλήρωσε το καθήκον της στην ελληνική κρίση».
Η επιφυλακτικότητα της Γερμανίας απέναντι στη ελληνική κρίση δεν αποτελεί παρά μία από τις εμφανείς εκδηλώσεις της σημερινής διάσπασης των ευρωπαϊκών κρατών.
Εάν η ΕΕ δεν εκπλήρωσε το καθήκον της είναι γιατί δεν διαθέτει ηγέτες που να επενδύουν στην ευρωπαϊκή προοπτική, ανέφερε.
«Όταν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων επιστρέφουν από μία συνάντηση δεν ερωτώνται για το τι έκαναν για να προχωρήσει η Ευρώπη, αλλά τι κατάφεραν να επιτύχουν για τη χώρα τους» υπογράμμισε, αναφερόμενος στη στάση της ΕΕ.
Η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα θα ήταν όπως ένα παιδί χωρίς πιστοποιητικό γεννήσεως, είπε αναφερόμενος στην πολιτιστική κληρονομιά που άφησαν οι Έλληνες στοχαστές, φιλόσοφοι, ποιητές και οι δραματουργοί και οι οποίοι έθεσαν τα θεμέλια του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας ανέφερε ότι το μέλλον του ευρώ δεν διακυβεύεται.
Μία έξοδος από το ευρώ μπορεί να γίνει μόνο εθελοντικά και η Ελλάδα δεν έχει συμφέρον να εξέλθει από την Eυρωζώνη. Το σενάριο μιας εξόδου από την Ευρωζώνη δεν είναι πιθανό, παρά μόνον σε μία κατάσταση καταστροφής, κατέληξε.
Τρίτη 27 Απριλίου 2010
ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ - ΠΡΟΜΥΝΗΜΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΣΥΜΦΟΡΩΝ (27.4.2010)
Με τον κοινό νου που διαθέτω, δεν μπορώ να εξηγήσω και ακόμα περισσότερο να δικαιολογήσω την ταχύτητα με την οποία κατρακύλησε η χώρα μας από τα επίπεδα του 2009 σε τέτοιο σημείο, ώστε με το ΔΝΤ να απολέσουμε ένα μέρος της εθνικής μας κυριαρχίας και να τεθούμε σε καθεστώς κηδεμονίας.
Και είναι περίεργο ότι κανείς έως τώρα δεν ασχολήθηκε με το πιο απλό, δηλαδή την οικονομική μας διαδρομή με αριθμούς και στοιχεία από τότε έως τώρα, ώστε να καταλάβουμε κι εμείς οι αδαείς τους πραγματικούς λόγους αυτής της πρωτοφανούς και ιλιγγιώδους εξελίξεως, που έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της εθνικής μας αυτοτέλειας και μαζί της την διεθνή ταπείνωση.
Ακούω για το χρέος των 360 δισεκατομμυρίων, όμως συγχρόνως βλέπω ότι τα ίδια και μεγαλύτερα χρέη έχουν πολλές άλλες χώρες. Άρα δεν μπορεί να είναι αυτή η βασική αιτία της κακοδαιμονίας. Επίσης με προβληματίζει το στοιχείο της υπερβολής στα διεθνή χτυπήματα με στόχο την χώρα μας, μαζί με ένα τόσο καλά εναρμονισμένο συντονισμό εναντίον μιας ασήμαντης οικονομικά χώρας, που καταντά ύποπτος. Έτσι οδηγούμαι στο συμπέρασμα ότι κάποιοι μας ντρόπιασαν και μας φόβισαν, για να μας οδηγήσουν στο ΔΝΤ, που αποτελεί βασικό παράγοντα της επεκτατικής πολιτικής των ΗΠΑ και όλα τα άλλα περί ευρωπαϊκής αλληλεγγύης ήταν στάχτη στα μάτια μας, για να μη φανεί ότι πρόκειται για μια καθαρά αμερικανική πρωτοβουλία, για να μας ρίξει σε μια εν πολλοίς τεχνητή οικονομική κρίση, ώστε να φοβηθεί ο λαός μας, να φτωχύνει, να χάσει πολύτιμες κατακτήσεις και τέλος να γονατίσει, έχοντας δεχθεί να τον κυβερνούν ξένοι. Όμως γιατί; Για να εξυπηρετηθούν ποια σχέδια και ποιοι στόχοι;
Παρ’ ό,τι υπήρξα και παραμένω οπαδός της ελληνοτουρκικής φιλίας, εν τούτοις πρέπει να πω ότι με φοβίζει αυτή η αιφνίδια σύσφιξη των κυβερνητικών σχέσεων, οι επαφές υπουργών και άλλων παραγόντων, οι επισκέψεις στην Κύπρο και η έλευση του Ερντογκάν. Υποψιάζομαι ότι πίσω απ’ αυτά κρύβεται η αμερικανική πολιτική με τα ύποπτα σχέδιά της, που αφορούν τον γεωγραφικό μας χώρο, την ύπαρξη υποθαλάσσιων κοιτασμάτων, το καθεστώς της Κύπρου, το Αιγαίο, τους βόρειους γείτονές μας και την αλαζονική στάση της Τουρκίας, με μόνο εμπόδιο την καχυποψία και την εναντίωση του ελληνικού λαού.
Όλοι γύρω μας, ποιος λίγο ποιος πολύ, είναι δεμένοι στο άρμα των ΗΠΑ. Η μόνη παραφωνία εμείς, που από την επιβολή της Χούντας και την απώλεια του 40% της Κύπρου ως τους εναγκαλισμούς με τα Σκόπια και τους υπερεθνικιστές Αλβανούς, δεχόμαστε συνεχώς χτυπήματα δίχως να βάλουμε μυαλό.
Θα έπρεπε λοιπόν να καταργηθούμε ως λαός και αυτό ακριβώς γίνεται σήμερα. Καλώ τους οικονομολόγους, πολιτικούς, αναλυτές να με διαψεύσουν. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει άλλη λογικοφανής εξήγηση παρά το γεγονός ότι υπήρξε μια διεθνής συνωμοσία, στην οποία συμμετείχαν και οι Ευρωπαίοι φιλοαμερικανοί τύπου Μέρκελ, η ευρωπαϊκή Τράπεζα, ο διεθνής αντιδραστικός τύπος, που όλοι μαζί συνωμότησαν για το «μεγάλο κόλπο» της υποβάθμισης ενός ελεύθερου Λαού σε υποτελή. Τουλάχιστον εγώ δεν μπορώ να δώσω καμμία άλλη εξήγηση. Παραδέχομαι όμως ότι δεν διαθέτω ειδικές γνώσεις αλλά μιλώ βασισμένος στον κοινό νου. Ίσως και πολλοί άλλοι να σκέφτονται όπως εγώ κι αυτό ίσως το δούμε στις μέρες που θα ‘ρθουν.
Πάντως θα ήθελα να προετοιμάσω την κοινή γνώμη και να τονίσω ότι εάν η ανάλυσή μου είναι ορθή, τότε η οικονομική κρίση (που όπως είπα μας επεβλήθη) δεν είναι παρά μόνο το πρώτο πικρό ποτήρι στο λουκούλειο γεύμα που θα ακολουθήσει και που αυτή τη φορά θα αφορά ζωτικά και κρίσιμα εθνικά μας θέματα, που δεν θα ήθελα ούτε να φανταστώ πού θα μας οδηγήσουν. Μακάρι να έχω άδικο.
Αθήνα, 27.4.2010
Μίκης Θεοδωράκης
Και είναι περίεργο ότι κανείς έως τώρα δεν ασχολήθηκε με το πιο απλό, δηλαδή την οικονομική μας διαδρομή με αριθμούς και στοιχεία από τότε έως τώρα, ώστε να καταλάβουμε κι εμείς οι αδαείς τους πραγματικούς λόγους αυτής της πρωτοφανούς και ιλιγγιώδους εξελίξεως, που έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της εθνικής μας αυτοτέλειας και μαζί της την διεθνή ταπείνωση.
Ακούω για το χρέος των 360 δισεκατομμυρίων, όμως συγχρόνως βλέπω ότι τα ίδια και μεγαλύτερα χρέη έχουν πολλές άλλες χώρες. Άρα δεν μπορεί να είναι αυτή η βασική αιτία της κακοδαιμονίας. Επίσης με προβληματίζει το στοιχείο της υπερβολής στα διεθνή χτυπήματα με στόχο την χώρα μας, μαζί με ένα τόσο καλά εναρμονισμένο συντονισμό εναντίον μιας ασήμαντης οικονομικά χώρας, που καταντά ύποπτος. Έτσι οδηγούμαι στο συμπέρασμα ότι κάποιοι μας ντρόπιασαν και μας φόβισαν, για να μας οδηγήσουν στο ΔΝΤ, που αποτελεί βασικό παράγοντα της επεκτατικής πολιτικής των ΗΠΑ και όλα τα άλλα περί ευρωπαϊκής αλληλεγγύης ήταν στάχτη στα μάτια μας, για να μη φανεί ότι πρόκειται για μια καθαρά αμερικανική πρωτοβουλία, για να μας ρίξει σε μια εν πολλοίς τεχνητή οικονομική κρίση, ώστε να φοβηθεί ο λαός μας, να φτωχύνει, να χάσει πολύτιμες κατακτήσεις και τέλος να γονατίσει, έχοντας δεχθεί να τον κυβερνούν ξένοι. Όμως γιατί; Για να εξυπηρετηθούν ποια σχέδια και ποιοι στόχοι;
Παρ’ ό,τι υπήρξα και παραμένω οπαδός της ελληνοτουρκικής φιλίας, εν τούτοις πρέπει να πω ότι με φοβίζει αυτή η αιφνίδια σύσφιξη των κυβερνητικών σχέσεων, οι επαφές υπουργών και άλλων παραγόντων, οι επισκέψεις στην Κύπρο και η έλευση του Ερντογκάν. Υποψιάζομαι ότι πίσω απ’ αυτά κρύβεται η αμερικανική πολιτική με τα ύποπτα σχέδιά της, που αφορούν τον γεωγραφικό μας χώρο, την ύπαρξη υποθαλάσσιων κοιτασμάτων, το καθεστώς της Κύπρου, το Αιγαίο, τους βόρειους γείτονές μας και την αλαζονική στάση της Τουρκίας, με μόνο εμπόδιο την καχυποψία και την εναντίωση του ελληνικού λαού.
Όλοι γύρω μας, ποιος λίγο ποιος πολύ, είναι δεμένοι στο άρμα των ΗΠΑ. Η μόνη παραφωνία εμείς, που από την επιβολή της Χούντας και την απώλεια του 40% της Κύπρου ως τους εναγκαλισμούς με τα Σκόπια και τους υπερεθνικιστές Αλβανούς, δεχόμαστε συνεχώς χτυπήματα δίχως να βάλουμε μυαλό.
Θα έπρεπε λοιπόν να καταργηθούμε ως λαός και αυτό ακριβώς γίνεται σήμερα. Καλώ τους οικονομολόγους, πολιτικούς, αναλυτές να με διαψεύσουν. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει άλλη λογικοφανής εξήγηση παρά το γεγονός ότι υπήρξε μια διεθνής συνωμοσία, στην οποία συμμετείχαν και οι Ευρωπαίοι φιλοαμερικανοί τύπου Μέρκελ, η ευρωπαϊκή Τράπεζα, ο διεθνής αντιδραστικός τύπος, που όλοι μαζί συνωμότησαν για το «μεγάλο κόλπο» της υποβάθμισης ενός ελεύθερου Λαού σε υποτελή. Τουλάχιστον εγώ δεν μπορώ να δώσω καμμία άλλη εξήγηση. Παραδέχομαι όμως ότι δεν διαθέτω ειδικές γνώσεις αλλά μιλώ βασισμένος στον κοινό νου. Ίσως και πολλοί άλλοι να σκέφτονται όπως εγώ κι αυτό ίσως το δούμε στις μέρες που θα ‘ρθουν.
Πάντως θα ήθελα να προετοιμάσω την κοινή γνώμη και να τονίσω ότι εάν η ανάλυσή μου είναι ορθή, τότε η οικονομική κρίση (που όπως είπα μας επεβλήθη) δεν είναι παρά μόνο το πρώτο πικρό ποτήρι στο λουκούλειο γεύμα που θα ακολουθήσει και που αυτή τη φορά θα αφορά ζωτικά και κρίσιμα εθνικά μας θέματα, που δεν θα ήθελα ούτε να φανταστώ πού θα μας οδηγήσουν. Μακάρι να έχω άδικο.
Αθήνα, 27.4.2010
Μίκης Θεοδωράκης
Σάββατο 24 Απριλίου 2010
ΠΟΜΑΚΟΙ - ΜΙΑ ΦΥΛΗ ΧΩΡΙΣ ΠΥΞΙΔΑ
Πηγή: www.pare-dose.net
Στην οροσειρά της Ροδόπης τόσο από την Βουλγαρική πλευρά όσο και από την ελληνική, ζει από την αρχαιότητα μια ιδιόμορφη και παρεξηγημένη φυλή, οι Πομάκοι. Οι Πομάκοι, κατοικούν στη Θράκη στον ορεινό όγκο της Ροδόπης εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η οροσειρά Ροδόπη βρίσκεται στο μεγαλύτερο μέρος της μέσα στη Βουλγαρία και οι περισσότεροι Πομάκοι ζουν εκεί ενώ η πλειοψηφία τους στην Ελλάδα βρίσκεται στο νομό Ξάνθης. Ο πληθυσμός των Πομάκων υπολογίζεται γύρω στις 350.000 από αυτούς όμως μόνο οι 36.000 (απογραφή 1991) κατοικούν στην Ελλάδα (23.000 στο νομό Ξάνθης, 11.000 στο νομό Ροδόπης, 2.000 στο νομό Έβρου). Οι υπόλοιποι βρίσκονται στη Βουλγαρία.
Οι Βούλγαροι, στηριζόμενοι βασικά στο γλωσσικό τους ιδίωμα, τους διεκδικούν σαν Βούλγαρους, ενώ οι Τούρκοι, στηριζόμενοι στο γεγονός ότι είναι μουσουλμάνοι, τους θεωρούν Τούρκους. Κατά τους Ρουμάνους, οι Πομάκοι είναι απομεινάρι αρχαίου θρακικού φύλου το οποίο διαδοχικά εκρωμαΐστηκε, εκσλαβίστηκε και εξισλαμίστηκε.
Η συνεχής και επίμονη πλύση εγκεφάλου, που τους γίνεται άλλοτε από την Βουλγαρία και άλλοτε από την Τουρκία, συνοδευόμενη από την μόνιμη αδιαφορία της Ελλάδας έχει συντελέσει, ώστε αυτοί οι άνθρωποι να έχουν χάσει τις εθνικές τους ρίζες και να πλέουν σ’ ένα πέλαγος χωρίς πυξίδα εθνικού προσανατολισμού.
Η προέλευση της λέξης «Πομάκος»
Πολλοί προσπάθησαν να ερμηνεύσουν ετυμολογικά τη λέξη «Πομάκοι» με επικρατέστερη άποψη αυτή των Βουλγάρων, σύμφωνα με την οποία η προέλευση της λέξης οφείλεται στο ρήμα pomagam που σημαίνει βοηθώ. Οι Βούλγαροι αποκαλούσαν τους Πομάκους «πομαγκάστ» δηλαδή βοηθούς, υποτελείς, βασανισμένους, δούλους, χωρίς δική τους ατομική και συλλογική οντότητα. Κατά μία ελληνική εκδοχή, προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ιππομάχος. Ήταν αυτοί που απάρτιζαν το φοβερό ιππικό του Μ. Αλεξάνδρου. Κατά μία άλλη ελληνική ερμηνεία, η λέξη προέρχεται από το ελληνικό Πομάξ (πότης) εξαιτίας της παλιάς συνήθειας των Θρακών να πίνουν πολύ. Οι ίδιοι όμως οι Πομάκοι τη θεωρούν προσβλητική και υβριστική ονομασία και θέλουν να αυτοαποκαλούνται «Αχριάν», δηλαδή «Αγριάνες», όνομα αρχαίας θρακικής φυλής, που κατοικούσε στ’ άγονα κι ορεινά μέρη του όρους Σκόμιο και στη Βορειοδυτική Ροδόπη και που λέγονταν κι αλλιώς «Αγρίες», «Αγραίοι» κι «Αγριείς». Φημίζονταν σαν επιδέξιοι ακοντιστές. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε, σύμφωνα με τις έρευνες των εθνολόγων, ότι οι Πομάκοι είναι απόγονοι των αρχαίων Θρακών. Την άποψη, ότι δηλαδή οι Πομάκοι κατάγονται από την αρχαία ελληνική φυλή, παρουσίασαν και το 1946 στον ΟΗΕ και στους Αμερικανούς οι ίδιοι οι Πομάκοι (Ελλάδας και Βουλγαρίας) και ζήτησαν σαν Έλληνες να ενταχθούν με τους Έλληνες στην Ελλάδα.
Θρησκεία
Οι Πομάκοι έχουν θρησκεία Μωαμεθανική και ασχολούνται κυρίως με την καπνοκαλλιέργεια, την κτηνοτροφία και την δασική εκμετάλλευση. Αγαπούν πολύ τον τόπο τους, την ελευθερία και τη μουσουλμανική θρησκεία τους. Διατηρούν φανατικά τα πατροπαράδοτα έθιμά τους. Ντύνονται με τις ωραιότατες τοπικές ενδυμασίες τους. Τραγουδούν τα δικά τους δημοτικά τραγούδια. Ζουν φτωχικά πάνω στα οροπέδια, στις βουνοπλαγιές και μέσα στις κοιλάδες της Ροδόπης, μακριά από τις πόλεις και τον σύγχρονο πολιτισμό, αλλά είναι υγιείς, εργατικοί, φιλότιμοι, φιλήσυχοι και πρόσχαροι άνθρωποι.
Η μορφή της οικογένειας
Το οικογενειακό μόρφωμα, που κυριαρχεί ακόμη στους Πομάκους της Θράκης ιδιαίτερα στην ύπαιθρο, είναι αυτό της πατριαρχικής οικογένειας. Παντρεμένοι γιοι, νύφες, εγγόνια βρίσκονται κάτω από την κοινή πατρική εξουσία. Ο άνδρας-πατέρας είναι ο αδιαφιλονίκητος αφέντης του σπιτιού. Αυτός διαμορφώνει τον οικογενειακό σχεδιασμό μόνος του, πραγματώνει την κατανομή εργασίας μεταξύ των μελών της οικογένειας και η εξουσία του φτάνει στο σημείο, ώστε να καθορίζει τη μοίρα κάθε μέλους.
Σε κάθε πομακική οικογένεια υπάρχει αυστηρή ιεράρχηση των μελών της. Αυτό γίνεται με βάση το φύλο και την ηλικία.
Το διπλό κριτήριο, που καθιερώνει ο ισλαμικός νόμος ανάμεσα στα φύλλα, είναι τόσο έντονο σε βάρος της γυναίκας, ώστε να τη μεταβάλλει σε άνθρωπο δεύτερης κατηγορίας. Τα κορίτσια από πολύ νωρίς μπαίνουν κάτω από την εξουσία όλων των μελών της οικογένειας με αποτέλεσμα να μειονεκτούν καταφανώς έναντι των αγοριών. Η γυναίκα μαθαίνει από πολύ νωρίς να σέβεται και να φοβάται τον άνδρα.
Βέβαια τελευταία, πολλοί μουσουλμάνοι διανοούμενοι, επηρεασμένοι από δυτικά πρότυπα, διακήρυξαν τη χειραφέτηση της γυναίκας και την ενσωμάτωσή της στην κοινωνία, ως ισότιμη με τον άνδρα.
Φιλοξενία
Πομάκικη φιλοξενία Η φιλοξενία στους Μουσουλμάνους Πομάκους θεωρείται θρησκευτική υποχρέωση και προσφέρεται μ’ ευχαρίστηση. Γενικά τους άνδρες περιποιείται ο άνδρας και τις γυναίκες η γυναίκα. Η γυναίκα δεν επιτρέπεται να καλωσορίζει τους ξένους αλλά μόνο τις ξένες γυναίκες, ενώ ο άνδρας μπορεί να καλωσορίζει τις ξένες γυναίκες. Με την εμφάνιση του ξένου οι γυναίκες αποτραβιούνται στην κουζίνα, ενώ ο άνδρας σπεύδει κοντά του, τον υποδέχεται και τον οδηγεί στο μουσαφίρ οντασί. Εκεί θα σερβίρουν στον ξένο να φάει και εκεί θα του στρώσουν να κοιμηθεί.
Προέλευση Πομάκων
Πομάκες Κατά την παράδοση οι Πομάκοι προέρχονται από την αρχαία θρακική φυλή των Αγριάνων. Πολλά τοπωνύμια στην περιοχή Ξάνθης, όπου και οι περισσότεροι Πομάκοι, διασώζουν τους Αγριάνες. Έτσι σημειώνουμε τη συνοικία της Ξάνθης Αχριάν μαχαλεσή = γειτονιά των Αχριανών, όπου και οι Πομάκοι κάτοικοί της αυτοαποκαλούνται Αγριάνες. Στην περιοχή του Έβρου υπάρχει ο συνοικισμός Αχριάν Πουναρή = πηγή των Αγριάνων, ενώ το χωριό της περιοχής ονομάζεται Αγριανή. Η λέξη Πομάκος κατά μεν τους Βούλγαρους προέρχεται από τη βουλγαρική λέξη pomagam = βοηθώ, εξαιτίας της βοήθειας προς τους Τούρκους κατά των Βουλγάρων το 1876, κατά δε τους Έλληνες πιθανόν να προέρχεται από τη λέξη πομάξ = πότης και συμπορεύεται με την παλαιά συνήθεια των Θρακών να πίνουν. Εξάλλου, παρατηρείται ότι οι Τουρκογενείς των πεδιάδων της Δυτικής Θράκης διαφέρουν από τους Πομάκους.
Οι Πομάκοι είναι κατά την πλειοψηφία υψηλοί, ξανθοί, γαλανομάτηδες, δολιχοκέφαλοι, φιλοπρόοδοι, δεν έχουν μογγολικά χαρακτηριστικά και κατοικούν στα ορεινά της Θράκης της Δυτικής Θράκης. Επίσης, η εθνολογική έρευνα υποστηρίζει βασίμως, ότι οι σλαβόφωνοι Πομάκοι είναι απόγονοι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, αυτόχθονος πληθυσμού. Εξάλλου, αιματολογική εξέταση σε 1.030 κατοίκους στα χωριά Εχίνος, Σάτραι, Ωραίον, Μελίβοια και Κοτύλη, δηλαδή το 1/20 του συνολικού πληθυσμού των Πομάκων 4, διαπιστώνει αιματολογική συγγένεια Πομάκων και Ελλήνων σε ποσοστό 50-70%. Αλλά και ξένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι Πομάκοι είναι εξισλαμισμένοι και εκσλαβισθέντες γλωσσικώς, απόγονοι ή τα τελευταία υπολείμματα των αρχαίων Θρακών και ότι έχουν φλέβα ελληνική.
Οι Πομάκοι παρατηρείται, ότι δεν ζουν υπό τη σκιά της φυλετικής διάκρισης. Χρησιμοποιούν την ελληνική γλώσσα στις συναλλαγές και την οικογενειακή ζωή τους. Δεν είναι στενά προσκολλημένοι στις μουσουλμανικές θρησκευτικές παραδόσεις (τρώγουν χοιρινό), γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα και εργάζονται στην πόλη συνήθως σε οικοδομικές εργασίες, όπου δείχνουν ιδιαίτερες ικανότητες. Τα σπίτια τους δεν έχουν κανένα χαρακτηριστικό της τουρκικής αρχιτεκτονικής. Κατά μια άλλη όμως άποψη, οι Πομάκοι είναι αυστηρά προσηλωμένοι στο Ισλάμ, μέλη τους επανδρώνουν τις ιερατικές σχολές και η πλειοψηφία των θρησκευτικών λειτουργών στη Θράκη προέρχονται από αυτούς.
Λαϊκή παράδοση
Οι Πομάκοι τραγουδούν τα δικά τους τραγούδια. Τα δημοτικά τους τραγούδια που είναι βγαλμένα μέσα από την ψυχή τους και μιλούν στην ψυχή τους. Τα στιχούργησαν και τα μελοποίησαν οι Πομάκοι, λαϊκοί, ανώνυμοι, στιχουργοί και συνθέτες, που η συγκίνησή τους εναρμονιζόταν με τις χαρές και τις λύπες, με τις επιθυμίες και τα ιδανικά των ομοφύλων τους. Αρκετά από τα πομάκικα δημοτικά τραγούδια είναι ιστορικά και παραλλαγές. Πολλά τα τραγούδια του γάμου, τα νανουρίσματα, τα μοιρολόγια, τα τραγούδια της αγάπης.
Τα πομακικά τραγούδια είναι γνωστά κυρίως με τον πρώτο τους στίχο. Δεν έχουν συνήθως ομοιοκαταληξία. Οι στίχοι τους είναι οκτασύλλαβοι, δεκασύλλαβοι κλπ. Τα μέτρα των συλλαβών ποικίλουν. Βρίσκει όμως κανείς περισσότερο σ’ αυτά το τροχαϊκό και το ιαμβικό μέτρο. Δεν έχουν συνήθως ρεφρέν. Στο τέλος κάθε δίστιχου η φωνή σέρνεται χαρακτηριστικά (κορόνα).
Τα πομακικά δημοτικά τραγούδια είναι τραγούδια της παρέας και τα τραγουδούν οι Πομάκοι ατομικά ή ομαδικά. Πολλά όμως είναι και χορευτικά. Τα μουσικά τους όργανα είναι η πιστέλκα (φλογέρα), το σας (ένα είδος μπουζουκιού), και η γκάιντα.
Σε πολλά από τα πομακικά τραγούδια, συναντούμε χαρακτηριστικούς συμβολισμούς: Το μαύρο πουλί συμβολίζει το κακό που έγινε ή πρόκειται να γίνει. Ο κούκος είναι μαντατοφόρος ευχάριστων γεγονότων, κάποτε και δυσάρεστων. Τα δέντρα ροδιά, μηλιά, κερασιά, συμβολίζουν όμορφα κορίτσια κ.λ.π .
Η γλώσσα των Πομάκων
Γραπτά μνημεία της γλώσσας των Πομάκων, όπως και της γλώσσας όλων των αρχαίων θρακικών φυλών δεν υπάρχουν. Είναι δηλαδή η γλώσσα ομιλούμενη, αλλά μη γραφόμενη. Όλοι γενικά οι Πομάκοι της ελληνικής ορεινής Ροδόπης μιλούν την πομακική γλώσσα, ένα γλωσσικό ιδίωμα σλαβικό, συγγενικό με τη βουλγαρική γλώσσα (χωρίς οι Πομάκοι να αισθάνονται Βούλγαροι ή Σλάβοι), που διασώζει όμως πολλές ελληνικές λέξεις, ίσως και πολλές θρακικές κι έχει ανάμεσα κι ορισμένες τουρκικές λέξεις, πράγμα που συμβαίνει σε όλες τις γλώσσες των Βαλκανίων, που ζυμώθηκαν αναγκαστικά με την τουρκική γλώσσα, μέσα σε τόσους αιώνες τουρκικής κατάκτησης. Παρατηρείται ότι η πομακική γλώσσα στην ανατολική περιοχή της Δυτικής Θράκης έχει επηρεασθεί από την τουρκική γλώσσα, ενώ αντίθετα στο δυτικό τμήμα της από τη βουλγαρική. Πάμπολλες είναι οι ελληνικές λέξεις – και μάλιστα οι αρχαιοπρεπείς, γεγονός που ενισχύει την άποψη για την αρχαία καταγωγή των Πομάκων και τη συγγένειά τους με τους Έλληνες.
Μέχρι και το τέλος του 20ού αιώνα, που η πομακική γλώσσα ήταν άγραφη, πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να την καταγράψουν, με πρωτοπόρο τον Πομάκο Ριτβάν Καραχότζα.
Το 1996 εκδόθηκε από τις εκδόσεις «Αίγειρος» της Θεσσαλονίκης, με τη χορηγία και ηθική συμπαράσταση του Πρ. Εμφιετζόγλου, το τρίτομο έργο για την πομακική γλώσσα που εκπονήθηκε υπό την εποπτεία και την ενεργό συμμετοχή του δασκάλου Πέτρου Θεοχαρίδη. Το έργο περιλαμβάνει ελληνο-πομακικό και πομακο-ελληνικό λεξικό και γραμματική της πομακικής γλώσσας. Γράφτηκαν επίσης, γραμματικές, παραμύθια, εφημερίδες, τραγούδια…
Επισημαίνεται ότι οι ελληνικές λέξεις είναι ουσιαστικά και ρήματα, ώστε δεν μπορούν να θεωρηθούν απλά δάνεια, δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας των ουσιαστικών και ρημάτων σε κάθε γλώσσα. Εξάλλου, μεταξύ Διδυμοτείχου και Ορτακιόι υπήρχαν αποκλειστικά ελληνόφωνοι Πομάκοι γνωστοί με την ονομασία Μάρηδες και Γραβανίτες. Ενδεικτικά παρατίθεται κατάλογος με λέξεις ελληνικών ρημάτων και ουσιαστικών: Ρήματα: αργάσβαμ = εργάζομαι, αρέσβαμ = αρέσκομαι, αρνήσβαμ = αρνούμαι, αφορίσβαμ = αφορίζω, βιάσαμ = βιάζομαι, βολιάσβαμ = εμβολιάζω, βουλώσβαμ = βουλώνω, ζαπεικάσουβαμ = απεικάζω, ζηλώσβιαμ = ζηλεύω, ζυβγκαρωσβαμ = ζευγαρώνω, ακτοικιάσβαμ = κατοικώ, κερντίσβαμ = κερδίζω, κινήσβαμ = κινώ, λειψούβαμ = λείπω, μαρτυρήσβαμ = μαρτυρώ, μοιάζαμ = μοιάζω, ορίσβαμ = ορίζω, πατάξαμ = πατάσσω, νταπαιντέψαμ = παιδεύω, νταπάψαμ = παύω, στοιβάσβαμ = στοιβάζωτυπώσβαμ = τυπώνω, φτάσβαμ = φθάνω κ.λ.π. Ουσιαστικά: αργκάτ = εργάτης, βλαστάρ = βλαστάρι, γκωνία = γωνία, ντρούμ = δρόμος, έντρο = αδρός, εγκρίστρα = άγκιστρο, κεραμή = κεραμίδι, κλωβία = κλουβί (κλωβός), κουμίν = κάμινος, κρομμύντ = κρομμύδι, παιντεψία = παίδευση, παίπελ = παιπάλη (δηλαδή σκόνη), παναγκύρ = πανηγύρι, παρασπούρ = παρασπόρι, πέλκα = πέλεκυς σκύφαλα = σκύβαλα, στόμνα = στάμνα, σύνορ = σύνορο, φυτάρια = φύτρο, χρομύλ = χειρόμυλος, χορό = χορός κ.λ.π. Από έρευνα του Κ. Μητσάκη, διαπιστώθηκε ότι στα Πομάκικα συναντούμε το γνωστό τραγούδι “Γεφύρι της Άρτας”. Τραγούδι ευρύτερα γνωστό, με ρίζες πολύ πριν από τη μάχη του Ματζικέρτ (1071), στην Ελλάδα. Οι Πομάκοι απομονωμένοι γεωγραφικά, κοινωνικά και πολιτιστικά, διατήρησαν την πιο αρχαία μορφή του τραγουδιού που συγγενεύει με την παραλλαγή της Καππαδοκίας, όπου αρχικά γεννήθηκε.
Ο εξισλαμισμός των Πομάκων
Από τους Κώδικες της Μητροπόλεως Φιλιππουπόλεως, προκύπτει ότι τα μέσα του 17ου αιώνα (το 1628 κατά τους Βούλγαρους, κατ’άλλους το 1636 – 1672) οι πρόκριτοι των πομάκων, για λόγους επιβίωσης αποφάσισαν ομαδικό εξισλαμισμό. Το γεγονός αυτό αποδέχονται και οι ιστορικοί, ο Τσέχος Κ. Jerecek και ο Βούλγαρος πρώην πρεσβευτής στην Ελλάδα (ελληνικής καταγωγής από την μητέρα του), πρόεδρος της βουλγαρικής βουλής Ν. Todorov. Ειδικότερα, κατά τον προαναφερθέντα Τσέχο ιστορικό, ο εξοπλισμός που άρχισε σταδιακά τον 16ο αιώνα επί Σελίμ Α’ (1512 -1520), ολοκληρώθηκε επί Μεχμέτ Δ’ (1641 – 1661).
Τότε οι πρόκριτοι των Πομάκων παρουσιάσθηκαν στις αρχές της Φιλιππουπόλεως και γνωστοποίησαν την απόφασή τους να προσχωρήσουν στο ισλάμ. Ο Τούρκος διοικητής φοβήθηκε το σκάνδαλο και τους παρέπεμψε στο Μητροπολίτη Φιλιππουπόλεως Γαβριήλ (1636 – 1672). Ο τελευταίος προσπάθησε να τους αποτρέψει, αλλά προσέκρουσε στην απόφασή τους να απαλλαγούν από την τουρκική καταπίεση και να εκδικηθούν για την παλαιά βουλγαρική καταδυνάστευσή τους. Κατά την παράδοση των Ελλήνων της Φιλιππουπόλεως, η περιτομή έγινε πανηγυρικά στο παλαιό τζαμί κοντά στο Διοικητήριο. Με την επιστροφή τους στη Ροδόπη εξισλαμίσθηκαν και οι ομόφυλοί τους.
Ο Μέγας Βεζίρης Μεχμέτ Κιοπρουλού κατεδάφισε 218 εκκλησίες και 336 παρεκκλήσια, των οποίων ερείπια ανευρίσκονται σήμερα στα πομακοχώρια. Μόνη η ύπαρξη των ερειπίων αυτών αποδεικνύει ότι οι Πομάκοι ήταν χριστιανοί. Κατά την βουλγαρική παράδοση, οι Τούρκοι, επί Μεχμέτ Κιοπουρλού, απείλησαν τους Πομάκους λέγοντας: “ή γίνεσαι μουσουλμάνος ή σου παίρνω το κεφάλι”. Το 1656 οι δυνάμεις του Μεχμέτ πασά εισέβαλαν στην περιοχή του Τσέπνι. Ο πασάς διέταξε να του φέρουν όλους τους προκρίτους. Τους κατηγόρησε ότι αντιστέκονταν και επαναστατούσαν. Γι αυτό “είναι ανάγκη να σας σκοτώσω ή να δεχθείτε το ισλάμ ” τους είπε. Οι γενίτσαροι περίμεναν έτοιμοι με τα γυμνά τους γιαταγάνια να τους αποκεφαλίσουν. Έτσι, κατά την βουλγαρική παράδοση, εξισλαμίσθηκαν. Παρά τον εξισλαμισμό τους οι Πομάκοι διατήρησαν χριστιανικά έθιμα, μέχρι σήμερα, όπως το σταύρωμα του βρέφους στην κούνια του προτού κοιμηθεί, και της ζύμης αμέσως μετά το ζύμωμα. Το κύριο όνομα Ηλίας είναι διαδεδομένο μεταξύ των Πομάκων του Εχίνου και της Κοτύλης. Κατά τον Τσέχο ιστορικό και γλωσσολόγο του περασμένου αιώνα Λεοπόλδο Γκάιτλερ, ο Άγιος Δημήτριος είναι ο πιό αγαπητός από μηχανής θεός για όλες τις δύσκολες στιγμές. Επαινείται το χρυσό βιβλίο (Ευαγγέλιο), οι σταυροί, η στροφή προς τον χριστιανισμό και η ανέγερση εκκλησιών και μοναστηριών. Όλα αυτά τα εξυμνούν οι μωαμεθανοί Πομάκοι. Επίσης, μέχρι την απελευθέρωσή τους από τα ελληνικά στρατεύματα, πολλοί ήσαν οι κρυπτοχριστιανοί Πομάκοι.
Μνημονεύεται η περίπτωση του κρυπτοχριστιανού Πομάκου Γιουσούφ στο χωριό Κέχρος Ροδόπης που διατηρούσε σε μπαούλο τα ράσα και τις εικόνες του ιερέα παππού του. Σήμερα η Τουρκική προπαγάνδα τους εκβιάζει να προσλαμβάνουν Τουρκικά ονόματα. Οι συνοικισμοί στον Ωραίον Ξάνθης, Τεοτόκα (από το Θεοτόκος) και Σταματέσκο (από το Σταμάτιον), ή ο κεντρικός συνοικισμός στην κοινότητα Κέχρου Ροδόπης που λέγονταν Μαρικόζ (από το Καυδιά της Μαρίας Παναγίας όπου ανάβλυζε αγίασμα) αλλά και πρωτοχριστιανική πίττα με το νόμισμα, αποτελούν σημεία που μαρτυρούν το χριστιανικό παρελθόν των Πομάκων. Μεταξύ των Πομάκων διατηρείται ως παράδοση ότι τον εξισλαμισμό δεν τον δέχθηκαν νέες του χωριού Πάχνη, και μερικές από αυτές έπεσαν χορεύοντας σε παρακείμενο βάραθρο, πρόδρομοι των Σουλιωτισσών. Η μυστικιστική ισλαμική ζωή δεν ήκμασε στην περιοχή των Πομάκων, ούτε και στην ισλαμική τέχνη ρίζωσε. Η τελετουργική σχέση των Πομάκων με την θρησκεία τους είναι πρωτόγονη. Ίσως για το λόγο αυτό, η προσπάθεια των Βουλγάρων για βίαιο εκχριστιανισμό των Πομάκων το 1920 – 1930 είχε κάποια αποτελέσματα.
Οι προσπάθειες των Πομάκων να ενωθούν με την Ελλάδα
Στις αρχές του 1878, εν όψει του διεξαγόμενου Ρωσοτουρκικού πολέμου, ο υπόδουλος ελληνισμός της Θεσσαλίας, Μακεδονίας, Ηπείρου και Κρήτης οργάνωσε επαναστατικά κινήματα. Οι Πομάκοι, στην ορεινή περιοχή της Ροδόπης, οργάνωσαν και αυτοί επαναστατικό κίνημα κατά της Τουρκίας προσβλέποντας να μεταπέσουν στην ελληνική κυριαρχία παρά στη βουλγαρική. Άλλωστε ουδέποτε έτρεφαν φιλοβουλγαρικά αισθήματα. Απόδειξη περί τούτου αποτελεί το εγγονός ότι οι Πομάκοι συνέπραξαν με τους Τούρκους στην κατάπνιξη της βουλγαρικής επαναστάσεως του 1875.
Όταν διαπίστωσαν ότι ήταν ανέφικτη η μετάπτωσή τους στην ελληνική κυριαρχία και ότι αντιθέτως η περιοχή τους περιλαμβανόταν στη Μεγάλη Βουλγαρία της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, απέκλεισαν ενόπλως όλες τις διόδους της Ροδόπης και ίδρυσαν την Αυτόνομη Πομακική Δημοκρατία, η οποία περιελάμβανε 21 χωριά. Στην ενέργεια τους αυτή, οι Πομάκοι υποκινήθηκαν από Ούγγρους και Άγγλους αξιωματικούς που έφθασαν στην περιοχή των Πομάκων μέσω Καβάλας. Και τούτο, διότι τα συμφέροντα της Αυστροουγγαρίας και της Αγγλίας συνέπιπταν στην αποτροπή της επεκτάσεως προς νότο της Ρωσίας. Ανάχωμα στη ρωσική κάθοδο αποτελούσε η Αυτόνομη Πομακική Δημοκρατία.
Οι Πομάκοι της Δράμας, στης 7 Μαρτίου 1878, αδελφοποιήθηκαν (αρχαίο ελληνικό έθιμο) και αποφάσισαν να δράσουν. Εκφράσθηκαν με συμπάθεια προς τα ελληνικά επαναστατικά κινήματα της Ηπείρου, Θεσσαλίας και Μακεδονίας και δήλωσαν ότι “προτιμώσι να τεθώσιν υπό το σκήπτρον του Βασιλέως των Ελλήνων και μείνωσιν ευχαρίστως εις τας εστίας των”. Η Πομακική Δημοκρατία διατηρήθηκε μέχρι της προσαρτήσεως της Ανατολικής Ρουμελίας στη Βουλγαρία τον Σεπτέμβριο 1885. Σε προηγούμενο δημοσίευμα (Ακτίνες Φεβρ. 1995, σελ. 51), έγινε μνεία του διαβήματος των μουσουλμάνων βουλευτών (Πομάκων και Τουρκογενών) της Δυτ. Θράκης στη Βουλγαρική Βουλή το 1919, δια του οποίου εξέφραζαν την επιθυμία του μουσουλμανικού πληθυσμού να απαλλαγεί από το βουλγαρικό ζυγό και γι’αυτό ζητούσαν τη Διασυμμαχική κατάληψη της Δυτ. Θράκης. Όπως μαρτυρείται, ο Πομάκος δικηγόρος – δημοσιογράφος Μεχμέτ Τεφρίκ αφηγήθηκε στον Γάλλο δημοσιογράφο της εποχής εκείνης Λεών Σαβατζιάν (Leon Sauadzian) τα δεινά των Πομάκων υπό τη βουλγαρική κατοχή, που καταχωρήθηκαν στο βιβλίο του “Εn Trace Occidentale”.
Οι Πομάκοι, μαζί με τους άλλους μουσουλμάνους οδηγήθηκαν στο ανωτέρω διάβημα διότι ήθελαν να ενταχθούν στον ελληνικό χώρο και όπως ισχυρίζονταν στο υπόμνημα, της Δυτ. Θράκης είχαν πάντοτε φιλελεύθερες διαθέσεις απέναντι τους και ήσαν μέλη ενός έθνους που συμφωνούσαν μαζί του. Το αίτημα τους αυτό δεν ικανοποιήθηκε τότε πλήρως. Το επανέλαβαν και πάλι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αντιπροσώπους τους στη Διάσκεψη Ειρήνης στο Παρίσι το 1946. Τότε η Ελλάδα ενδιαφερόταν για λόγους ασφαλείας να διαρρυθμιστούν τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Ο Τύπος και τα ραδιόφωνα της εποχής εκείνης στης ΗΠΑ προέβαλαν το γεγονός.
Ειδικότερα, ο διευθυντής του ραδιοφωνικού σταθμού της Ουάσιγκτον Albert Verner, έλεγε σε μια εκπομπή: “Εν ακόμη πρόβλημα μειονότητας παρουσιάστηκε σήμερον εις Ουάσιγκτον εν τω προσώπω των Πομάκων, οι οποίοι είναι αρχαία ελληνική φυλή, ιστορούμενη από την προ του Μεγάλου Αλεξάνδρου εποχής…. Οι Πομάκοι ποιούνται νύν έκκλησιν προς το Συμβούλιο Ασφαλείας (ΟΗΕ) και προς το Αμερικανικόν επί των Εξωτερικών Υπουργείον και ζητούν την διενέργεια δημοψηφίσματος, ίνα ελευθερωθούν εκ της Βουλγαρίας και απολαύσουν την ελευθερία την οποία απολαμβάνουν οι Πομάκοι της Ελλάδας….”. Οτύπος επίσης έγραφε : “Το παρελθόν Σάββατον εις το ξενοδοχείο Πενσυλβάνια έλαβε χώρα συνέντευξις προς τους αντιπροσώπους του Αμερικανικού και Ελληνικού τύπου εκ μέρους των κ.κ. Χάμδη Χουσείν Βέη, πρώην βουλευτού Ροδόπης, Χακή Σουλεϊμάν Βέη, αποτελούντων από την αντιπροσωπεία των Πομάκων Θράκης. Οι Πομάκοι εξέθεσαν προς τον τύπο τας απόψεις των και τα δίκαια των, ζητούντες την ένωσιν των με την Ελλάδα. Η προσπάθεια των Πομάκων δεν τελεσφόρησε διότι είχε προηγηθεί η διανομή της Ευρώπης μεταξύ των τριών μεγάλων δυνάμεων στη Γιάλτα, τον Φεβρουάριο του 1944.
Η στάση των Πομάκων κατά τη συνθήκη της Λωζάνης
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την αναγκαστική εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης, ακολούθησε η Συνθήκη της Λοζάννης της Ελβετίας το 1923. Σε μια κρίσιμη περίοδο των διαπραγματεύσεων τη άνοιξη του 1923, ο ταγματάρχης του τουρκικού στρατού Φουάτ Βέης, κατόπιν συνεννοήσεως με τη βουλγαρική κυβέρνηση, συγκρότησε τουρκοβουλγαρικό θρακικό κομιτάτο, με σκοπό τη δημιουργία αντιπερισπασμού στα νώτα του ελληνικού στρατού. Βάση των σχετικών επιχειρήσεων θα ήσαν οι Πομάκοι της Βουλγαρίας, που θα σχημάτιζαν συμμορίες και εισήρχοντο στη Δυτική Θράκη. Τα σχέδια του κομιτάτου ματαιώθηκαν, διότι οι Πομάκοι αρνήθηκαν να επιτεθούν κατά της Ελλάδας. Επίσης είναι βεβαιωμένο ότι είχε ασκηθεί πίεση της βουλγαρικής κυβερνήσεως προς τους Πομάκους. Επίσης, ο Φουάτ Βέης περιόδευσε πολλές φορές στα πομακοχώρια, συναντώντας την άρνηση των Πομάκων. Για τη στάση τους αυτή, πολλοί προύχοντες των Πομάκων δολοφονήθηκαν. Η συμπεριφορά αυτή των Πομάκων οφείλεται στο χαρακτήρα τους – δεν είναι ύπουλοι, ούτε καιροσκόποι – που τους διαφοροποιεί από τους Τούρκους και τους Βούλγαρους.
Οι Πομάκοι της Βουλγαρίας
Στη νότια Ανατολική Ρουμελία, σε βάθος 80-100 χιλιομέτρων από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, συναντάμε Πομάκους, που ανέχονται σε 100.000 άτομα. Από αυτούς ποσοστό 60% δεν έχουν τουρκική συνείδηση και στις εκλογές του 1991 ψήφισαν στη πλειοψηφία τους χριστιανικά κόμματα, ενώ το κόμμα του Αχμέτ Ντογκάν που χαρακτηρίσθηκε “πολιτικός ηγέτης της Οσμανικής Τουρκίας διαπιστευμένος σε βουλγαρικό έδαφος”, χρησιμοποίησε ως προπαγανδιστές και Πομάκους από την Ελλάδα. Η Τουρκία είχε αποδυθεί σε εργώδη προσπάθεια εκτουρκισμού των Πομάκων της Βουλγαρίας.
Ο βούλγαρος ιστορικός Γκέντσεβ κατάγγειλε ότι με την ανοχή των βουλγαρικών κομμάτων γίνεται εκτουρκισμός των Πομάκων ώστε σε λίγα χρόνια η Άγκυρα θα θέσει θέμα αυτονομίας της περιοχής της Ροδόπης και στη συνέχεια προσαρτήσεώς της στη Τουρκία. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι οι Πομάκοι στο Σμίλιαν και στην περιοχή Μπλαγκόεβγκραντ, που δεν γνώριζαν ούτε μια λέξη τουρκική, τώρα αναγκάζονται να μαθαίνουν ως μητρική γλώσσα την τουρκική. Η Βουλγαρία, τέλη του 1992, αντιλαμβανόμενη τον τουρκικό κίνδυνο, για να μειώσει τον αριθμό των τουρκογενών Βουλγάρων, χαρακτήρισε τους Πομάκους Βούλγαρους μωαμεθανούς. Η έκθεση της εξεταστικής επιτροπής της βουλγαρικής βουλής το 1992 περιέλαβε συγκλονιστικές μαρτυρίες περί της οργανωμένης επιχειρήσεως εκτουρκισμού των Πομάκων της Βουλγαρίας, εκ μέρους του κόμματος του Αχμέτ Ντογκάν.
Κατά την έκθεση, για τον εκτουρκισμό χρησιμοποιούνται θρησκευτικές πιέσεις εκ μέρους των ισχυρών ιμάμηδων (π.χ. άρνηση ταφής), εξαναγκασμοί για την αλλαγή των ονομάτων σε τουρκοαραβικά, όπως και οικονομικές παροχές (π.χ. άφθονες εξαγγελίες για τουρκικές επενδύσεις και παροχή υποτροφιών για σπουδές). Τούρκοι απεσταλμένοι διανέμουν το έντυπο “Το νόημα των τελευταίων σφαγών των Τούρκων στις Ροδόπες ” της ένωσης βοηθείας και αλληλεγγύης προς τους Τούρκους της Ροδόπης, με έδρα την Κωνσταντινούπολη, στο οποίο υποστηρίζεται ότι “επι σειρά αιώνων, οι Ροδόπες κατοικούνται από καθαρόαιμους Τούρκους… Οι Τούρκοι Πομάκοι δεν έχουν κανένα δεσμό αίματος ή απογόνων με τους Βούλγαρους…” και συνεπώς “η Τουρκία είναι ο απόλυτος προστάτης και κηδεμόνας των Πομάκων – Τούρκων στις Ροδόπες”. Και η έκθεση καταλήγει: “Πρόκειται περί Βούλγαρων, που εξισλαμίσθηκαν δια της βίας το 1628, ή περί Τούρκων που λησμονήσαν τη γλώσσα τους ως αποτέλεσμα των βουλγαρικών βιαιοτήτων μετά το 1912;”. Ο τότε πρωθυπουργός Λούμπεν Μπέρωφ, στις προγραμματικές του δηλώσεις το Δεκέμβριο του 1992, δήλωσε ότι θα καταβάλλει προσπάθειες αναχαιτίσεως της διαδικασίας εκτουρκισμού. Στις τελευταίες εκλογές κατά τις οποίες πλειοψήφησε το Σοσιαλιστικό Κόμμα (πρώην Κομμουνιστικό), το από αυτό δυμιουργηθέν Πομακικό κόμμα απέσπασε το 1% των ψήφων.
Oι Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι, επειδή η αίρεση τους εμφανίζει κοινά χαρακτηριστικά τόσο προς την χριστιανική πίστη όσο και προς τις αρχαίες μυστηριακές τελετές. Ζουν και δραστηριοποιούνται στην περιοχή Μεγάλου Δερείου – Ρούσσας, όπου υπάρχει αποδεδειγμένη συνέχεια της ανθρώπινης παρουσίας τουλάχιστον από το 1100 π.χ. Αυτό αποδεικνύεται από την βραχογραφία με τα εγχάρακτα σχέδια αλλά και από τους μεγαλιθικούς τάφους ώπου Dolmen , που βρίσκονται στη Ρούσσα.
Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν πως οι Πομάκοι που λέγονται και Αχριάν είναι απόγονοι του αρχαίου Θρακικού φύλου των Αγριάνων. Άλλοι λένε πως οι Κιζηλμπάσηδες έχουν σχέση με τους Ερεθρίνους. Όπως και να έχουν τα πράγματα, οι Κιζηλμπάσηδες χιλιάδες χρόνια κρατούν κλειστά τα στόματά τους σχετικά με τη μυστηριακή λατρεία τους. Σταυρώνουν το ψωμί όταν το κόβουν, κεντάνε σταυρούς στο κάτω μέρος στις κάλτσες τους,πίνουν νερό από τα αγιάσματα και επισκέπτονται χριστιανικά ξωκλήσια,τρώνε χοιρινό και πίνουν οινοπνευματώδη σε αντίθεση με τους ομόθρησκους τους. Η γλώσσα τους είναι σλαβική με πολλές αρχαιοελληνικές λέξεις.
Στην περιοχή του νομού Έβρου, κατοικούν Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι. Ονομάζονται έτσι γιατί είναι αιρετικοί μουσουλμάνοι που υποχρεώθηκαν μετά το βίαιο εξισλαμισμό τους να φορούν κόκκινο σκούφο. Η αίρεση αυτή είναι μπεκτασική και η περιοχή που κατοικούν περιλαμβάνει τα παρακάτω χωριά και οικισμούς: Κόρυμβος, Σιδηρώ, Μικρό και Μεγάλο Δέρειο, Ρούσσα, Άνω και Κάτω Μικράκιο, Κισσός, μεσημέρι και Ουράνια.
Το εορτολόγιο τους σύμφωνα με τον καθηγητή Ευστράτιο Ζεγκίνη, έχει πολλές ομοιότητες με το χριστιανικό και πολλές γιορτές τους συμπίπτουν με το παλιό ημερολόγιο. Την περίοδο των Χριστουγέννων γιορτάζουν το Τζέμ, που περιλαμβάνει εξομολόγηση, οινοποσία και χορό, ενώ κατηγορούνται ότι προβαίνουν σε όργια μετά αυτού
Η ελληνική στάση
Τους Πομάκους, τους απογόνους των αρχαίων Αγριάνων, το ελλαδικό κράτος δεν τους εγκατέλειψε, αλλά τους έστειλε στην αγκαλιά της Τουρκίας, η οποία θεωρεί ότι είναι προστάτης των μουσουλμάνων.
Το 1954 η ελληνική Κυβέρνηση υποχρέωσε όλα τα μουσουλμανικά σχολεία να ονομάζονται τουρκικά για να πετύχει διάκριση από τα αντίστοιχα μουσουλμανικά της Βουλγαρίας.
Το 1955 δόθηκε εντολή στον επιθεωρητή μουσουλμανικών σχολείων να οργανώσει συνέδρια Πομάκων δασκάλων για την εισαγωγή του λατινικού αλφαβήτου, δηλαδή της τουρκικής γλώσσας αφού οι Νεότουρκοι έχουν υιοθετήσει το λατινικό αλφάβητο.
Η εισαγωγή του λατινικού αλφάβητου και της τουρκικής γλώσσας στα σχολεία των Πομάκων ολοκληρώθηκε το 1973.
Το 1995, βάσει τουρκοελληνικής συμφωνίας διετάχθη από την ελληνική κυβέρνηση ο επιθεωρητής μουσουλμανικών σχολείων Δυτ. Θράκης και συγκάλεσε τοπικά συνέδρια Πομάκων δασκάλων με σκοπό να τους συστήσει όπως εγκαταλείψουν την αραβική (παλαιοτουρκική) γραφή και να χρησιμοποιούν τη λατινική. Επίσης, το Σεπτέμβριο 1973, επισκέφθηκε τη Δυτ. Θράκη ο τότε πρέσβης της Τουρκίας στην Ελλάδα , Γκιουρούν, με αποτέλεσμα την επιβολή της λατινικής γραφής στους μωαμεθανούς Πομάκους.
Μέχρι το 1996 δεν ήταν ελεύθερη η πρόσβαση για τα πομακοχώρια και για να πας από την πόλη της Ξάνθης στα Πομακοχώρια έπρεπε να περάσεις πρώτα από την περιβόητη «μπάρα» (φυλάκιο για έλεγχο χαρτιών και άδειας από την Αστυνομική Διεύθυνση Ξάνθης). Δηλαδή συνοριακός έλεγχος μέσα στην Ελλάδα…
Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να χαρίζουμε ολόκληρη τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης με τη φυλετική, γλωσσική και τη θρησκευτική της ανομοιογένεια στους σουλτάνους του νεοτουρκικού επεκτατισμού.
Οι Πομάκοι έτειναν δυστυχώς μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες να διαμορφώνουν τουρκική συνείδηση. Επρόκειτο για ένα είδος γενοκτονίας, γιατί τα δικά μας λάθη στέλνουν το λαό των Πομάκων κατευθείαν στο στόμα του νεοτουρκικού εθνικισμού καθώς ευρίσκοντο στο στόχαστρο της Τουρκικής προπαγάνδας.
Στη Θράκη οι πράκτορες της Τουρκίας έχουν εκμεταλλευτεί τις δικές μας παραλείψεις και έχουν επιβάλει ένα ιδιότυπο καθεστώς ομηρίας στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Έχουμε φθάσει στο σημείο να χαρίζουμε στο νεοτουρκικό καθεστώς μία ανομοιογενή από κάθε άποψη μουσουλμανική κοινότητα, η οποία αποτελείται από τρεις ομάδες, τους «τουρκογενείς», τους Πομάκους και τους Αθίγγανους. Μουσουλμάνοι κατευθυνόμενοι από τον Επιτήδειο Ουδέτερο, προσπαθούν να επιβάλλουν στους Πομάκους να μην μιλούν την μητρική τους γλώσσα. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα σημειώνεται το γεγονός ότι στις 15 Νοεμβρίου 1989, σε συγκέντρωση γονέων και κηδεμόνων του Σχολείου του Εχίνου και σε συνεργασία με την σχολική εφορία, συζητήθηκε η ανάγκη να ομιλούν οι μουσουλμανόπαιδες της περιοχής την τουρκική και όχι την πομακική στους δημόσιους χώρους. Σκοπός της Τουρκίας ήταν και είναι να εξαφανισθεί η πομακική και να κυριαρχήσει η τουρκική στους μουσουλμάνους.
Στην οροσειρά της Ροδόπης τόσο από την Βουλγαρική πλευρά όσο και από την ελληνική, ζει από την αρχαιότητα μια ιδιόμορφη και παρεξηγημένη φυλή, οι Πομάκοι. Οι Πομάκοι, κατοικούν στη Θράκη στον ορεινό όγκο της Ροδόπης εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η οροσειρά Ροδόπη βρίσκεται στο μεγαλύτερο μέρος της μέσα στη Βουλγαρία και οι περισσότεροι Πομάκοι ζουν εκεί ενώ η πλειοψηφία τους στην Ελλάδα βρίσκεται στο νομό Ξάνθης. Ο πληθυσμός των Πομάκων υπολογίζεται γύρω στις 350.000 από αυτούς όμως μόνο οι 36.000 (απογραφή 1991) κατοικούν στην Ελλάδα (23.000 στο νομό Ξάνθης, 11.000 στο νομό Ροδόπης, 2.000 στο νομό Έβρου). Οι υπόλοιποι βρίσκονται στη Βουλγαρία.
Οι Βούλγαροι, στηριζόμενοι βασικά στο γλωσσικό τους ιδίωμα, τους διεκδικούν σαν Βούλγαρους, ενώ οι Τούρκοι, στηριζόμενοι στο γεγονός ότι είναι μουσουλμάνοι, τους θεωρούν Τούρκους. Κατά τους Ρουμάνους, οι Πομάκοι είναι απομεινάρι αρχαίου θρακικού φύλου το οποίο διαδοχικά εκρωμαΐστηκε, εκσλαβίστηκε και εξισλαμίστηκε.
Η συνεχής και επίμονη πλύση εγκεφάλου, που τους γίνεται άλλοτε από την Βουλγαρία και άλλοτε από την Τουρκία, συνοδευόμενη από την μόνιμη αδιαφορία της Ελλάδας έχει συντελέσει, ώστε αυτοί οι άνθρωποι να έχουν χάσει τις εθνικές τους ρίζες και να πλέουν σ’ ένα πέλαγος χωρίς πυξίδα εθνικού προσανατολισμού.
Η προέλευση της λέξης «Πομάκος»
Πολλοί προσπάθησαν να ερμηνεύσουν ετυμολογικά τη λέξη «Πομάκοι» με επικρατέστερη άποψη αυτή των Βουλγάρων, σύμφωνα με την οποία η προέλευση της λέξης οφείλεται στο ρήμα pomagam που σημαίνει βοηθώ. Οι Βούλγαροι αποκαλούσαν τους Πομάκους «πομαγκάστ» δηλαδή βοηθούς, υποτελείς, βασανισμένους, δούλους, χωρίς δική τους ατομική και συλλογική οντότητα. Κατά μία ελληνική εκδοχή, προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ιππομάχος. Ήταν αυτοί που απάρτιζαν το φοβερό ιππικό του Μ. Αλεξάνδρου. Κατά μία άλλη ελληνική ερμηνεία, η λέξη προέρχεται από το ελληνικό Πομάξ (πότης) εξαιτίας της παλιάς συνήθειας των Θρακών να πίνουν πολύ. Οι ίδιοι όμως οι Πομάκοι τη θεωρούν προσβλητική και υβριστική ονομασία και θέλουν να αυτοαποκαλούνται «Αχριάν», δηλαδή «Αγριάνες», όνομα αρχαίας θρακικής φυλής, που κατοικούσε στ’ άγονα κι ορεινά μέρη του όρους Σκόμιο και στη Βορειοδυτική Ροδόπη και που λέγονταν κι αλλιώς «Αγρίες», «Αγραίοι» κι «Αγριείς». Φημίζονταν σαν επιδέξιοι ακοντιστές. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε, σύμφωνα με τις έρευνες των εθνολόγων, ότι οι Πομάκοι είναι απόγονοι των αρχαίων Θρακών. Την άποψη, ότι δηλαδή οι Πομάκοι κατάγονται από την αρχαία ελληνική φυλή, παρουσίασαν και το 1946 στον ΟΗΕ και στους Αμερικανούς οι ίδιοι οι Πομάκοι (Ελλάδας και Βουλγαρίας) και ζήτησαν σαν Έλληνες να ενταχθούν με τους Έλληνες στην Ελλάδα.
Θρησκεία
Οι Πομάκοι έχουν θρησκεία Μωαμεθανική και ασχολούνται κυρίως με την καπνοκαλλιέργεια, την κτηνοτροφία και την δασική εκμετάλλευση. Αγαπούν πολύ τον τόπο τους, την ελευθερία και τη μουσουλμανική θρησκεία τους. Διατηρούν φανατικά τα πατροπαράδοτα έθιμά τους. Ντύνονται με τις ωραιότατες τοπικές ενδυμασίες τους. Τραγουδούν τα δικά τους δημοτικά τραγούδια. Ζουν φτωχικά πάνω στα οροπέδια, στις βουνοπλαγιές και μέσα στις κοιλάδες της Ροδόπης, μακριά από τις πόλεις και τον σύγχρονο πολιτισμό, αλλά είναι υγιείς, εργατικοί, φιλότιμοι, φιλήσυχοι και πρόσχαροι άνθρωποι.
Η μορφή της οικογένειας
Το οικογενειακό μόρφωμα, που κυριαρχεί ακόμη στους Πομάκους της Θράκης ιδιαίτερα στην ύπαιθρο, είναι αυτό της πατριαρχικής οικογένειας. Παντρεμένοι γιοι, νύφες, εγγόνια βρίσκονται κάτω από την κοινή πατρική εξουσία. Ο άνδρας-πατέρας είναι ο αδιαφιλονίκητος αφέντης του σπιτιού. Αυτός διαμορφώνει τον οικογενειακό σχεδιασμό μόνος του, πραγματώνει την κατανομή εργασίας μεταξύ των μελών της οικογένειας και η εξουσία του φτάνει στο σημείο, ώστε να καθορίζει τη μοίρα κάθε μέλους.
Σε κάθε πομακική οικογένεια υπάρχει αυστηρή ιεράρχηση των μελών της. Αυτό γίνεται με βάση το φύλο και την ηλικία.
Το διπλό κριτήριο, που καθιερώνει ο ισλαμικός νόμος ανάμεσα στα φύλλα, είναι τόσο έντονο σε βάρος της γυναίκας, ώστε να τη μεταβάλλει σε άνθρωπο δεύτερης κατηγορίας. Τα κορίτσια από πολύ νωρίς μπαίνουν κάτω από την εξουσία όλων των μελών της οικογένειας με αποτέλεσμα να μειονεκτούν καταφανώς έναντι των αγοριών. Η γυναίκα μαθαίνει από πολύ νωρίς να σέβεται και να φοβάται τον άνδρα.
Βέβαια τελευταία, πολλοί μουσουλμάνοι διανοούμενοι, επηρεασμένοι από δυτικά πρότυπα, διακήρυξαν τη χειραφέτηση της γυναίκας και την ενσωμάτωσή της στην κοινωνία, ως ισότιμη με τον άνδρα.
Φιλοξενία
Πομάκικη φιλοξενία Η φιλοξενία στους Μουσουλμάνους Πομάκους θεωρείται θρησκευτική υποχρέωση και προσφέρεται μ’ ευχαρίστηση. Γενικά τους άνδρες περιποιείται ο άνδρας και τις γυναίκες η γυναίκα. Η γυναίκα δεν επιτρέπεται να καλωσορίζει τους ξένους αλλά μόνο τις ξένες γυναίκες, ενώ ο άνδρας μπορεί να καλωσορίζει τις ξένες γυναίκες. Με την εμφάνιση του ξένου οι γυναίκες αποτραβιούνται στην κουζίνα, ενώ ο άνδρας σπεύδει κοντά του, τον υποδέχεται και τον οδηγεί στο μουσαφίρ οντασί. Εκεί θα σερβίρουν στον ξένο να φάει και εκεί θα του στρώσουν να κοιμηθεί.
Προέλευση Πομάκων
Πομάκες Κατά την παράδοση οι Πομάκοι προέρχονται από την αρχαία θρακική φυλή των Αγριάνων. Πολλά τοπωνύμια στην περιοχή Ξάνθης, όπου και οι περισσότεροι Πομάκοι, διασώζουν τους Αγριάνες. Έτσι σημειώνουμε τη συνοικία της Ξάνθης Αχριάν μαχαλεσή = γειτονιά των Αχριανών, όπου και οι Πομάκοι κάτοικοί της αυτοαποκαλούνται Αγριάνες. Στην περιοχή του Έβρου υπάρχει ο συνοικισμός Αχριάν Πουναρή = πηγή των Αγριάνων, ενώ το χωριό της περιοχής ονομάζεται Αγριανή. Η λέξη Πομάκος κατά μεν τους Βούλγαρους προέρχεται από τη βουλγαρική λέξη pomagam = βοηθώ, εξαιτίας της βοήθειας προς τους Τούρκους κατά των Βουλγάρων το 1876, κατά δε τους Έλληνες πιθανόν να προέρχεται από τη λέξη πομάξ = πότης και συμπορεύεται με την παλαιά συνήθεια των Θρακών να πίνουν. Εξάλλου, παρατηρείται ότι οι Τουρκογενείς των πεδιάδων της Δυτικής Θράκης διαφέρουν από τους Πομάκους.
Οι Πομάκοι είναι κατά την πλειοψηφία υψηλοί, ξανθοί, γαλανομάτηδες, δολιχοκέφαλοι, φιλοπρόοδοι, δεν έχουν μογγολικά χαρακτηριστικά και κατοικούν στα ορεινά της Θράκης της Δυτικής Θράκης. Επίσης, η εθνολογική έρευνα υποστηρίζει βασίμως, ότι οι σλαβόφωνοι Πομάκοι είναι απόγονοι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, αυτόχθονος πληθυσμού. Εξάλλου, αιματολογική εξέταση σε 1.030 κατοίκους στα χωριά Εχίνος, Σάτραι, Ωραίον, Μελίβοια και Κοτύλη, δηλαδή το 1/20 του συνολικού πληθυσμού των Πομάκων 4, διαπιστώνει αιματολογική συγγένεια Πομάκων και Ελλήνων σε ποσοστό 50-70%. Αλλά και ξένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι Πομάκοι είναι εξισλαμισμένοι και εκσλαβισθέντες γλωσσικώς, απόγονοι ή τα τελευταία υπολείμματα των αρχαίων Θρακών και ότι έχουν φλέβα ελληνική.
Οι Πομάκοι παρατηρείται, ότι δεν ζουν υπό τη σκιά της φυλετικής διάκρισης. Χρησιμοποιούν την ελληνική γλώσσα στις συναλλαγές και την οικογενειακή ζωή τους. Δεν είναι στενά προσκολλημένοι στις μουσουλμανικές θρησκευτικές παραδόσεις (τρώγουν χοιρινό), γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα και εργάζονται στην πόλη συνήθως σε οικοδομικές εργασίες, όπου δείχνουν ιδιαίτερες ικανότητες. Τα σπίτια τους δεν έχουν κανένα χαρακτηριστικό της τουρκικής αρχιτεκτονικής. Κατά μια άλλη όμως άποψη, οι Πομάκοι είναι αυστηρά προσηλωμένοι στο Ισλάμ, μέλη τους επανδρώνουν τις ιερατικές σχολές και η πλειοψηφία των θρησκευτικών λειτουργών στη Θράκη προέρχονται από αυτούς.
Λαϊκή παράδοση
Οι Πομάκοι τραγουδούν τα δικά τους τραγούδια. Τα δημοτικά τους τραγούδια που είναι βγαλμένα μέσα από την ψυχή τους και μιλούν στην ψυχή τους. Τα στιχούργησαν και τα μελοποίησαν οι Πομάκοι, λαϊκοί, ανώνυμοι, στιχουργοί και συνθέτες, που η συγκίνησή τους εναρμονιζόταν με τις χαρές και τις λύπες, με τις επιθυμίες και τα ιδανικά των ομοφύλων τους. Αρκετά από τα πομάκικα δημοτικά τραγούδια είναι ιστορικά και παραλλαγές. Πολλά τα τραγούδια του γάμου, τα νανουρίσματα, τα μοιρολόγια, τα τραγούδια της αγάπης.
Τα πομακικά τραγούδια είναι γνωστά κυρίως με τον πρώτο τους στίχο. Δεν έχουν συνήθως ομοιοκαταληξία. Οι στίχοι τους είναι οκτασύλλαβοι, δεκασύλλαβοι κλπ. Τα μέτρα των συλλαβών ποικίλουν. Βρίσκει όμως κανείς περισσότερο σ’ αυτά το τροχαϊκό και το ιαμβικό μέτρο. Δεν έχουν συνήθως ρεφρέν. Στο τέλος κάθε δίστιχου η φωνή σέρνεται χαρακτηριστικά (κορόνα).
Τα πομακικά δημοτικά τραγούδια είναι τραγούδια της παρέας και τα τραγουδούν οι Πομάκοι ατομικά ή ομαδικά. Πολλά όμως είναι και χορευτικά. Τα μουσικά τους όργανα είναι η πιστέλκα (φλογέρα), το σας (ένα είδος μπουζουκιού), και η γκάιντα.
Σε πολλά από τα πομακικά τραγούδια, συναντούμε χαρακτηριστικούς συμβολισμούς: Το μαύρο πουλί συμβολίζει το κακό που έγινε ή πρόκειται να γίνει. Ο κούκος είναι μαντατοφόρος ευχάριστων γεγονότων, κάποτε και δυσάρεστων. Τα δέντρα ροδιά, μηλιά, κερασιά, συμβολίζουν όμορφα κορίτσια κ.λ.π .
Η γλώσσα των Πομάκων
Γραπτά μνημεία της γλώσσας των Πομάκων, όπως και της γλώσσας όλων των αρχαίων θρακικών φυλών δεν υπάρχουν. Είναι δηλαδή η γλώσσα ομιλούμενη, αλλά μη γραφόμενη. Όλοι γενικά οι Πομάκοι της ελληνικής ορεινής Ροδόπης μιλούν την πομακική γλώσσα, ένα γλωσσικό ιδίωμα σλαβικό, συγγενικό με τη βουλγαρική γλώσσα (χωρίς οι Πομάκοι να αισθάνονται Βούλγαροι ή Σλάβοι), που διασώζει όμως πολλές ελληνικές λέξεις, ίσως και πολλές θρακικές κι έχει ανάμεσα κι ορισμένες τουρκικές λέξεις, πράγμα που συμβαίνει σε όλες τις γλώσσες των Βαλκανίων, που ζυμώθηκαν αναγκαστικά με την τουρκική γλώσσα, μέσα σε τόσους αιώνες τουρκικής κατάκτησης. Παρατηρείται ότι η πομακική γλώσσα στην ανατολική περιοχή της Δυτικής Θράκης έχει επηρεασθεί από την τουρκική γλώσσα, ενώ αντίθετα στο δυτικό τμήμα της από τη βουλγαρική. Πάμπολλες είναι οι ελληνικές λέξεις – και μάλιστα οι αρχαιοπρεπείς, γεγονός που ενισχύει την άποψη για την αρχαία καταγωγή των Πομάκων και τη συγγένειά τους με τους Έλληνες.
Μέχρι και το τέλος του 20ού αιώνα, που η πομακική γλώσσα ήταν άγραφη, πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να την καταγράψουν, με πρωτοπόρο τον Πομάκο Ριτβάν Καραχότζα.
Το 1996 εκδόθηκε από τις εκδόσεις «Αίγειρος» της Θεσσαλονίκης, με τη χορηγία και ηθική συμπαράσταση του Πρ. Εμφιετζόγλου, το τρίτομο έργο για την πομακική γλώσσα που εκπονήθηκε υπό την εποπτεία και την ενεργό συμμετοχή του δασκάλου Πέτρου Θεοχαρίδη. Το έργο περιλαμβάνει ελληνο-πομακικό και πομακο-ελληνικό λεξικό και γραμματική της πομακικής γλώσσας. Γράφτηκαν επίσης, γραμματικές, παραμύθια, εφημερίδες, τραγούδια…
Επισημαίνεται ότι οι ελληνικές λέξεις είναι ουσιαστικά και ρήματα, ώστε δεν μπορούν να θεωρηθούν απλά δάνεια, δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας των ουσιαστικών και ρημάτων σε κάθε γλώσσα. Εξάλλου, μεταξύ Διδυμοτείχου και Ορτακιόι υπήρχαν αποκλειστικά ελληνόφωνοι Πομάκοι γνωστοί με την ονομασία Μάρηδες και Γραβανίτες. Ενδεικτικά παρατίθεται κατάλογος με λέξεις ελληνικών ρημάτων και ουσιαστικών: Ρήματα: αργάσβαμ = εργάζομαι, αρέσβαμ = αρέσκομαι, αρνήσβαμ = αρνούμαι, αφορίσβαμ = αφορίζω, βιάσαμ = βιάζομαι, βολιάσβαμ = εμβολιάζω, βουλώσβαμ = βουλώνω, ζαπεικάσουβαμ = απεικάζω, ζηλώσβιαμ = ζηλεύω, ζυβγκαρωσβαμ = ζευγαρώνω, ακτοικιάσβαμ = κατοικώ, κερντίσβαμ = κερδίζω, κινήσβαμ = κινώ, λειψούβαμ = λείπω, μαρτυρήσβαμ = μαρτυρώ, μοιάζαμ = μοιάζω, ορίσβαμ = ορίζω, πατάξαμ = πατάσσω, νταπαιντέψαμ = παιδεύω, νταπάψαμ = παύω, στοιβάσβαμ = στοιβάζωτυπώσβαμ = τυπώνω, φτάσβαμ = φθάνω κ.λ.π. Ουσιαστικά: αργκάτ = εργάτης, βλαστάρ = βλαστάρι, γκωνία = γωνία, ντρούμ = δρόμος, έντρο = αδρός, εγκρίστρα = άγκιστρο, κεραμή = κεραμίδι, κλωβία = κλουβί (κλωβός), κουμίν = κάμινος, κρομμύντ = κρομμύδι, παιντεψία = παίδευση, παίπελ = παιπάλη (δηλαδή σκόνη), παναγκύρ = πανηγύρι, παρασπούρ = παρασπόρι, πέλκα = πέλεκυς σκύφαλα = σκύβαλα, στόμνα = στάμνα, σύνορ = σύνορο, φυτάρια = φύτρο, χρομύλ = χειρόμυλος, χορό = χορός κ.λ.π. Από έρευνα του Κ. Μητσάκη, διαπιστώθηκε ότι στα Πομάκικα συναντούμε το γνωστό τραγούδι “Γεφύρι της Άρτας”. Τραγούδι ευρύτερα γνωστό, με ρίζες πολύ πριν από τη μάχη του Ματζικέρτ (1071), στην Ελλάδα. Οι Πομάκοι απομονωμένοι γεωγραφικά, κοινωνικά και πολιτιστικά, διατήρησαν την πιο αρχαία μορφή του τραγουδιού που συγγενεύει με την παραλλαγή της Καππαδοκίας, όπου αρχικά γεννήθηκε.
Ο εξισλαμισμός των Πομάκων
Από τους Κώδικες της Μητροπόλεως Φιλιππουπόλεως, προκύπτει ότι τα μέσα του 17ου αιώνα (το 1628 κατά τους Βούλγαρους, κατ’άλλους το 1636 – 1672) οι πρόκριτοι των πομάκων, για λόγους επιβίωσης αποφάσισαν ομαδικό εξισλαμισμό. Το γεγονός αυτό αποδέχονται και οι ιστορικοί, ο Τσέχος Κ. Jerecek και ο Βούλγαρος πρώην πρεσβευτής στην Ελλάδα (ελληνικής καταγωγής από την μητέρα του), πρόεδρος της βουλγαρικής βουλής Ν. Todorov. Ειδικότερα, κατά τον προαναφερθέντα Τσέχο ιστορικό, ο εξοπλισμός που άρχισε σταδιακά τον 16ο αιώνα επί Σελίμ Α’ (1512 -1520), ολοκληρώθηκε επί Μεχμέτ Δ’ (1641 – 1661).
Τότε οι πρόκριτοι των Πομάκων παρουσιάσθηκαν στις αρχές της Φιλιππουπόλεως και γνωστοποίησαν την απόφασή τους να προσχωρήσουν στο ισλάμ. Ο Τούρκος διοικητής φοβήθηκε το σκάνδαλο και τους παρέπεμψε στο Μητροπολίτη Φιλιππουπόλεως Γαβριήλ (1636 – 1672). Ο τελευταίος προσπάθησε να τους αποτρέψει, αλλά προσέκρουσε στην απόφασή τους να απαλλαγούν από την τουρκική καταπίεση και να εκδικηθούν για την παλαιά βουλγαρική καταδυνάστευσή τους. Κατά την παράδοση των Ελλήνων της Φιλιππουπόλεως, η περιτομή έγινε πανηγυρικά στο παλαιό τζαμί κοντά στο Διοικητήριο. Με την επιστροφή τους στη Ροδόπη εξισλαμίσθηκαν και οι ομόφυλοί τους.
Ο Μέγας Βεζίρης Μεχμέτ Κιοπρουλού κατεδάφισε 218 εκκλησίες και 336 παρεκκλήσια, των οποίων ερείπια ανευρίσκονται σήμερα στα πομακοχώρια. Μόνη η ύπαρξη των ερειπίων αυτών αποδεικνύει ότι οι Πομάκοι ήταν χριστιανοί. Κατά την βουλγαρική παράδοση, οι Τούρκοι, επί Μεχμέτ Κιοπουρλού, απείλησαν τους Πομάκους λέγοντας: “ή γίνεσαι μουσουλμάνος ή σου παίρνω το κεφάλι”. Το 1656 οι δυνάμεις του Μεχμέτ πασά εισέβαλαν στην περιοχή του Τσέπνι. Ο πασάς διέταξε να του φέρουν όλους τους προκρίτους. Τους κατηγόρησε ότι αντιστέκονταν και επαναστατούσαν. Γι αυτό “είναι ανάγκη να σας σκοτώσω ή να δεχθείτε το ισλάμ ” τους είπε. Οι γενίτσαροι περίμεναν έτοιμοι με τα γυμνά τους γιαταγάνια να τους αποκεφαλίσουν. Έτσι, κατά την βουλγαρική παράδοση, εξισλαμίσθηκαν. Παρά τον εξισλαμισμό τους οι Πομάκοι διατήρησαν χριστιανικά έθιμα, μέχρι σήμερα, όπως το σταύρωμα του βρέφους στην κούνια του προτού κοιμηθεί, και της ζύμης αμέσως μετά το ζύμωμα. Το κύριο όνομα Ηλίας είναι διαδεδομένο μεταξύ των Πομάκων του Εχίνου και της Κοτύλης. Κατά τον Τσέχο ιστορικό και γλωσσολόγο του περασμένου αιώνα Λεοπόλδο Γκάιτλερ, ο Άγιος Δημήτριος είναι ο πιό αγαπητός από μηχανής θεός για όλες τις δύσκολες στιγμές. Επαινείται το χρυσό βιβλίο (Ευαγγέλιο), οι σταυροί, η στροφή προς τον χριστιανισμό και η ανέγερση εκκλησιών και μοναστηριών. Όλα αυτά τα εξυμνούν οι μωαμεθανοί Πομάκοι. Επίσης, μέχρι την απελευθέρωσή τους από τα ελληνικά στρατεύματα, πολλοί ήσαν οι κρυπτοχριστιανοί Πομάκοι.
Μνημονεύεται η περίπτωση του κρυπτοχριστιανού Πομάκου Γιουσούφ στο χωριό Κέχρος Ροδόπης που διατηρούσε σε μπαούλο τα ράσα και τις εικόνες του ιερέα παππού του. Σήμερα η Τουρκική προπαγάνδα τους εκβιάζει να προσλαμβάνουν Τουρκικά ονόματα. Οι συνοικισμοί στον Ωραίον Ξάνθης, Τεοτόκα (από το Θεοτόκος) και Σταματέσκο (από το Σταμάτιον), ή ο κεντρικός συνοικισμός στην κοινότητα Κέχρου Ροδόπης που λέγονταν Μαρικόζ (από το Καυδιά της Μαρίας Παναγίας όπου ανάβλυζε αγίασμα) αλλά και πρωτοχριστιανική πίττα με το νόμισμα, αποτελούν σημεία που μαρτυρούν το χριστιανικό παρελθόν των Πομάκων. Μεταξύ των Πομάκων διατηρείται ως παράδοση ότι τον εξισλαμισμό δεν τον δέχθηκαν νέες του χωριού Πάχνη, και μερικές από αυτές έπεσαν χορεύοντας σε παρακείμενο βάραθρο, πρόδρομοι των Σουλιωτισσών. Η μυστικιστική ισλαμική ζωή δεν ήκμασε στην περιοχή των Πομάκων, ούτε και στην ισλαμική τέχνη ρίζωσε. Η τελετουργική σχέση των Πομάκων με την θρησκεία τους είναι πρωτόγονη. Ίσως για το λόγο αυτό, η προσπάθεια των Βουλγάρων για βίαιο εκχριστιανισμό των Πομάκων το 1920 – 1930 είχε κάποια αποτελέσματα.
Οι προσπάθειες των Πομάκων να ενωθούν με την Ελλάδα
Στις αρχές του 1878, εν όψει του διεξαγόμενου Ρωσοτουρκικού πολέμου, ο υπόδουλος ελληνισμός της Θεσσαλίας, Μακεδονίας, Ηπείρου και Κρήτης οργάνωσε επαναστατικά κινήματα. Οι Πομάκοι, στην ορεινή περιοχή της Ροδόπης, οργάνωσαν και αυτοί επαναστατικό κίνημα κατά της Τουρκίας προσβλέποντας να μεταπέσουν στην ελληνική κυριαρχία παρά στη βουλγαρική. Άλλωστε ουδέποτε έτρεφαν φιλοβουλγαρικά αισθήματα. Απόδειξη περί τούτου αποτελεί το εγγονός ότι οι Πομάκοι συνέπραξαν με τους Τούρκους στην κατάπνιξη της βουλγαρικής επαναστάσεως του 1875.
Όταν διαπίστωσαν ότι ήταν ανέφικτη η μετάπτωσή τους στην ελληνική κυριαρχία και ότι αντιθέτως η περιοχή τους περιλαμβανόταν στη Μεγάλη Βουλγαρία της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, απέκλεισαν ενόπλως όλες τις διόδους της Ροδόπης και ίδρυσαν την Αυτόνομη Πομακική Δημοκρατία, η οποία περιελάμβανε 21 χωριά. Στην ενέργεια τους αυτή, οι Πομάκοι υποκινήθηκαν από Ούγγρους και Άγγλους αξιωματικούς που έφθασαν στην περιοχή των Πομάκων μέσω Καβάλας. Και τούτο, διότι τα συμφέροντα της Αυστροουγγαρίας και της Αγγλίας συνέπιπταν στην αποτροπή της επεκτάσεως προς νότο της Ρωσίας. Ανάχωμα στη ρωσική κάθοδο αποτελούσε η Αυτόνομη Πομακική Δημοκρατία.
Οι Πομάκοι της Δράμας, στης 7 Μαρτίου 1878, αδελφοποιήθηκαν (αρχαίο ελληνικό έθιμο) και αποφάσισαν να δράσουν. Εκφράσθηκαν με συμπάθεια προς τα ελληνικά επαναστατικά κινήματα της Ηπείρου, Θεσσαλίας και Μακεδονίας και δήλωσαν ότι “προτιμώσι να τεθώσιν υπό το σκήπτρον του Βασιλέως των Ελλήνων και μείνωσιν ευχαρίστως εις τας εστίας των”. Η Πομακική Δημοκρατία διατηρήθηκε μέχρι της προσαρτήσεως της Ανατολικής Ρουμελίας στη Βουλγαρία τον Σεπτέμβριο 1885. Σε προηγούμενο δημοσίευμα (Ακτίνες Φεβρ. 1995, σελ. 51), έγινε μνεία του διαβήματος των μουσουλμάνων βουλευτών (Πομάκων και Τουρκογενών) της Δυτ. Θράκης στη Βουλγαρική Βουλή το 1919, δια του οποίου εξέφραζαν την επιθυμία του μουσουλμανικού πληθυσμού να απαλλαγεί από το βουλγαρικό ζυγό και γι’αυτό ζητούσαν τη Διασυμμαχική κατάληψη της Δυτ. Θράκης. Όπως μαρτυρείται, ο Πομάκος δικηγόρος – δημοσιογράφος Μεχμέτ Τεφρίκ αφηγήθηκε στον Γάλλο δημοσιογράφο της εποχής εκείνης Λεών Σαβατζιάν (Leon Sauadzian) τα δεινά των Πομάκων υπό τη βουλγαρική κατοχή, που καταχωρήθηκαν στο βιβλίο του “Εn Trace Occidentale”.
Οι Πομάκοι, μαζί με τους άλλους μουσουλμάνους οδηγήθηκαν στο ανωτέρω διάβημα διότι ήθελαν να ενταχθούν στον ελληνικό χώρο και όπως ισχυρίζονταν στο υπόμνημα, της Δυτ. Θράκης είχαν πάντοτε φιλελεύθερες διαθέσεις απέναντι τους και ήσαν μέλη ενός έθνους που συμφωνούσαν μαζί του. Το αίτημα τους αυτό δεν ικανοποιήθηκε τότε πλήρως. Το επανέλαβαν και πάλι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αντιπροσώπους τους στη Διάσκεψη Ειρήνης στο Παρίσι το 1946. Τότε η Ελλάδα ενδιαφερόταν για λόγους ασφαλείας να διαρρυθμιστούν τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Ο Τύπος και τα ραδιόφωνα της εποχής εκείνης στης ΗΠΑ προέβαλαν το γεγονός.
Ειδικότερα, ο διευθυντής του ραδιοφωνικού σταθμού της Ουάσιγκτον Albert Verner, έλεγε σε μια εκπομπή: “Εν ακόμη πρόβλημα μειονότητας παρουσιάστηκε σήμερον εις Ουάσιγκτον εν τω προσώπω των Πομάκων, οι οποίοι είναι αρχαία ελληνική φυλή, ιστορούμενη από την προ του Μεγάλου Αλεξάνδρου εποχής…. Οι Πομάκοι ποιούνται νύν έκκλησιν προς το Συμβούλιο Ασφαλείας (ΟΗΕ) και προς το Αμερικανικόν επί των Εξωτερικών Υπουργείον και ζητούν την διενέργεια δημοψηφίσματος, ίνα ελευθερωθούν εκ της Βουλγαρίας και απολαύσουν την ελευθερία την οποία απολαμβάνουν οι Πομάκοι της Ελλάδας….”. Οτύπος επίσης έγραφε : “Το παρελθόν Σάββατον εις το ξενοδοχείο Πενσυλβάνια έλαβε χώρα συνέντευξις προς τους αντιπροσώπους του Αμερικανικού και Ελληνικού τύπου εκ μέρους των κ.κ. Χάμδη Χουσείν Βέη, πρώην βουλευτού Ροδόπης, Χακή Σουλεϊμάν Βέη, αποτελούντων από την αντιπροσωπεία των Πομάκων Θράκης. Οι Πομάκοι εξέθεσαν προς τον τύπο τας απόψεις των και τα δίκαια των, ζητούντες την ένωσιν των με την Ελλάδα. Η προσπάθεια των Πομάκων δεν τελεσφόρησε διότι είχε προηγηθεί η διανομή της Ευρώπης μεταξύ των τριών μεγάλων δυνάμεων στη Γιάλτα, τον Φεβρουάριο του 1944.
Η στάση των Πομάκων κατά τη συνθήκη της Λωζάνης
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την αναγκαστική εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης, ακολούθησε η Συνθήκη της Λοζάννης της Ελβετίας το 1923. Σε μια κρίσιμη περίοδο των διαπραγματεύσεων τη άνοιξη του 1923, ο ταγματάρχης του τουρκικού στρατού Φουάτ Βέης, κατόπιν συνεννοήσεως με τη βουλγαρική κυβέρνηση, συγκρότησε τουρκοβουλγαρικό θρακικό κομιτάτο, με σκοπό τη δημιουργία αντιπερισπασμού στα νώτα του ελληνικού στρατού. Βάση των σχετικών επιχειρήσεων θα ήσαν οι Πομάκοι της Βουλγαρίας, που θα σχημάτιζαν συμμορίες και εισήρχοντο στη Δυτική Θράκη. Τα σχέδια του κομιτάτου ματαιώθηκαν, διότι οι Πομάκοι αρνήθηκαν να επιτεθούν κατά της Ελλάδας. Επίσης είναι βεβαιωμένο ότι είχε ασκηθεί πίεση της βουλγαρικής κυβερνήσεως προς τους Πομάκους. Επίσης, ο Φουάτ Βέης περιόδευσε πολλές φορές στα πομακοχώρια, συναντώντας την άρνηση των Πομάκων. Για τη στάση τους αυτή, πολλοί προύχοντες των Πομάκων δολοφονήθηκαν. Η συμπεριφορά αυτή των Πομάκων οφείλεται στο χαρακτήρα τους – δεν είναι ύπουλοι, ούτε καιροσκόποι – που τους διαφοροποιεί από τους Τούρκους και τους Βούλγαρους.
Οι Πομάκοι της Βουλγαρίας
Στη νότια Ανατολική Ρουμελία, σε βάθος 80-100 χιλιομέτρων από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, συναντάμε Πομάκους, που ανέχονται σε 100.000 άτομα. Από αυτούς ποσοστό 60% δεν έχουν τουρκική συνείδηση και στις εκλογές του 1991 ψήφισαν στη πλειοψηφία τους χριστιανικά κόμματα, ενώ το κόμμα του Αχμέτ Ντογκάν που χαρακτηρίσθηκε “πολιτικός ηγέτης της Οσμανικής Τουρκίας διαπιστευμένος σε βουλγαρικό έδαφος”, χρησιμοποίησε ως προπαγανδιστές και Πομάκους από την Ελλάδα. Η Τουρκία είχε αποδυθεί σε εργώδη προσπάθεια εκτουρκισμού των Πομάκων της Βουλγαρίας.
Ο βούλγαρος ιστορικός Γκέντσεβ κατάγγειλε ότι με την ανοχή των βουλγαρικών κομμάτων γίνεται εκτουρκισμός των Πομάκων ώστε σε λίγα χρόνια η Άγκυρα θα θέσει θέμα αυτονομίας της περιοχής της Ροδόπης και στη συνέχεια προσαρτήσεώς της στη Τουρκία. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι οι Πομάκοι στο Σμίλιαν και στην περιοχή Μπλαγκόεβγκραντ, που δεν γνώριζαν ούτε μια λέξη τουρκική, τώρα αναγκάζονται να μαθαίνουν ως μητρική γλώσσα την τουρκική. Η Βουλγαρία, τέλη του 1992, αντιλαμβανόμενη τον τουρκικό κίνδυνο, για να μειώσει τον αριθμό των τουρκογενών Βουλγάρων, χαρακτήρισε τους Πομάκους Βούλγαρους μωαμεθανούς. Η έκθεση της εξεταστικής επιτροπής της βουλγαρικής βουλής το 1992 περιέλαβε συγκλονιστικές μαρτυρίες περί της οργανωμένης επιχειρήσεως εκτουρκισμού των Πομάκων της Βουλγαρίας, εκ μέρους του κόμματος του Αχμέτ Ντογκάν.
Κατά την έκθεση, για τον εκτουρκισμό χρησιμοποιούνται θρησκευτικές πιέσεις εκ μέρους των ισχυρών ιμάμηδων (π.χ. άρνηση ταφής), εξαναγκασμοί για την αλλαγή των ονομάτων σε τουρκοαραβικά, όπως και οικονομικές παροχές (π.χ. άφθονες εξαγγελίες για τουρκικές επενδύσεις και παροχή υποτροφιών για σπουδές). Τούρκοι απεσταλμένοι διανέμουν το έντυπο “Το νόημα των τελευταίων σφαγών των Τούρκων στις Ροδόπες ” της ένωσης βοηθείας και αλληλεγγύης προς τους Τούρκους της Ροδόπης, με έδρα την Κωνσταντινούπολη, στο οποίο υποστηρίζεται ότι “επι σειρά αιώνων, οι Ροδόπες κατοικούνται από καθαρόαιμους Τούρκους… Οι Τούρκοι Πομάκοι δεν έχουν κανένα δεσμό αίματος ή απογόνων με τους Βούλγαρους…” και συνεπώς “η Τουρκία είναι ο απόλυτος προστάτης και κηδεμόνας των Πομάκων – Τούρκων στις Ροδόπες”. Και η έκθεση καταλήγει: “Πρόκειται περί Βούλγαρων, που εξισλαμίσθηκαν δια της βίας το 1628, ή περί Τούρκων που λησμονήσαν τη γλώσσα τους ως αποτέλεσμα των βουλγαρικών βιαιοτήτων μετά το 1912;”. Ο τότε πρωθυπουργός Λούμπεν Μπέρωφ, στις προγραμματικές του δηλώσεις το Δεκέμβριο του 1992, δήλωσε ότι θα καταβάλλει προσπάθειες αναχαιτίσεως της διαδικασίας εκτουρκισμού. Στις τελευταίες εκλογές κατά τις οποίες πλειοψήφησε το Σοσιαλιστικό Κόμμα (πρώην Κομμουνιστικό), το από αυτό δυμιουργηθέν Πομακικό κόμμα απέσπασε το 1% των ψήφων.
Oι Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι, επειδή η αίρεση τους εμφανίζει κοινά χαρακτηριστικά τόσο προς την χριστιανική πίστη όσο και προς τις αρχαίες μυστηριακές τελετές. Ζουν και δραστηριοποιούνται στην περιοχή Μεγάλου Δερείου – Ρούσσας, όπου υπάρχει αποδεδειγμένη συνέχεια της ανθρώπινης παρουσίας τουλάχιστον από το 1100 π.χ. Αυτό αποδεικνύεται από την βραχογραφία με τα εγχάρακτα σχέδια αλλά και από τους μεγαλιθικούς τάφους ώπου Dolmen , που βρίσκονται στη Ρούσσα.
Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν πως οι Πομάκοι που λέγονται και Αχριάν είναι απόγονοι του αρχαίου Θρακικού φύλου των Αγριάνων. Άλλοι λένε πως οι Κιζηλμπάσηδες έχουν σχέση με τους Ερεθρίνους. Όπως και να έχουν τα πράγματα, οι Κιζηλμπάσηδες χιλιάδες χρόνια κρατούν κλειστά τα στόματά τους σχετικά με τη μυστηριακή λατρεία τους. Σταυρώνουν το ψωμί όταν το κόβουν, κεντάνε σταυρούς στο κάτω μέρος στις κάλτσες τους,πίνουν νερό από τα αγιάσματα και επισκέπτονται χριστιανικά ξωκλήσια,τρώνε χοιρινό και πίνουν οινοπνευματώδη σε αντίθεση με τους ομόθρησκους τους. Η γλώσσα τους είναι σλαβική με πολλές αρχαιοελληνικές λέξεις.
Στην περιοχή του νομού Έβρου, κατοικούν Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι. Ονομάζονται έτσι γιατί είναι αιρετικοί μουσουλμάνοι που υποχρεώθηκαν μετά το βίαιο εξισλαμισμό τους να φορούν κόκκινο σκούφο. Η αίρεση αυτή είναι μπεκτασική και η περιοχή που κατοικούν περιλαμβάνει τα παρακάτω χωριά και οικισμούς: Κόρυμβος, Σιδηρώ, Μικρό και Μεγάλο Δέρειο, Ρούσσα, Άνω και Κάτω Μικράκιο, Κισσός, μεσημέρι και Ουράνια.
Το εορτολόγιο τους σύμφωνα με τον καθηγητή Ευστράτιο Ζεγκίνη, έχει πολλές ομοιότητες με το χριστιανικό και πολλές γιορτές τους συμπίπτουν με το παλιό ημερολόγιο. Την περίοδο των Χριστουγέννων γιορτάζουν το Τζέμ, που περιλαμβάνει εξομολόγηση, οινοποσία και χορό, ενώ κατηγορούνται ότι προβαίνουν σε όργια μετά αυτού
Η ελληνική στάση
Τους Πομάκους, τους απογόνους των αρχαίων Αγριάνων, το ελλαδικό κράτος δεν τους εγκατέλειψε, αλλά τους έστειλε στην αγκαλιά της Τουρκίας, η οποία θεωρεί ότι είναι προστάτης των μουσουλμάνων.
Το 1954 η ελληνική Κυβέρνηση υποχρέωσε όλα τα μουσουλμανικά σχολεία να ονομάζονται τουρκικά για να πετύχει διάκριση από τα αντίστοιχα μουσουλμανικά της Βουλγαρίας.
Το 1955 δόθηκε εντολή στον επιθεωρητή μουσουλμανικών σχολείων να οργανώσει συνέδρια Πομάκων δασκάλων για την εισαγωγή του λατινικού αλφαβήτου, δηλαδή της τουρκικής γλώσσας αφού οι Νεότουρκοι έχουν υιοθετήσει το λατινικό αλφάβητο.
Η εισαγωγή του λατινικού αλφάβητου και της τουρκικής γλώσσας στα σχολεία των Πομάκων ολοκληρώθηκε το 1973.
Το 1995, βάσει τουρκοελληνικής συμφωνίας διετάχθη από την ελληνική κυβέρνηση ο επιθεωρητής μουσουλμανικών σχολείων Δυτ. Θράκης και συγκάλεσε τοπικά συνέδρια Πομάκων δασκάλων με σκοπό να τους συστήσει όπως εγκαταλείψουν την αραβική (παλαιοτουρκική) γραφή και να χρησιμοποιούν τη λατινική. Επίσης, το Σεπτέμβριο 1973, επισκέφθηκε τη Δυτ. Θράκη ο τότε πρέσβης της Τουρκίας στην Ελλάδα , Γκιουρούν, με αποτέλεσμα την επιβολή της λατινικής γραφής στους μωαμεθανούς Πομάκους.
Μέχρι το 1996 δεν ήταν ελεύθερη η πρόσβαση για τα πομακοχώρια και για να πας από την πόλη της Ξάνθης στα Πομακοχώρια έπρεπε να περάσεις πρώτα από την περιβόητη «μπάρα» (φυλάκιο για έλεγχο χαρτιών και άδειας από την Αστυνομική Διεύθυνση Ξάνθης). Δηλαδή συνοριακός έλεγχος μέσα στην Ελλάδα…
Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να χαρίζουμε ολόκληρη τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης με τη φυλετική, γλωσσική και τη θρησκευτική της ανομοιογένεια στους σουλτάνους του νεοτουρκικού επεκτατισμού.
Οι Πομάκοι έτειναν δυστυχώς μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες να διαμορφώνουν τουρκική συνείδηση. Επρόκειτο για ένα είδος γενοκτονίας, γιατί τα δικά μας λάθη στέλνουν το λαό των Πομάκων κατευθείαν στο στόμα του νεοτουρκικού εθνικισμού καθώς ευρίσκοντο στο στόχαστρο της Τουρκικής προπαγάνδας.
Στη Θράκη οι πράκτορες της Τουρκίας έχουν εκμεταλλευτεί τις δικές μας παραλείψεις και έχουν επιβάλει ένα ιδιότυπο καθεστώς ομηρίας στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Έχουμε φθάσει στο σημείο να χαρίζουμε στο νεοτουρκικό καθεστώς μία ανομοιογενή από κάθε άποψη μουσουλμανική κοινότητα, η οποία αποτελείται από τρεις ομάδες, τους «τουρκογενείς», τους Πομάκους και τους Αθίγγανους. Μουσουλμάνοι κατευθυνόμενοι από τον Επιτήδειο Ουδέτερο, προσπαθούν να επιβάλλουν στους Πομάκους να μην μιλούν την μητρική τους γλώσσα. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα σημειώνεται το γεγονός ότι στις 15 Νοεμβρίου 1989, σε συγκέντρωση γονέων και κηδεμόνων του Σχολείου του Εχίνου και σε συνεργασία με την σχολική εφορία, συζητήθηκε η ανάγκη να ομιλούν οι μουσουλμανόπαιδες της περιοχής την τουρκική και όχι την πομακική στους δημόσιους χώρους. Σκοπός της Τουρκίας ήταν και είναι να εξαφανισθεί η πομακική και να κυριαρχήσει η τουρκική στους μουσουλμάνους.
ΧΑΡΑ ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ - ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΛΛΗΝΙΔΑΣ ΔΑΣΚΑΛΑΣ
Η ηρωική δασκάλα Χαρά Νικοπούλου, που δεν υπέκυψε επί μήνες στις πιέσεις του Τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής, μέχρι που υπέστη επίθεση και ξυλοδαρμό από μουσουλμάνο παρακρατικό, αποτελεί το πρόσωπο που επιλέξαμε να προβάλουμε στο τεύχος αυτό. Ποιο ήταν το έγκλημά της ώστε να αποτελέσει στόχο; Τόλμησε να επιτελέσει συνειδητά το έργο της Ελληνίδας δασκάλας!
Η Χαρά Νικολοπούλου είναι δασκάλα στο Μέγα Δέρειο, ένα μειονοτικό χωριό του Έβρου κοντά στα ελληνο-βουλγαρικά σύνορα. Μόλις διορίστηκε, το 2004, επέλεξε να προσφέρει τις υπηρεσίες της σε έναν τόπο που πραγματικά τη χρειαζόταν. Εγκαταστάθηκε εκεί με τον σύζυγό της και μάλιστα έγινε δημότης του Δήμου Ορφέα, όπου ανήκει το χωριό, το οποίο αριθμεί 1.200 κατοίκους μουσουλμάνους. Κάποιοι από αυτούς ενοχλήθηκαν όταν τα παιδιά τους άρχισαν να κάνουν παρέλαση στις εθνικές γιορτές με παρότρυνση της δασκάλας. Μάλιστα μερίδα μειονοτικών θέλησαν να τη διώξουν από το σχολείο, υποστηριζόμενοι και από τους δύο μειονοτικούς βουλευτές της Ξάνθης και της Ροδόπης, ύστερα από παρότρυνση του ιμάμη της περιοχής. Υπέρ της απομάκρυνσής της τάχθηκε και ο μειονοτικός διευθυντής του σχολείου, καθώς και γονείς που υπέγραψαν σχετικό υπόμνημα. Είναι προφανές ότι η Χαρά γινόταν εμπόδιο στα σχέδια του Τουρκικού Προξενείου της Κομοτηνής. Όλα αυτά ήταν γνωστά από μήνες, όπως φαίνεται και από παλαιότερο άρθρο που αναδημοσιεύουμε σε ειδικό πλαίσιο.
Αυτή η δασκάλα, με την ανιδιοτελή προσφορά, ξεκίνησε με όραμα να δώσει ό,τι καλύτερο μπορούσε για να υπηρετήσει το λειτούργημά της. Εκτός των καθημερινών μαθημάτων του σχολείου, παρέδιδε δωρεάν μαθήματα σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και δυσχέρεια στη χρήση της ελληνικής γλώσσας. Οργάνωσε χορωδία με την οποία τα παιδιά ήρθαν σε καλύτερη επαφή με τη γλώσσα και τον πλούτο της ελληνικής παράδοσης. Με αυτή τη χορωδία η δασκάλα και οι μαθητές της, βραβεύτηκαν από το Υπουργείο με ένα ταξίδι στη Θεσσαλονίκη όπου φιλοξενήθηκαν σε ξενοδοχείο της πόλης δίνοντας μια μουσική παράσταση. Επίσης το σχολείο της προσκαλέστηκε για τις 29 Φεβρουαρίου από εκπαιδευτικό μορφωτικό σύλλογο αποφοίτων Αρσακείου, για να τιμηθεί για τη χορωδία και για το έργο που γίνεται. Η δασκάλα προετοίμασε τα παιδιά, μοίρασε τραγούδια και ξεκίνησε την προετοιμασία της χορωδίας. Όπως είπε η Χαρά σε συνέντευξή της «δυστυχώς μου ερχόντουσαν μηνύματα να μην γίνει αυτή η εκδρομή, δεν θα στείλουμε τα παιδιά... (…) «Αυτά τα παιδιά δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ, όχι μόνο την πρωτεύουσα, αλλά ούτε και τις γειτονικές πόλεις. Είναι τακτική των γονέων να πηγαίνουν εκδρομές και διακοπές σε πόλεις της γείτονος χώρας και όχι σε δικές μας πόλεις. Καταλαβαίνετε ότι κάτι τέτοιο είναι ενδεικτικό της όλης στάσης μέσα στο χωριό. Τα παιδιά των ανθρώπων που υπέγραψαν για να φύγω από το σχολείο, δεν τα στέλνουν στην εκδρομή, ενώ οι γονείς των άλλων παιδιών, τα στέλνουνε.»
Την Παρασκευή 8 Φεβρουαρίου 2008 ήρθε το αποκορύφωμα. Η δασκάλα έπεσε θύμα ξυλοδαρμού από κάτοικο του χωριού, με αποτέλεσμα να υποστεί κάταγμα στο χέρι. Σε ερώτηση δημοσιογράφου αν νιώθει ότι τα γεγονότα αυτά μπορεί να της κάμψουν το φρόνημα και την αποφασιστικότητά της, απαντά: «Σαφέστατα όχι. Και θα σας πω ότι με αυτήν την παιδεία και με αυτήν την κουλτούρα είμαι μεγαλωμένη, έχω τον Ελληνισμό μέσα μου. Και δεν τίθεται θέμα ηρωισμού, αλλά αυτή είναι η δουλειά μου, αυτό είναι το πιστεύω μου. Είμαι Ελληνίδα δασκάλα και δεν μπορώ να κάνω διαφορετικά. Και θα σας πω και κάτι ακόμη. Πιστεύω πως αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στην μειονότητα, πρέπει να εξυγιανθεί από την ρίζα και όχι από τις άκρες των κλαδιών.»
Μετά την ταλαιπωρία της και την αποκατάσταση του σπασμένου χεριού της, η Χαρά Νικολοπούλου επανήλθε στα καθήκοντά της και μάλιστα στις 25 Μαρτίου οργάνωσε παρέλαση των μαθητών και γιορτή μπροστά στο ηρώο του χωριού, όπου εκφώνησε λόγο ενώ οι μαθητές της απήγγειλαν ποιήματα και τραγούδησαν για την Επανάσταση του ’21. Βλέποντας το σχετικό βίντεο κάναμε τη σκέψη ότι πολύ λίγοι μαθητές στην Ελλάδα είχαν την τύχη να γιορτάσουν τόσο ουσιαστικά την εθνική επέτειο.
Τιμούμε τη δασκάλα Χαρά Νικολοπούλου και την προβάλουμε ως πρότυπο Ελληνίδας εκπαιδευτικού. Τα ερωτήματα όμως παραμένουν: εκεί στη Θράκη ποιος ασκεί κρατική κυριαρχία; Το Ελληνικό Κράτος ή το Τουρκικό Προξενείο;
Η επίθεση εναντίον της Χαράς Νικοπούλου δεν αποτέλεσε έκπληξη για όσους γνώριζαν την κατάσταση. Το Νοέμβριο 2007, δυόμισι μήνες δηλαδή πριν, είχε δημοσιευθεί άρθρο του Γιάννη Χ. Κουριαννίδη, εκδότη του περιοδικού «Ενδοχώρα» και συνεργάτη του TV ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, με τίτλο «Η δασκάλα, οι πρακτορίσκοι και το ελληνικό κράτος» στο οποίο επισημαίνονταν τα εξής:
Η κόρη του Προέδρου του Αρείου Πάγου, η Χαρά Νικοπούλου, είναι δασκάλα. Δεν χρησιμοποίησε το αξίωμα του πατέρα της για να επιτύχει έναν «καλό» διορισμό. Διορίστηκε στο Μεγάλο Δέρειο του νομού Έβρου, σε ένα Πομακοχώρι απομονωμένο, που κατοικείται μόνο από μουσουλμάνους Πομάκους. Επέλεξε να μείνει με τον σύζυγό της στο χωριό που διδάσκει, κοντά στους μαθητές και τις μαθήτριές της, κοντά στους ανθρώπους που εκτιμούν το έργο και την προσφορά της. Το νεαρό ζευγάρι μετέφερε ακόμη και τα πολιτικά του δικαιώματα στο χωριό και διαμένει εκεί, όχι μόνο τους μήνες του σχολικού έτους, αλλά ολόκληρο το χρόνο.
Αυτή ακριβώς η αγάπη προς τον τόπο και τους ανθρώπους του, αυτή η ανιδιοτελής διάθεση για προσφορά, έγινε αιτία για την στοχοποίησή τους από τους πράκτορες του τουρκικού προξενείου. Χρησιμοποιώντας διάφορα ψεύδη, εκβιάζοντας και πιέζοντας τους κατά τα άλλα φιλήσυχους Πομάκους, οι εγκάθετοι του τουρκικού προξενείου συλλέγουν υπογραφές για να διώξουν από το χωριό τη φιλότιμη δασκάλα και το σύζυγό της. «Αυτό το χωριό αγαπά μόνο τους Τούρκους που για αιώνες μένουν σ’ αυτό», γράφουν οι πρακτορίσκοι, ενώ οι απειλές και οι εκφοβισμοί σε βάρος των δύο «ξένων» είναι πλέον σε ημερησία διάταξη!
Και ενώ οι προσπάθειές τους ακόμη δεν αποδίδουν, αφού ελάχιστοι είναι οι γονείς που υποχώρησαν στις πιέσεις, κι ενώ έφτασαν ακόμη και στο σημείο να καταθέσει στη Βουλή σχετική αναφορά ο βουλευτής Χατζηοσμάν του ΠΑΣΟΚ, η Χαρά έχει να αντιπαλέψει και με τον ακαταμάχητο γραικυλισμό των «λειτουργών» του ελληνικού κράτους, από το οποίο δεν είχε μέχρι σήμερα την παραμικρή στήριξη! Προς τιμήν της, η ηρωική Χαρά Νικοπούλου, δεν υποκύπτει στις πιέσεις και δηλώνει ότι θα παραμείνει στη θέση της μέχρι να ολοκληρώσει το έργο της. Κι όλα αυτά, παρά το λαϊκό δικαστήριο που επεχείρησαν να στήσουν πριν λίγες ημέρες οι πρακτορίσκοι του προξενείου! Αναρωτιέμαι: Πόσους ανθρώπους έχουμε στην Ελλάδα σαν την δασκάλα Χαρά Νικοπούλου; Πέντε; Δέκα; Ίσως λέω και πολλούς! Τι κάνει το ελληνικό κράτος γι’ αυτούς
Πηγή: www.okosmosgyromas.gr
Η Χαρά Νικολοπούλου είναι δασκάλα στο Μέγα Δέρειο, ένα μειονοτικό χωριό του Έβρου κοντά στα ελληνο-βουλγαρικά σύνορα. Μόλις διορίστηκε, το 2004, επέλεξε να προσφέρει τις υπηρεσίες της σε έναν τόπο που πραγματικά τη χρειαζόταν. Εγκαταστάθηκε εκεί με τον σύζυγό της και μάλιστα έγινε δημότης του Δήμου Ορφέα, όπου ανήκει το χωριό, το οποίο αριθμεί 1.200 κατοίκους μουσουλμάνους. Κάποιοι από αυτούς ενοχλήθηκαν όταν τα παιδιά τους άρχισαν να κάνουν παρέλαση στις εθνικές γιορτές με παρότρυνση της δασκάλας. Μάλιστα μερίδα μειονοτικών θέλησαν να τη διώξουν από το σχολείο, υποστηριζόμενοι και από τους δύο μειονοτικούς βουλευτές της Ξάνθης και της Ροδόπης, ύστερα από παρότρυνση του ιμάμη της περιοχής. Υπέρ της απομάκρυνσής της τάχθηκε και ο μειονοτικός διευθυντής του σχολείου, καθώς και γονείς που υπέγραψαν σχετικό υπόμνημα. Είναι προφανές ότι η Χαρά γινόταν εμπόδιο στα σχέδια του Τουρκικού Προξενείου της Κομοτηνής. Όλα αυτά ήταν γνωστά από μήνες, όπως φαίνεται και από παλαιότερο άρθρο που αναδημοσιεύουμε σε ειδικό πλαίσιο.
Αυτή η δασκάλα, με την ανιδιοτελή προσφορά, ξεκίνησε με όραμα να δώσει ό,τι καλύτερο μπορούσε για να υπηρετήσει το λειτούργημά της. Εκτός των καθημερινών μαθημάτων του σχολείου, παρέδιδε δωρεάν μαθήματα σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και δυσχέρεια στη χρήση της ελληνικής γλώσσας. Οργάνωσε χορωδία με την οποία τα παιδιά ήρθαν σε καλύτερη επαφή με τη γλώσσα και τον πλούτο της ελληνικής παράδοσης. Με αυτή τη χορωδία η δασκάλα και οι μαθητές της, βραβεύτηκαν από το Υπουργείο με ένα ταξίδι στη Θεσσαλονίκη όπου φιλοξενήθηκαν σε ξενοδοχείο της πόλης δίνοντας μια μουσική παράσταση. Επίσης το σχολείο της προσκαλέστηκε για τις 29 Φεβρουαρίου από εκπαιδευτικό μορφωτικό σύλλογο αποφοίτων Αρσακείου, για να τιμηθεί για τη χορωδία και για το έργο που γίνεται. Η δασκάλα προετοίμασε τα παιδιά, μοίρασε τραγούδια και ξεκίνησε την προετοιμασία της χορωδίας. Όπως είπε η Χαρά σε συνέντευξή της «δυστυχώς μου ερχόντουσαν μηνύματα να μην γίνει αυτή η εκδρομή, δεν θα στείλουμε τα παιδιά... (…) «Αυτά τα παιδιά δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ, όχι μόνο την πρωτεύουσα, αλλά ούτε και τις γειτονικές πόλεις. Είναι τακτική των γονέων να πηγαίνουν εκδρομές και διακοπές σε πόλεις της γείτονος χώρας και όχι σε δικές μας πόλεις. Καταλαβαίνετε ότι κάτι τέτοιο είναι ενδεικτικό της όλης στάσης μέσα στο χωριό. Τα παιδιά των ανθρώπων που υπέγραψαν για να φύγω από το σχολείο, δεν τα στέλνουν στην εκδρομή, ενώ οι γονείς των άλλων παιδιών, τα στέλνουνε.»
Την Παρασκευή 8 Φεβρουαρίου 2008 ήρθε το αποκορύφωμα. Η δασκάλα έπεσε θύμα ξυλοδαρμού από κάτοικο του χωριού, με αποτέλεσμα να υποστεί κάταγμα στο χέρι. Σε ερώτηση δημοσιογράφου αν νιώθει ότι τα γεγονότα αυτά μπορεί να της κάμψουν το φρόνημα και την αποφασιστικότητά της, απαντά: «Σαφέστατα όχι. Και θα σας πω ότι με αυτήν την παιδεία και με αυτήν την κουλτούρα είμαι μεγαλωμένη, έχω τον Ελληνισμό μέσα μου. Και δεν τίθεται θέμα ηρωισμού, αλλά αυτή είναι η δουλειά μου, αυτό είναι το πιστεύω μου. Είμαι Ελληνίδα δασκάλα και δεν μπορώ να κάνω διαφορετικά. Και θα σας πω και κάτι ακόμη. Πιστεύω πως αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στην μειονότητα, πρέπει να εξυγιανθεί από την ρίζα και όχι από τις άκρες των κλαδιών.»
Μετά την ταλαιπωρία της και την αποκατάσταση του σπασμένου χεριού της, η Χαρά Νικολοπούλου επανήλθε στα καθήκοντά της και μάλιστα στις 25 Μαρτίου οργάνωσε παρέλαση των μαθητών και γιορτή μπροστά στο ηρώο του χωριού, όπου εκφώνησε λόγο ενώ οι μαθητές της απήγγειλαν ποιήματα και τραγούδησαν για την Επανάσταση του ’21. Βλέποντας το σχετικό βίντεο κάναμε τη σκέψη ότι πολύ λίγοι μαθητές στην Ελλάδα είχαν την τύχη να γιορτάσουν τόσο ουσιαστικά την εθνική επέτειο.
Τιμούμε τη δασκάλα Χαρά Νικολοπούλου και την προβάλουμε ως πρότυπο Ελληνίδας εκπαιδευτικού. Τα ερωτήματα όμως παραμένουν: εκεί στη Θράκη ποιος ασκεί κρατική κυριαρχία; Το Ελληνικό Κράτος ή το Τουρκικό Προξενείο;
Η επίθεση εναντίον της Χαράς Νικοπούλου δεν αποτέλεσε έκπληξη για όσους γνώριζαν την κατάσταση. Το Νοέμβριο 2007, δυόμισι μήνες δηλαδή πριν, είχε δημοσιευθεί άρθρο του Γιάννη Χ. Κουριαννίδη, εκδότη του περιοδικού «Ενδοχώρα» και συνεργάτη του TV ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, με τίτλο «Η δασκάλα, οι πρακτορίσκοι και το ελληνικό κράτος» στο οποίο επισημαίνονταν τα εξής:
Η κόρη του Προέδρου του Αρείου Πάγου, η Χαρά Νικοπούλου, είναι δασκάλα. Δεν χρησιμοποίησε το αξίωμα του πατέρα της για να επιτύχει έναν «καλό» διορισμό. Διορίστηκε στο Μεγάλο Δέρειο του νομού Έβρου, σε ένα Πομακοχώρι απομονωμένο, που κατοικείται μόνο από μουσουλμάνους Πομάκους. Επέλεξε να μείνει με τον σύζυγό της στο χωριό που διδάσκει, κοντά στους μαθητές και τις μαθήτριές της, κοντά στους ανθρώπους που εκτιμούν το έργο και την προσφορά της. Το νεαρό ζευγάρι μετέφερε ακόμη και τα πολιτικά του δικαιώματα στο χωριό και διαμένει εκεί, όχι μόνο τους μήνες του σχολικού έτους, αλλά ολόκληρο το χρόνο.
Αυτή ακριβώς η αγάπη προς τον τόπο και τους ανθρώπους του, αυτή η ανιδιοτελής διάθεση για προσφορά, έγινε αιτία για την στοχοποίησή τους από τους πράκτορες του τουρκικού προξενείου. Χρησιμοποιώντας διάφορα ψεύδη, εκβιάζοντας και πιέζοντας τους κατά τα άλλα φιλήσυχους Πομάκους, οι εγκάθετοι του τουρκικού προξενείου συλλέγουν υπογραφές για να διώξουν από το χωριό τη φιλότιμη δασκάλα και το σύζυγό της. «Αυτό το χωριό αγαπά μόνο τους Τούρκους που για αιώνες μένουν σ’ αυτό», γράφουν οι πρακτορίσκοι, ενώ οι απειλές και οι εκφοβισμοί σε βάρος των δύο «ξένων» είναι πλέον σε ημερησία διάταξη!
Και ενώ οι προσπάθειές τους ακόμη δεν αποδίδουν, αφού ελάχιστοι είναι οι γονείς που υποχώρησαν στις πιέσεις, κι ενώ έφτασαν ακόμη και στο σημείο να καταθέσει στη Βουλή σχετική αναφορά ο βουλευτής Χατζηοσμάν του ΠΑΣΟΚ, η Χαρά έχει να αντιπαλέψει και με τον ακαταμάχητο γραικυλισμό των «λειτουργών» του ελληνικού κράτους, από το οποίο δεν είχε μέχρι σήμερα την παραμικρή στήριξη! Προς τιμήν της, η ηρωική Χαρά Νικοπούλου, δεν υποκύπτει στις πιέσεις και δηλώνει ότι θα παραμείνει στη θέση της μέχρι να ολοκληρώσει το έργο της. Κι όλα αυτά, παρά το λαϊκό δικαστήριο που επεχείρησαν να στήσουν πριν λίγες ημέρες οι πρακτορίσκοι του προξενείου! Αναρωτιέμαι: Πόσους ανθρώπους έχουμε στην Ελλάδα σαν την δασκάλα Χαρά Νικοπούλου; Πέντε; Δέκα; Ίσως λέω και πολλούς! Τι κάνει το ελληνικό κράτος γι’ αυτούς
Πηγή: www.okosmosgyromas.gr
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
